Pomówienie w sprawie o narkotyki — jak się bronić?

Pomówienie w sprawie o narkotyki — od czego zacząć obronę?

Podstawę prawną spraw narkotykowych stanowią przede wszystkim przepisy Kodeksu karnego, Kodeksu postępowania karnego oraz ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W praktyce zarzuty mogą dotyczyć m.in. posiadania narkotyków, udzielania ich innej osobie, odpłatnego udzielania, handlu, wprowadzania do obrotu albo udziału w takim procederze.

Jeżeli sprawa opiera się na słowach jednej osoby, nie oznacza to jeszcze, że zarzut upadnie automatycznie. Dowód z pomówienia może być wykorzystany w postępowaniu karnym, ale powinien być oceniany szczególnie ostrożnie. Organy ścigania i sąd muszą badać, czy relacja osoby pomawiającej jest logiczna, konsekwentna, zgodna z innymi dowodami i czy nie wynika np. z chęci uniknięcia własnej odpowiedzialności.

Dlatego pierwszym krokiem nie powinno być składanie pochopnych wyjaśnień, lecz ustalenie, czego dokładnie dotyczy zarzut, jaka jest jego kwalifikacja prawna i na jakich dowodach opiera się prokuratura.

Jakie prawa ma podejrzany po przedstawieniu zarzutów?

Jeżeli przedstawiono Ci zarzuty, masz status podejrzanego. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów powinno wskazywać osobę podejrzaną, dokładnie określać zarzucany czyn oraz jego kwalifikację prawną. Ma to duże znaczenie, bo inaczej broni się osoba oskarżona o samo posiadanie niewielkiej ilości narkotyków, a inaczej osoba, której zarzuca się odpłatne udzielanie lub handel.

Podejrzany ma prawo m.in. do składania wyjaśnień, odmowy składania wyjaśnień, odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania, korzystania z pomocy obrońcy oraz składania wniosków dowodowych. Może także żądać podania podstaw zarzutów i sporządzenia uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Uzasadnienie powinno zostać doręczone podejrzanemu i jego obrońcy.

W praktyce warto złożyć wniosek o doręczenie uzasadnienia zarzutów, zwłaszcza gdy podejrzany nie wie, kto go pomówił, czego dokładnie dotyczą twierdzenia tej osoby i czy istnieją inne dowody poza jej relacją.

Czy same zeznania jednej osoby wystarczą do skazania?

Nie ma zasady, że zeznania jednej osoby nigdy nie mogą być podstawą ustaleń w sprawie karnej. Jednak w sprawach opartych na pomówieniu trzeba szczegółowo badać wiarygodność takiej relacji. Istotne jest m.in. to, czy osoba pomawiająca sama ma zarzuty, czy liczy na łagodniejsze potraktowanie, czy jej relacja zmieniała się w czasie, czy wskazuje konkretne daty, miejsca i okoliczności, oraz czy można ją potwierdzić innymi dowodami.

Wiarygodność osoby pomawiającej można podważać dostępnymi środkami procesowymi, w tym pytaniami podczas przesłuchania, wnioskami o konfrontację, analizą korespondencji, bilingów, monitoringu, lokalizacji telefonu, zeznań innych świadków czy dokumentów. Podobne problemy dowodowe omawia artykuł o tym, jaka może być wartość dowodowa zeznań świadka.

Jeżeli pomówienie jest jedynym dowodem, obrona powinna koncentrować się na wykazaniu jego niespójności, braku potwierdzenia w innych materiałach oraz możliwego interesu osoby pomawiającej w obciążeniu innej osoby.

Jakie dowody mogą pomóc w obronie?

Dobór dowodów zależy od treści zarzutu. Jeżeli zarzut dotyczy posiadania narkotyków, znaczenie mogą mieć wyniki przeszukania, opinie biegłych, badania zabezpieczonej substancji, odciski palców, ślady biologiczne, monitoring, zeznania świadków i okoliczności ujawnienia substancji.

Jeżeli zarzut dotyczy sprzedaży lub udzielania narkotyków, istotne mogą być także wiadomości SMS, komunikatory, historia połączeń, transakcje bankowe, lokalizacja telefonu, monitoring z miejsc spotkań, zeznania osób trzecich oraz analiza tego, czy osoba pomawiająca potrafi wskazać konkretne daty, kwoty, ilości i okoliczności.

W niektórych sprawach pomocne może być dobrowolne przedstawienie dowodów pokazujących, że podejrzany w danym czasie był w innym miejscu, nie znał osoby pomawiającej w takim stopniu, jak ona twierdzi, albo że relacja między stronami wskazuje na konflikt, zemstę lub próbę przerzucenia odpowiedzialności.

Przesłuchanie w sprawie o narkotyki

Pierwsze przesłuchanie często ma kluczowe znaczenie. Podejrzany powinien wiedzieć, że ma prawo odmówić składania wyjaśnień albo odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania. Skorzystanie z tego prawa nie może być traktowane jako przyznanie się do winy.

Jeżeli podejrzany decyduje się mówić, powinien jasno przedstawić swoją wersję, unikać domysłów i nie uzupełniać luk w pamięci przypuszczeniami. Kluczowy moment to pierwsze przesłuchanie, podczas którego pomówiony powinien jasno przedstawić swoją wersję albo świadomie zdecydować, że złoży wyjaśnienia dopiero po konsultacji z obrońcą. W praktyce pomocna może być wcześniejsza strategia podczas przesłuchania.

Nie należy podpisywać protokołu bez przeczytania go. Jeżeli protokół nie oddaje dokładnie wypowiedzi podejrzanego, trzeba żądać jego poprawienia lub dopisania zastrzeżeń przed podpisaniem.

Dozór policji lub prokuratora — co oznacza?

Dozór jest środkiem zapobiegawczym. Może polegać m.in. na obowiązku stawiennictwa w określonych terminach, informowania o zmianie miejsca pobytu, zakazie kontaktowania się z określonymi osobami albo zakazie opuszczania kraju. Jego zastosowanie nie oznacza przesądzenia winy, ale naruszenie obowiązków wynikających z dozoru może pogorszyć sytuację procesową.

Jeżeli dozór jest nadmiernie uciążliwy albo nie ma już podstaw do jego dalszego stosowania, można złożyć wniosek o jego uchylenie albo zmianę. Decyzja zależy jednak od okoliczności sprawy, rodzaju zarzutu, dotychczasowej postawy podejrzanego i oceny ryzyka utrudniania postępowania.

Fałszywe pomówienie a odpowiedzialność osoby pomawiającej

Osoba, która fałszywie oskarża inną osobę przed organem ścigania o popełnienie przestępstwa, może ponosić odpowiedzialność karną za fałszywe oskarżenie. Jeżeli składa fałszywe zeznania jako świadek, może odpowiadać także za fałszywe zeznania, pod warunkiem że została prawidłowo pouczona o odpowiedzialności karnej.

Trzeba jednak zachować ostrożność. Sam fakt, że ktoś pomówił podejrzanego, nie zawsze oznacza, że od razu należy składać zawiadomienie o przestępstwie przeciwko tej osobie. Czasem lepszym rozwiązaniem jest najpierw podważenie jej relacji w ramach toczącego się postępowania, a dopiero potem rozważenie dalszych kroków.

Najczęstsze błędy osoby pomówionej

Do najpoważniejszych błędów należy składanie chaotycznych wyjaśnień bez znajomości zarzutów, kontaktowanie się z osobą pomawiającą, kasowanie wiadomości, namawianie świadków do określonych zeznań, lekceważenie dozoru oraz zakładanie, że skoro zarzut jest nieprawdziwy, sprawa sama się wyjaśni.

Obrona w postępowaniach z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii często wymaga skomplikowanej strategii dowodowej. Dotyczy to także spraw, w których dowody są pośrednie, niejednoznaczne albo wynikają z zachowania innych osób. Przykładem podobnych problemów procesowych jest obrona w sprawach narkotykowych związanych z przesyłkami i wezwaniem do prokuratury.

FAQ

Czy mogę odmówić składania wyjaśnień?

Tak. Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień albo odmówić odpowiedzi na konkretne pytania. W wielu sprawach warto skonsultować się z obrońcą przed złożeniem pierwszych wyjaśnień.

Czy pomówienie jednej osoby może wystarczyć do aktu oskarżenia?

Może się zdarzyć, że prokuratura oprze zarzut na relacji jednej osoby, ale taki dowód powinien być szczegółowo weryfikowany. Obrona powinna sprawdzić, czy istnieją dowody potwierdzające tę relację i czy osoba pomawiająca miała interes w obciążeniu podejrzanego.

Czy warto żądać uzasadnienia zarzutów?

Tak, szczególnie gdy podejrzany nie zna dokładnych podstaw zarzutu. Uzasadnienie pozwala ustalić, na czym prokuratura opiera podejrzenie i jakie dowody trzeba podważać.

Czy badanie toksykologiczne zawsze pomoże?

Nie zawsze. Badanie może mieć znaczenie, gdy zarzut lub okoliczności sprawy dotyczą używania narkotyków albo kontaktu z nimi w określonym czasie. Przy zarzutach handlu lub udzielania narkotyków samo negatywne badanie nie musi przesądzać sprawy.

Czy mogę kontaktować się z osobą, która mnie pomówiła?

Zwykle nie jest to dobry pomysł. Kontakt może zostać odebrany jako próba wpływania na świadka lub utrudniania postępowania, zwłaszcza jeśli zastosowano zakaz kontaktu albo dozór z określonymi obowiązkami.

Podsumowanie

Pomówienie w sprawie o narkotyki trzeba traktować poważnie, nawet jeśli zarzut jest całkowicie nieprawdziwy. Najważniejsze jest ustalenie podstaw zarzutów, analiza materiału dowodowego, zachowanie ostrożności podczas przesłuchania i aktywne składanie wniosków dowodowych.

W sprawach opartych na relacji jednej osoby obrona powinna koncentrować się na wiarygodności pomawiającego, spójności jego wypowiedzi, motywach obciążania podejrzanego oraz na tym, czy jego twierdzenia znajdują potwierdzenie w obiektywnych dowodach.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - Dz.U. 2005 nr 179 poz. 1485
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
4. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2021 r., II KK 229/21

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.