Obrażanie, wyzywanie i zastraszanie w internecie – co zrobić?

Artykuł uwzględnia stan prawny na 22 maja 2026 r.

Cyberstalking, groźby i obrażanie w internecie – kiedy to sprawa karna?

Obrażanie, wyzywanie i zastraszanie w internecie nie zawsze będzie kwalifikowane tak samo. W praktyce trzeba oddzielić kilka sytuacji: uporczywe nękanie, groźby karalne, pomówienia, zniewagi, podszywanie się pod inną osobę oraz cywilne naruszenie dóbr osobistych.

Najpoważniejszą kwalifikacją jest stalking, czyli uporczywe nękanie z art. 190a § 1 Kodeksu karnego. Obecnie przepis obejmuje zachowania, które wzbudzają u pokrzywdzonego uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie naruszają jego prywatność. Kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Taka sama kara grozi za podszywanie się pod inną osobę i wykorzystanie jej wizerunku albo innych danych osobowych w celu wyrządzenia szkody osobistej lub majątkowej.

Nie ma ustawowego terminu, po którym nękanie automatycznie staje się stalkingiem. Tydzień zachowań może okazać się zbyt krótki, jeżeli były to pojedyncze wpisy, ale intensywne, powtarzalne działania w wielu miejscach internetu, połączone z groźbami albo ujawnianiem danych, mogą zostać ocenione surowiej. Znaczenie mają: liczba wpisów i wiadomości, ich treść, cel sprawcy, reakcja pokrzywdzonego, wpływ na codzienne życie oraz to, czy sprawca kontynuuje działania mimo wyraźnego sprzeciwu.

Jeżeli w wiadomościach albo wpisach pojawiają się zapowiedzi pobicia, zniszczenia mienia, pozbawienia życia, skrzywdzenia dziecka lub innego przestępstwa, trzeba rozważyć art. 190 k.k., czyli groźbę karalną. Dla odpowiedzialności nie wystarczy sama nieprzyjemna wypowiedź; groźba musi wzbudzać uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa należy kontaktować się z numerem alarmowym 112.

Zniesławienie, zniewaga i naruszenie dóbr osobistych

Wpisy w internecie mogą być także zniesławieniem albo zniewagą. Zniesławienie z art. 212 k.k. polega na pomówieniu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć osobę w opinii publicznej albo narazić ją na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub działalności. Jeżeli pomówienie następuje za pomocą środków masowego komunikowania, w tym internetu, zagrożenie karą jest surowsze.

Zniewaga z art. 216 k.k. dotyczy przede wszystkim obelżywych, poniżających wypowiedzi kierowanych do osoby lub publicznie o niej. Gdy dochodzi do niej za pomocą środków masowego komunikowania, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Zniesławienie i zniewaga są co do zasady ścigane z oskarżenia prywatnego, więc pokrzywdzony zwykle sam wnosi prywatny akt oskarżenia do sądu. W praktyce można też złożyć skargę na policji, zwłaszcza gdy trzeba zabezpieczyć dowody lub ustalić sprawcę.

Równolegle można rozważyć ochronę cywilną z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Naruszenie czci, dobrego imienia, wizerunku, prywatności, nazwiska lub pseudonimu może uzasadniać żądanie usunięcia wpisów, przeprosin, zadośćuczynienia albo zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny. Droga cywilna bywa przydatna szczególnie wtedy, gdy celem jest szybkie usunięcie skutków naruszenia, a nie tylko ukaranie sprawcy.

Zobacz również: Jeżeli sprawca wykorzystuje cudzy wizerunek lub inne dane osobowe, odrębną formą działania może być podszywanie się i kradzież danych.

Jak zabezpieczyć dowody nękania w internecie?

Najczęstszy błąd pokrzywdzonych polega na natychmiastowym usuwaniu wiadomości, blokowaniu profili bez wykonania zrzutów ekranu albo odpowiadaniu sprawcy w emocjach. Blokada może być potrzebna dla bezpieczeństwa, ale wcześniej warto zabezpieczyć materiał dowodowy.

Przygotuj przede wszystkim zrzuty ekranu pokazujące całą treść wpisu lub wiadomości, datę, godzinę, nazwę profilu, adres URL i kontekst rozmowy. Zapisz linki do stron, identyfikatory profili, nazwy użytkowników, numery telefonów, adresy e-mail, historię połączeń, wiadomości głosowe i pliki. Jeżeli wpisy mogą szybko zniknąć, rozważ sporządzenie protokołu notarialnego z oględzin strony albo skorzystanie z archiwizacji strony internetowej.

Warto prowadzić krótką chronologię zdarzeń: kiedy pojawił się wpis, co zawierał, gdzie został opublikowany, kto mógł go widzieć i jaki wywołał skutek. Jeśli przez działania sprawcy doszło do problemów zdrowotnych, lęku, konieczności zmiany numeru telefonu, ograniczenia aktywności zawodowej albo utraty kontaktów, zachowaj dokumentację medyczną, korespondencję z administracją serwisu i zeznania świadków.

Co zrobić, gdy sprawcą jest osoba najbliższa?

To, że sprawcą jest matka, ojciec, partner, były partner albo inny członek rodziny, nie wyłącza odpowiedzialności karnej. W praktyce takie sprawy są trudniejsze emocjonalnie, bo pokrzywdzony obawia się eskalacji konfliktu, nacisków ze strony rodziny albo zarzutu, że przesadza. Dla prawa karnego kluczowe są jednak konkretne zachowania, ich uporczywość, treść gróźb, skutki oraz dowody.

Jeżeli nękanie trwa mimo próśb o zaprzestanie kontaktu, warto wysłać jedno jasne oświadczenie: zakaz dalszego kontaktowania się, publikowania wpisów i wykorzystywania danych. Nie należy wdawać się w długie spory. Po takim oświadczeniu każda kolejna wiadomość może pokazywać, że sprawca świadomie ignoruje sprzeciw pokrzywdzonego.

Zobacz również: Gdy problem dotyczy działań rodzica lub innego krewnego, szczególnym wyzwaniem bywa nękanie przez osobę najbliższą.

Zawiadomienie o przestępstwie i wniosek o ściganie

W sprawie stalkingu i groźby karalnej najlepiej złożyć pisemne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji albo w prokuraturze. W treści trzeba opisać sprawcę, jeżeli jest znany, czas i miejsce zdarzeń, użyte konta internetowe, treść wiadomości, skutki dla pokrzywdzonego oraz załączyć dowody. Warto wyraźnie napisać: „wnoszę o ściganie sprawcy”.

Przy art. 190a k.k. ściganie czynu podstawowego i podszywania się następuje na wniosek pokrzywdzonego. Przy art. 190 k.k. również zasadą jest wniosek pokrzywdzonego, ale po zmianach procedury możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania mimo braku wniosku, gdy zachodzi duże prawdopodobieństwo, że brak wniosku wynika z obawy przed odwetem, albo przemawia za tym interes społeczny.

Jeżeli sprawca publikuje wpisy anonimowo, nie trzeba samodzielnie ustalać jego pełnych danych. Należy przekazać organom wszystkie posiadane informacje: linki, nazwy profili, numery telefonów, adresy e-mail, numery IP widoczne w panelach administracyjnych, dane kont oraz korespondencję z portalem. Policja i prokuratura mogą występować do administratorów serwisów o dane, których pokrzywdzony sam nie uzyska.

Przebywam za granicą – czy mogę złożyć zeznania bez przyjazdu do Polski?

Pobyt za granicą nie oznacza, że sprawy nie da się prowadzić. Zawiadomienie można przygotować pisemnie i wysłać do właściwej prokuratury albo złożyć przez pełnomocnika. Organ prowadzący postępowanie może jednak chcieć przesłuchać pokrzywdzonego, zwłaszcza gdy trzeba ustalić, jakie skutki wywołały działania sprawcy.

Zgodnie z art. 586 § 1 Kodeksu postępowania karnego można zwrócić się o przesłuchanie obywatela polskiego przebywającego za granicą przez właściwy urząd konsularny. Wniosek o taką formę przesłuchania warto uzasadnić miejscem pobytu, kosztami podróży, stanem zdrowia, sytuacją rodzinną albo bezpieczeństwem. Trzeba liczyć się z tym, że taka czynność może wydłużyć postępowanie.

Zobacz również: Osoba mieszkająca poza Polską może wnioskować o przesłuchanie w charakterze świadka przez właściwy urząd konsularny – szerzej omawiamy przesłuchanie przez konsula za granicą.

Czy wezwanie do zaprzestania naruszeń ma sens?

W wielu sprawach warto zacząć od krótkiego, rzeczowego wezwania do zaprzestania naruszeń, usunięcia wpisów i niewykorzystywania danych. Takie pismo nie zastępuje zawiadomienia o przestępstwie, ale może zatrzymać eskalację i pokazać, że pokrzywdzony jasno sprzeciwił się dalszemu kontaktowi.

Wezwanie powinno wskazywać konkretne zachowania, daty, miejsca publikacji, żądanie usunięcia treści oraz termin na wykonanie żądania. Nie należy grozić bez podstaw ani używać obraźliwego języka. Jeżeli sprawca kontynuuje działania po otrzymaniu wezwania, taki fakt może mieć znaczenie przy ocenie uporczywości zachowania.

FAQ

Czy tydzień nękania wystarczy do zgłoszenia stalkingu?

Można zgłosić sprawę nawet po tygodniu, zwłaszcza gdy zachowania są intensywne, groźne albo szybko eskalują. Nie ma ustawowego minimalnego czasu trwania stalkingu, ale organy będą badały uporczywość, powtarzalność i skutki działań sprawcy.

Czy obraźliwe komentarze w internecie zawsze są przestępstwem?

Nie zawsze. Jednorazowa niekulturalna wypowiedź może nie wystarczyć do odpowiedzialności karnej. Przestępstwem mogą być jednak groźby, uporczywe nękanie, zniesławienie, zniewaga albo wykorzystanie cudzych danych w celu wyrządzenia szkody.

Czy muszę znać imię i nazwisko sprawcy?

Nie. W zawiadomieniu można wskazać nick, link do profilu, numer telefonu, adres e-mail, screeny i inne dane techniczne. Ustalenie personaliów sprawcy może być zadaniem organów ścigania, zwłaszcza gdy potrzebne są dane od administratora serwisu.

Czy mogę cofnąć wniosek o ściganie?

Wniosek o ściganie można cofnąć tylko na zasadach przewidzianych w procedurze karnej i zwykle wymaga to zgody prokuratora albo sądu, zależnie od etapu sprawy. Nie należy składać wniosku pochopnie, ale też nie warto rezygnować z ochrony tylko z obawy przed reakcją sprawcy.

Co zrobić, jeśli sprawca usuwa wpisy?

Dlatego dowody trzeba zabezpieczać od razu. Same zrzuty ekranu bywają pomocne, ale najlepiej, aby pokazywały adres strony, datę, profil sprawcy i pełny kontekst. Przy poważnych naruszeniach warto rozważyć notarialne utrwalenie treści lub szybkie zawiadomienie organów.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 190, art. 190a, art. 212 i art. 216.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 12, art. 488 i art. 586.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 23 i art. 24.
• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 107.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2015 r., V KK 314/15, oraz wyrok Sądu Najwyższego z 6 lipca 2023 r., I KK 279/22.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.