Nielegalna działalność w wynajmowanym lokalu

Nielegalne automaty do gier w wynajmowanym lokalu

Aktualne przepisy ustawy o grach hazardowych nadal przewidują bardzo surową odpowiedzialność za urządzanie gier na automatach poza legalnym systemem. Zgodnie z art. 3 tej ustawy urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone wyłącznie na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia albo dokonanego zgłoszenia.

W praktyce oznacza to, że ustawienie automatów do gier w zwykłym lokalu usługowym, handlowym, gastronomicznym, magazynowym czy biurowym może być nielegalne, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z ustawy. Gry na automatach poza kasynem gry są objęte monopolem państwa, a automaty w legalnych salonach gier muszą funkcjonować na zasadach określonych w ustawie.

Jeżeli najemca wykorzystuje lokal do nielegalnych gier hazardowych, problem nie ogranicza się więc wyłącznie do jego odpowiedzialności. Przepisy mogą objąć również osobę, która ma tytuł do lokalu albo faktycznie umożliwia prowadzenie takiej działalności. Osobnym, ale pokrewnym zagadnieniem jest zagraniczne kasyno online, gdzie również pojawia się pytanie o legalność udziału w grach hazardowych.

Kiedy odpowiada najemca, a kiedy właściciel lokalu?

Art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wymienia kilka kategorii podmiotów, które mogą podlegać karze pieniężnej. W kontekście wynajętego lokalu najważniejsze są dwie sytuacje.

Po pierwsze, karze podlega posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Posiadaczem zależnym jest najczęściej najemca albo dzierżawca, który faktycznie używa lokalu na podstawie umowy.

Po drugie, karze może podlegać posiadacz samoistny lokalu, czyli co do zasady właściciel albo inna osoba władająca lokalem jak właściciel, jeżeli w lokalu znajdują się niezarejestrowane automaty, prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, a lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego.

W typowym najmie odpowiedzialność administracyjna za automaty znajdujące się w lokalu powinna w pierwszej kolejności dotyczyć najemcy jako posiadacza zależnego. Nie oznacza to jednak, że właściciel zawsze może czuć się całkowicie bezpiecznie. Ryzyko wzrasta, gdy umowa jest pozorna, najemca nie włada faktycznie lokalem, właściciel współuczestniczy w procederze, czerpie z niego korzyści albo mimo wiedzy o nielegalnym wykorzystaniu lokalu nie podejmuje żadnych działań.

Podobne problemy mogą pojawiać się również przy innych formach działalności prowadzonej bez wymaganych formalności. Zobacz również: prowadzenie działalności bez zgłoszenia.

Wysokość kary za niezarejestrowane automaty

Najbardziej dotkliwą sankcją jest kara pieniężna 100 tys. zł od każdego automatu. Wynika ona z art. 89 ust. 4 ustawy o grach hazardowych i dotyczy między innymi przypadków wskazanych w art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4, czyli posiadacza zależnego oraz posiadacza samoistnego lokalu.

Oznacza to, że jeżeli w lokalu ujawniono trzy niezarejestrowane automaty, potencjalna kara może wynieść 300 tys. zł. Kara ma charakter administracyjny i jest nakładana w drodze decyzji przez właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego. Co istotne, termin zapłaty wynosi 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

W sprawach hazardowych możliwa jest także odpowiedzialność karnoskarbowa. Art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego przewiduje odpowiedzialność za urządzanie lub prowadzenie gier hazardowych wbrew przepisom ustawy albo warunkom koncesji lub zezwolenia. Za taki czyn grozi grzywna do 720 stawek dziennych, kara pozbawienia wolności do lat 3 albo obie te kary łącznie.

Nie każdy właściciel lokalu automatycznie odpowiada karnie za działania najemcy. Do odpowiedzialności karnoskarbowej potrzebne jest ustalenie roli konkretnej osoby, jej wiedzy, zamiaru, faktycznego udziału w procederze oraz tego, czy urządzała lub prowadziła gry albo pomagała w ich prowadzeniu. Sama własność lokalu zwykle nie wystarcza do przypisania odpowiedzialności karnej, ale może stać się początkiem postępowania wyjaśniającego.

Czy zapis w umowie najmu chroni właściciela?

Zapis, że najemca zobowiązuje się prowadzić w lokalu wyłącznie działalność zgodną z prawem, jest bardzo potrzebny, ale sam w sobie nie daje pełnej ochrony. Taki zapis pomaga wykazać, że właściciel nie zgadzał się na nielegalne działania i że najemca naruszył umowę. Może też uzasadniać wypowiedzenie umowy najmu albo dochodzenie odszkodowania od najemcy.

W praktyce warto, aby umowa najmu lokalu użytkowego zawierała również:

• dokładne określenie dopuszczalnego rodzaju działalności prowadzonej w lokalu,
• zakaz ustawiania automatów do gier, urządzeń losujących lub innych urządzeń wymagających koncesji, zezwolenia, rejestracji albo zgłoszenia bez pisemnej zgody właściciela i dokumentów potwierdzających legalność,
• prawo właściciela do kontroli sposobu używania lokalu po wcześniejszym zawiadomieniu, z wyjątkiem sytuacji nagłych,
• obowiązek okazania koncesji, zezwoleń, zgłoszeń i dokumentów rejestracyjnych, jeżeli działalność tego wymaga,
• możliwość natychmiastowego rozwiązania umowy w razie prowadzenia działalności niezgodnej z prawem,
• obowiązek naprawienia szkody i zwrotu kosztów, kar oraz wydatków poniesionych przez właściciela z winy najemcy.

Takie postanowienia nie wyłączą automatycznie odpowiedzialności administracyjnej, jeżeli organ uzna, że zostały spełnione ustawowe przesłanki kary. Mogą jednak istotnie pomóc w wykazaniu, że właściciel działał starannie i nie tolerował bezprawnego wykorzystywania lokalu.

Co zrobić po uzyskaniu informacji o nielegalnej działalności?

Najgorszym rozwiązaniem jest bierność. Jeżeli właściciel ma wiarygodne informacje, że w lokalu znajdują się nielegalne automaty albo prowadzony jest inny nielegalny proceder, powinien działać szybko i w sposób udokumentowany. Takie wątpliwości mogą dotyczyć także innych usług, np. gdy w lokalu działa salon masażu tantrycznego i pojawia się pytanie o legalność faktycznie prowadzonej działalności.

W pierwszej kolejności warto zabezpieczyć dokumenty: umowę najmu, aneksy, korespondencję z najemcą, protokoły zdawczo-odbiorcze, zdjęcia z części wspólnych, informacje od sąsiadów, zawiadomienia od administratora budynku albo pisma urzędowe. Następnie należy wezwać najemcę na piśmie do natychmiastowego wyjaśnienia sytuacji, zaprzestania naruszeń i udostępnienia dokumentów potwierdzających legalność działalności.

Jeżeli podejrzenia są poważne, trzeba rozważyć wypowiedzenie umowy zgodnie z jej treścią i przepisami Kodeksu cywilnego. W wielu przypadkach zasadne może być również zawiadomienie organów ścigania albo Krajowej Administracji Skarbowej. Decyzja powinna zależeć od konkretnych okoliczności, ponieważ inne działania będą właściwe przy pojedynczym podejrzeniu, a inne wtedy, gdy właściciel ma już urzędowe pismo albo wiedzę o kontroli.

Nielegalne automaty do gier są przykładem szerszego ryzyka, jakim jest obrót towarem poza legalnym obiegiem albo prowadzenie działalności w lokalu w sposób naruszający przepisy karne, skarbowe lub administracyjne.

Czy właściciel może bronić się brakiem wiedzy?

Brak wiedzy o działaniach najemcy może mieć znaczenie, ale nie zawsze przesądza o wyniku sprawy. W postępowaniu administracyjnym organ będzie badał przede wszystkim to, czy zostały spełnione przesłanki z ustawy o grach hazardowych: istnienie niezarejestrowanych automatów, rodzaj działalności w lokalu oraz status podmiotu jako posiadacza zależnego albo samoistnego.

Właściciel powinien więc wykazywać nie tylko to, że nie wiedział o automatach, ale również to, że lokal został faktycznie wydany najemcy, że najemca samodzielnie prowadził działalność, a właściciel po powzięciu informacji o naruszeniach podjął rozsądne i szybkie działania. Pomocne mogą być protokoły, korespondencja, dowody wypowiedzenia umowy, wezwania do usunięcia naruszeń oraz potwierdzenie zawiadomienia właściwych organów.

W sprawie karnoskarbowej brak wiedzy, brak zamiaru i brak udziału w urządzaniu albo prowadzeniu gier mają jeszcze większe znaczenie. Odpowiedzialność karna skarbowa wymaga bowiem indywidualnego przypisania czynu konkretnej osobie.

FAQ

Czy właściciel lokalu zawsze płaci 100 tys. zł od automatu?

Nie zawsze. Kara z art. 89 ustawy o grach hazardowych zależy od tego, czy właściciel spełnia przesłanki odpowiedzialności jako posiadacz samoistny lokalu albo czy są inne podstawy przypisania mu odpowiedzialności. W typowym najmie organ powinien badać przede wszystkim rolę najemcy jako posiadacza zależnego.

Czy sama umowa najmu wystarczy do obrony?

Umowa jest bardzo ważna, ale zwykle nie wystarczy sama jej treść. Liczy się również faktyczne wydanie lokalu najemcy, sposób korzystania z lokalu, reakcja właściciela na podejrzenia oraz dowody, że właściciel nie współorganizował nielegalnej działalności.

Czy warto zawiadomić organy o nielegalnych automatach?

Jeżeli podejrzenia są poważne, zawiadomienie właściwych organów może być uzasadnione. Wcześniej warto jednak zabezpieczyć dokumenty i przeanalizować umowę, aby działania właściciela były spójne i nie pogorszyły jego sytuacji prawnej.

Czy właściciel może rozwiązać umowę najmu?

Najczęściej tak, jeżeli najemca używa lokalu niezgodnie z umową albo z przeznaczeniem, a zwłaszcza gdy prowadzi działalność sprzeczną z prawem. Tryb rozwiązania zależy od postanowień umowy i konkretnych okoliczności sprawy.

Czy grozi odpowiedzialność karna, jeżeli właściciel nic nie wiedział?

Sama nieświadomość nie powinna automatycznie prowadzić do odpowiedzialności karnej skarbowej. W sprawie karnej trzeba ustalić, czy dana osoba urządzała lub prowadziła gry albo uczestniczyła w procederze. Brak wiedzy i brak udziału trzeba jednak wykazać konkretnymi okolicznościami oraz dowodami.

Podsumowanie

Nielegalne automaty do gier w wynajmowanym lokalu mogą narazić właściciela na bardzo poważne ryzyko prawne i finansowe. Aktualne przepisy przewidują karę 100 tys. zł od każdego niezarejestrowanego automatu, a sprawa może mieć również wymiar karnoskarbowy.

Najlepszą ochroną jest staranna umowa najmu, realna kontrola sposobu korzystania z lokalu, szybka reakcja na sygnały o naruszeniach oraz dokumentowanie wszystkich działań. Jeżeli sprawa trafiła już do urzędu celno-skarbowego, prokuratury albo Policji, warto przeanalizować ją indywidualnie, ponieważ znaczenie mają szczegóły: kto faktycznie władał lokalem, kto czerpał korzyści, kto wiedział o automatach i jakie działania podjęto po ujawnieniu problemu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 595 z późn. zm. - ISAP.

2. Art. 89 ustawy o grach hazardowych - kary pieniężne za urządzanie gier bez wymaganych podstaw oraz za niezarejestrowane automaty w lokalu.

3. Art. 3, art. 5, art. 6 i art. 14 ustawy o grach hazardowych - zasady legalnego urządzania gier hazardowych i monopolu państwa w zakresie gier na automatach poza kasynem gry.

4. Art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego - odpowiedzialność za urządzanie lub prowadzenie gier hazardowych wbrew przepisom ustawy albo warunkom koncesji lub zezwolenia.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.