Zmiana kwalifikacji z kolizji na wypadek – jak się bronić?

Kiedy kolizja drogowa może zostać uznana za wypadek?

W potocznym języku kolizją nazywa się zdarzenie drogowe, w którym doszło przede wszystkim do szkód w pojazdach albo do dolegliwości niewystarczających do przyjęcia skutku z art. 177 K.k. Jeżeli kierujący nie zachował należytej ostrożności i spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, podstawą odpowiedzialności może być art. 86 § 1 K.w. Jeżeli następstwem takiego wykroczenia jest naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia innej osoby, ale nie ma podstaw do przyjęcia wypadku z art. 177 K.k., znaczenie może mieć art. 86 § 1a K.w., który przewiduje grzywnę nie niższą niż 1500 zł.

Wypadek komunikacyjny z art. 177 § 1 K.k. występuje wtedy, gdy sprawca, naruszając chociażby nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 K.k. W praktyce chodzi o naruszenie czynności narządu ciała albo rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 7 dni. Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

Nie wystarczy samo subiektywne odczuwanie bólu karku, głowy albo pleców po zdarzeniu. Z drugiej strony brak hospitalizacji bezpośrednio po kolizji nie wyklucza późniejszego ustalenia obrażeń, jeżeli dokumentacja medyczna, przebieg leczenia i opinia biegłego wskazują na skutek wymagany przez art. 177 § 1 K.k. Decydujące znaczenie ma więc nie nazwa użyta w notatce policyjnej, lecz rzeczywisty skutek zdarzenia i możliwość przypisania go zachowaniu kierowcy.

W takim zakresie musiał wypowiedzieć się biegły, którego opinia będzie kluczowa, choć nie jest dowodem automatycznie przesądzającym sprawę. W podobnych sprawach warto rozumieć, granica 7 dni.

Wezwanie w charakterze podejrzanego po kilku miesiącach

Wezwanie na Policję albo do prokuratury w charakterze podejrzanego oznacza, że organ widzi podstawy do przedstawienia zarzutu. W sprawach drogowych często następuje to dopiero po uzyskaniu dokumentacji medycznej, opinii biegłego lub dodatkowych dowodów z miejsca zdarzenia. Sam upływ kilku miesięcy od kolizji nie powoduje jeszcze, że sprawa nie może zostać zakwalifikowana jako przestępstwo.

Podejrzany ma prawo znać treść zarzutu, składać wyjaśnienia albo odmówić ich składania, odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania, korzystać z pomocy obrońcy i składać wnioski dowodowe. W praktyce nie warto pochopnie potwierdzać wszystkich okoliczności, jeżeli nie zna się opinii biegłego, dokumentacji medycznej, szkicu zdarzenia, zeznań świadków i dokładnego opisu naruszenia zasad bezpieczeństwa.

Przyjęcie mandatu za kolizję może komplikować sytuację, ale nie zawsze zamyka sprawę, jeżeli po zdarzeniu ujawnią się nowe okoliczności dotyczące obrażeń. Trzeba wtedy sprawdzić, czy postępowanie karne dotyczy tego samego czynu, za który nałożono mandat, czy organ prawidłowo ocenił wcześniejsze ukaranie oraz czy nie dochodzi do niedopuszczalnego podwójnego pociągania do odpowiedzialności za ten sam czyn.

Jak bronić się przed zarzutem z art. 177 § 1 K.k.?

Obrona w sprawie o wypadek komunikacyjny nie sprowadza się do prostego zaprzeczenia winie. Trzeba ustalić, czy kierowca rzeczywiście naruszył konkretną zasadę bezpieczeństwa w ruchu, czy naruszenie było zawinione oraz czy to właśnie ono spowodowało obrażenia pokrzywdzonego. Jeżeli którykolwiek z tych elementów budzi wątpliwości, można składać odpowiednie wnioski dowodowe.

W szczególności warto sprawdzić:

• czy opinia biegłego wskazuje konkretne obrażenia i wyjaśnia, dlaczego odpowiadają one art. 157 § 1 K.k., W typowych urazach przydatne jest też omówienie, co grozi za złamanie nosa.
• czy dokumentacja medyczna pochodzi z okresu bezpośrednio po zdarzeniu, czy dopiero z późniejszych wizyt,
• czy pokrzywdzony miał wcześniejsze urazy, choroby zwyrodnieniowe albo inne okoliczności mogące wpływać na dolegliwości,
• czy związek przyczynowy między zdarzeniem a obrażeniami został należycie uzasadniony,
• czy na miejscu wykonano zdjęcia, szkic, pomiary i opis uszkodzeń pojazdów,
• czy zachowanie pokrzywdzonego albo innego uczestnika ruchu mogło przyczynić się do zdarzenia.

Jeżeli opinia biegłego jest niejasna, wewnętrznie sprzeczna albo pomija istotne dokumenty, można wnosić o jej uzupełnienie, przesłuchanie biegłego albo dopuszczenie opinii innego biegłego. Przydatne mogą być nagrania z wideorejestratora, monitoring, dokumentacja szkody z ubezpieczenia, zdjęcia pojazdów, korespondencja z likwidacji szkody i zeznania świadków.

Jeżeli materiał dowodowy wskazuje, że doszło do nieumyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa, ale okoliczności są łagodzące, można rozważyć warunkowe umorzenie po wypadku zamiast prowadzić spór wyłącznie o winę.

Warunkowe umorzenie postępowania w sprawie wypadku

Warunkowe umorzenie może być realnym rozwiązaniem przy zarzucie z art. 177 § 1 K.k., ponieważ czyn ten jest zagrożony karą do 3 lat pozbawienia wolności, a warunkowego umorzenia co do zasady nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności. Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości, warunki osobiste i dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego.

Warunkowe umorzenie następuje na okres próby od roku do 3 lat. Sąd może oddać sprawcę pod dozór, nałożyć obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części, obowiązek zadośćuczynienia za krzywdę, orzec nawiązkę, świadczenie pieniężne, a także zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat. Nie jest to wyrok skazujący, ale nadal może wiązać się z realnymi obowiązkami i kosztami.

Wniosek o warunkowe umorzenie powinien być spójny z materiałem dowodowym. Jeżeli okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, trzeba wykazać przede wszystkim nieumyślność, dotychczasową niekaralność za przestępstwo umyślne, odpowiedzialną postawę po zdarzeniu, naprawienie szkody albo gotowość zadośćuczynienia pokrzywdzonemu. W praktyce często trzeba też omówić nawiązkę i zakaz jazdy przy wypadku.

Czy wypadek zawsze jest ścigany z urzędu?

W sprawie z art. 177 § 1 K.k. zasadą jest prowadzenie postępowania przez organy ścigania. Trzeba jednak pamiętać o wyjątku: jeżeli pokrzywdzonym jest wyłącznie osoba najbliższa dla sprawcy, ściganie przestępstwa z art. 177 § 1 K.k. następuje na jej wniosek. Ma to znaczenie między innymi przy zdarzeniach z udziałem małżonka, dziecka, rodzica albo innej osoby najbliższej.

Wyjątek ten nie powinien być automatycznie odnoszony do każdego wypadku. Jeżeli poszkodowanych jest kilka osób, w tym osoba obca, albo sprawa dotyczy skutku w postaci śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 177 § 2 K.k., konieczna jest odrębna ocena. Przy poważniejszych skutkach, nielegalnym wyścigu, ucieczce z miejsca zdarzenia, stanie nietrzeźwości albo prowadzeniu mimo zakazu konsekwencje mogą być znacznie surowsze niż w typowej sprawie z art. 177 § 1 K.k.

Co zrobić przed pierwszym przesłuchaniem?

Przed przesłuchaniem warto ustalić, czy zarzut dotyczy art. 177 § 1 K.k., czy nadal wykroczenia z art. 86 K.w. Należy poprosić o wskazanie, jakie konkretnie zasady bezpieczeństwa miały zostać naruszone, jakie obrażenia przypisano zdarzeniu oraz na jakiej opinii albo dokumentacji opiera się organ. Jeżeli podejrzany nie zna akt, może skorzystać z prawa do odmowy składania wyjaśnień do czasu konsultacji z obrońcą.

Dobrym przygotowaniem jest spisanie własnej wersji przebiegu zdarzenia, wskazanie świadków, zabezpieczenie zdjęć pojazdów, nagrań, korespondencji z ubezpieczycielem, dokumentów z likwidacji szkody oraz informacji o zachowaniu pokrzywdzonych na miejscu. Im dokładniej uda się odtworzyć dynamikę zdarzenia, tym łatwiej ocenić, czy zarzut jest prawidłowy.

FAQ

Czy po przyjęciu mandatu można dostać zarzut wypadku?

Tak, jest to możliwe, jeżeli po zdarzeniu pojawią się nowe ustalenia, zwłaszcza dokumentacja medyczna i opinia biegłego wskazujące na obrażenia z art. 157 § 1 K.k. Trzeba jednak sprawdzić, czy organy prawidłowo oceniły wcześniejsze ukaranie i czy sprawa nie prowadzi do podwójnej odpowiedzialności za ten sam czyn.

Czy ból głowy albo karku wystarczy do zarzutu z art. 177 K.k.?

Nie sam w sobie. Potrzebne jest medycznie potwierdzone naruszenie czynności narządu ciała albo rozstrój zdrowia odpowiadające art. 157 § 1 K.k. Sam opis bólu, bez odpowiedniej dokumentacji i oceny biegłego, zwykle nie powinien przesądzać o kwalifikacji jako wypadek.

Czy można podważyć opinię biegłego lekarza?

Tak. Można wskazywać braki w dokumentacji, sprzeczności w opinii, wcześniejsze choroby pokrzywdzonego, opóźnienie w zgłoszeniu dolegliwości albo brak jasnego uzasadnienia związku przyczynowego. Wniosek może dotyczyć opinii uzupełniającej, przesłuchania biegłego albo opinii innego biegłego.

Czy warto składać wyjaśnienia na pierwszym przesłuchaniu?

To zależy od akt i treści zarzutu. Jeżeli podejrzany nie zna opinii biegłego albo nie wie, jakie konkretnie naruszenie zasad bezpieczeństwa mu zarzucono, bezpieczniejsze może być skorzystanie z prawa do odmowy wyjaśnień do czasu konsultacji z obrońcą.

Czy przy warunkowym umorzeniu można stracić prawo jazdy?

Tak, sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat. Nie jest to jednak automatyczne w każdej sprawie z art. 177 § 1 K.k.; zależy od okoliczności zdarzenia, postawy sprawcy, wcześniejszej historii kierowcy i argumentów przedstawionych sądowi.

Czy wypadek z udziałem osoby bliskiej wymaga jej wniosku?

Jeżeli pokrzywdzonym jest wyłącznie osoba najbliższa dla sprawcy, ściganie czynu z art. 177 § 1 K.k. następuje na jej wniosek. Jeżeli są także inni pokrzywdzeni albo skutek jest poważniejszy, sprawę trzeba ocenić odrębnie.

Podsumowanie

Zmiana kwalifikacji z kolizji na wypadek komunikacyjny jest możliwa, gdy zebrane dowody wskazują na obrażenia pokrzywdzonego odpowiadające art. 157 § 1 K.k. Największe znaczenie ma opinia biegłego, ale nie należy traktować jej jako dowodu, którego nie można kwestionować.

Osoba wezwana jako podejrzany powinna ustalić treść zarzutu, sprawdzić opinię biegłego i dokumentację medyczną, a dopiero potem zdecydować, czy składać wyjaśnienia, kwestionować skutek albo związek przyczynowy, czy też przygotować wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
4. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz.U. 2001 nr 106 poz. 1148
5. Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I KZP 7/2000

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.