Podglądanie i nagrywanie bez zgody – odpowiedzialność karna

Nagrywanie i rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez zgody

Opisane zachowanie może być przestępstwem, szczególnie gdy nagrania wykonano w łazience, toalecie, sypialni albo innym miejscu, w którym osoba ma uzasadnione oczekiwanie prywatności. Kluczowe znaczenie ma jednak to, co dokładnie utrwalono, w jaki sposób doszło do nagrania i czy materiał został później udostępniony innym osobom. Pokrewną sytuacją jest też kopiowanie wiadomości z telefonu, gdy dostęp do prywatnej korespondencji następuje bez zgody właściciela urządzenia.

Zgodnie z art. 191a § 1 K.k. karalne jest utrwalanie wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej, jeżeli sprawca używa w tym celu przemocy, groźby bezprawnej albo podstępu. Karalne jest również rozpowszechnienie bez zgody wizerunku nagiej osoby albo osoby w trakcie czynności seksualnej.

Za czyn z art. 191a § 1 K.k. grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, dlatego w zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa trzeba wyraźnie napisać lub powiedzieć do protokołu, że żąda się ścigania sprawcy.

Jeżeli sprawca tylko nagrywał osobę ubraną, art. 191a K.k. może nie wystarczyć, bo przepis dotyczy nagości albo czynności seksualnej. Nie oznacza to jednak, że takie zachowanie jest bezkarne. W zależności od okoliczności można rozważać m.in. art. 267 K.k., czyli bezprawne uzyskanie informacji przy użyciu urządzenia wizualnego, a także naruszenie dóbr osobistych w postępowaniu cywilnym.

Zobacz również: groźba ujawnienia intymnych zdjęć

Kiedy podglądanie w łazience jest przestępstwem?

Łazienka, toaleta, przebieralnia czy prywatna sypialnia to miejsca szczególnie chronione. Nagrywanie osoby w takim miejscu może oznaczać nie tylko naruszenie jej intymności, ale również bezprawne pozyskiwanie informacji lub istotne naruszenie prywatności. Przy ocenie sprawy ważne jest, czy kamera była ukryta, kto miał dostęp do nagrań, jak długo trwało nagrywanie oraz czy sprawca działał podstępnie.

W art. 191a K.k. ważne jest pojęcie nagości. Może chodzić zarówno o nagość całkowitą, jak i częściową, jeżeli obraz obejmuje intymne części ciała, np. narządy płciowe, pośladki lub piersi. Jeżeli nagranie przedstawia osobę podczas czynności seksualnej, ochrona wynikająca z tego przepisu również może mieć zastosowanie.

Jeżeli materiał nie przedstawia nagości ani czynności seksualnej, ale został uzyskany przez ukrytą kamerę, sprawę warto opisać szerzej, bez ograniczania się do jednego przepisu. Organy ścigania powinny ocenić, czy doszło do przestępstwa z art. 267 K.k., stalkingu z art. 190a K.k., groźby karalnej, zmuszania albo innego czynu zabronionego.

Zobacz również: montaż kamer a naruszenie prywatności

Rozpowszechnianie nagrań i zdjęć bez zgody

Rozpowszechnianie oznacza udostępnienie materiału innym osobom, np. przesłanie go przez komunikator, opublikowanie w internecie, pokazanie znajomym, umieszczenie w grupie albo przekazanie linku. Przy art. 191a K.k. dla rozpowszechniania kluczowy jest brak zgody osoby widocznej na nagraniu.

W praktyce zgoda na wykonanie prywatnego zdjęcia albo nagrania nie oznacza zgody na jego dalsze udostępnianie. Jeżeli sprawca przekazuje intymny materiał osobom trzecim, publikuje go w sieci albo używa go do upokorzenia pokrzywdzonego, może odpowiadać karnie i cywilnie.

Warto szybko zabezpieczyć dowody: zrzuty ekranu z datą i adresem strony, linki, nazwy kont, treść wiadomości, dane osób, którym materiał przekazano, oraz pliki źródłowe. Jeżeli materiał jest w internecie, dobrze jest nie ograniczać się do samodzielnego usuwania wpisów, lecz najpierw utrwalić dowody w sposób pozwalający wykorzystać je w postępowaniu.

Uporczywe nękanie - stalking

Jeżeli po nagrywaniu albo ujawnieniu materiałów sprawca nadal kontaktuje się z pokrzywdzonym, zastrasza go, śledzi, publikuje informacje, wysyła wiadomości, zakłada fałszywe profile albo doprowadza do ciągłego poczucia zagrożenia, sprawę można oceniać także jako uporczywe nękanie jako odrębne przestępstwo.

Aktualnie art. 190a § 1 K.k. obejmuje uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej, jeżeli wzbudza ono uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność. Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

W zawiadomieniu warto opisać nie tylko same zachowania sprawcy, ale także ich skutki: lęk, poczucie zagrożenia, ograniczenie normalnego funkcjonowania, konieczność zmiany numeru telefonu, pracy, miejsca pobytu, leczenie, bezsenność lub inne konsekwencje. W sprawach o stalking znaczenie ma uporczywość, powtarzalność i wpływ zachowania sprawcy na pokrzywdzonego.

Art. 190a § 2 K.k. dotyczy z kolei podszywania się pod inną osobę i wykorzystania jej wizerunku, danych osobowych albo innych danych pozwalających na publiczną identyfikację, jeżeli skutkiem jest szkoda majątkowa lub osobista. Może to mieć znaczenie np. przy zakładaniu fałszywych profili z wykorzystaniem zdjęć pokrzywdzonego.

Złośliwe niepokojenie jako wykroczenie

Nie każde uciążliwe zachowanie spełnia od razu warunki stalkingu. Jeżeli brakuje uporczywości albo skutków wymaganych przez art. 190a K.k., można rozważać art. 107 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialność ponosi ten, kto w celu dokuczenia innej osobie złośliwie wprowadza ją w błąd albo w inny sposób złośliwie niepokoi.

Za wykroczenie z art. 107 K.w. grozi kara ograniczenia wolności, grzywna albo nagana. W praktyce przepis może mieć znaczenie przy natarczywych telefonach, wiadomościach, nachodzeniu, fałszywych zgłoszeniach lub innych działaniach podejmowanych po to, aby dokuczyć pokrzywdzonemu, ale niespełniających jeszcze progu przestępstwa stalkingu.

Jak złożyć zawiadomienie i wniosek o ściganie?

Zawiadomienie można złożyć na Policji albo w prokuraturze. Można zrobić to pisemnie albo ustnie do protokołu. W sprawach o art. 191a K.k., art. 190a § 1 i 2 K.k. oraz art. 267 K.k. należy pamiętać o wniosku o ściganie, ponieważ bez niego postępowanie może nie zostać skutecznie podjęte w zakresie tych czynów.

W piśmie warto wskazać: kto jest pokrzywdzonym, kto może być sprawcą, kiedy i gdzie mogło dojść do nagrywania, skąd wiadomo o kamerze lub nagraniach, kto widział materiał, gdzie został opublikowany, jakie wiadomości wysyłał sprawca oraz jakie dowody są dostępne. Jeżeli sprawca jest nieznany, należy to zaznaczyć i podać wszystkie dane, które mogą pomóc w jego ustaleniu.

Do zawiadomienia warto dołączyć wydruki, zrzuty ekranu, nośnik z plikami, listę linków, dane świadków, kopie wiadomości oraz opis wpływu zdarzenia na życie prywatne. Jeżeli materiały są w internecie, należy wskazać adresy URL i nazwy profili. W przypadku zagrożenia dalszym nękaniem można wnosić o pilne przesłuchanie, zabezpieczenie urządzeń i danych oraz o rozważenie środków chroniących pokrzywdzonego. Osobno omawiamy także obrażenie wiadomości prywatnej.

Roszczenia cywilne i usunięcie materiałów

Niezależnie od postępowania karnego pokrzywdzony może rozważyć ochronę dóbr osobistych, w szczególności prywatności, intymności, wizerunku, czci i godności. W sprawie cywilnej można żądać m.in. usunięcia materiałów, zaniechania naruszeń, przeprosin, zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej kwoty na cel społeczny.

Jeżeli intymny materiał krąży w internecie, ważne jest szybkie działanie: zabezpieczenie dowodów, zgłoszenie naruszenia administratorowi serwisu, a w razie potrzeby także skierowanie żądań do osób, które materiał rozpowszechniają. Dobór roszczeń zależy od tego, kto opublikował materiał, gdzie jest on dostępny i jakie szkody już powstały.

FAQ

Czy samo nagrywanie bez zgody zawsze jest przestępstwem?

Nie zawsze. Jeżeli nagranie przedstawia osobę nagą albo w trakcie czynności seksualnej i zostało wykonane z użyciem przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu, może wchodzić w grę art. 191a K.k. W innych przypadkach trzeba sprawdzić, czy zachowanie spełnia znamiona np. art. 267 K.k., stalkingu albo naruszenia dóbr osobistych.

Czy publikacja intymnego nagrania bez zgody jest karalna?

Tak, jeżeli chodzi o wizerunek nagiej osoby albo osoby w trakcie czynności seksualnej. Rozpowszechnienie takiego materiału bez zgody pokrzywdzonego jest przestępstwem z art. 191a § 1 K.k. i grozi za nie kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Czy trzeba znać sprawcę, aby złożyć zawiadomienie?

Nie. Jeżeli sprawca nie jest znany, w zawiadomieniu należy opisać dostępne okoliczności i dowody, np. linki, konta, numery telefonów, adresy e-mail, świadków, miejsca montażu kamery oraz osoby, które mogły mieć dostęp do pomieszczenia lub nagrań.

Czy wniosek o ściganie można złożyć ustnie?

Tak. Wniosek o ściganie można złożyć ustnie do protokołu na Policji albo w prokuraturze, można też zrobić to pisemnie. Dla bezpieczeństwa warto dopilnować, aby w protokole znalazło się jednoznaczne żądanie ścigania sprawcy.

Co zrobić, gdy sprawca grozi ujawnieniem nagich zdjęć?

Należy zachować wiadomości z groźbami, nie usuwać korespondencji, zabezpieczyć dane sprawcy i rozważyć szybkie zawiadomienie organów ścigania. Taka sytuacja może łączyć się z groźbą bezprawną, stalkingiem, zmuszaniem albo przestępstwem dotyczącym rozpowszechniania intymnego wizerunku.

Podsumowanie

Podglądanie, ukryte nagrywanie i rozpowszechnianie intymnych materiałów bez zgody to sprawy, które należy traktować poważnie. Jeżeli nagranie dotyczy nagości albo czynności seksualnej, podstawowe znaczenie ma art. 191a K.k. Jeżeli sprawca dodatkowo nęka, grozi, wykorzystuje dane albo posługuje się ukrytą kamerą, możliwe są także inne kwalifikacje prawne.

Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dowodów i złożenie zawiadomienia wraz z wnioskiem o ściganie. W sprawach tego typu warto opisywać nie tylko samo nagranie, ale też cały ciąg zdarzeń: montaż kamery, dostęp do plików, publikację, groźby, wiadomości i skutki psychiczne dla pokrzywdzonego.

Przygotowano we współpracy z Adwokatem Ewą Arczewską specjalizującą się w sprawach karnych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1995 r., sygn. akt III KRN 44/95
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III KK 213/12

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.