Obrażanie, wyzywanie i zastraszanie w internecie – co zrobić?

Artykuł uwzględnia stan prawny na 24 września 2026 r.

Cyberstalking, groźby i obrażanie w internecie – kiedy to sprawa karna?

Obrażanie, wyzywanie i zastraszanie w internecie nie zawsze będzie kwalifikowane tak samo. Trzeba oddzielić kilka sytuacji: uporczywe nękanie, groźby karalne, pomówienia, zniewagi, podszywanie się pod inną osobę oraz cywilne naruszenie dóbr osobistych.

Stalking, czyli uporczywe nękanie z art. 190a § 1 Kodeksu karnego, obejmuje zachowania, które wzbudzają u pokrzywdzonego uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie naruszają jego prywatność. Grozi za to kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Nie ma ustawowego terminu, po którym nękanie automatycznie staje się stalkingiem. Tydzień zachowań może okazać się zbyt krótki, jeżeli były to pojedyncze wpisy, ale intensywne i powtarzalne działania w wielu miejscach internetu, połączone z groźbami, śledzeniem aktywności albo ujawnianiem danych, mogą spełniać znamiona tego przestępstwa. Znaczenie mają liczba i częstotliwość zachowań, ich treść, nastawienie sprawcy, reakcja pokrzywdzonego, wpływ działań na jego życie oraz kontynuowanie nękania mimo wyraźnego sprzeciwu.

Jeżeli w wiadomościach albo wpisach pojawiają się zapowiedzi pobicia, zniszczenia mienia, pozbawienia życia, skrzywdzenia dziecka lub popełnienia innego przestępstwa na szkodę pokrzywdzonego albo osoby dla niego najbliższej, trzeba rozważyć art. 190 K.k. Dla odpowiedzialności nie wystarczy sama nieprzyjemna lub agresywna wypowiedź – groźba musi wzbudzać uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Obecnie za groźbę karalną grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa należy kontaktować się z numerem alarmowym 112.

Fałszywy profil i podszywanie się pod inną osobę

Art. 190a § 2 K.k. dotyczy odrębnego od stalkingu zachowania. Odpowiada na jego podstawie ten, kto podszywając się pod inną osobę wykorzystuje jej wizerunek, inne dane osobowe lub inne dane, za pomocą których osoba ta jest publicznie identyfikowana, przez co wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą. Za ten czyn grozi taka sama kara jak za stalking, czyli od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Aktualne brzmienie przepisu wymaga zatem skutku w postaci szkody. Nie wystarcza samo ustalenie, że ktoś wykorzystał zdjęcie, nazwisko albo inne dane z zamiarem zaszkodzenia. Jeżeli wymagany skutek nie nastąpił, nie należy automatycznie przyjmować dokonania przestępstwa z art. 190a § 2 K.k. Zależnie od sposobu działania i zamiaru sprawcy może wymagać oceny odpowiedzialność za usiłowanie albo zastosowanie innych przepisów.

Nie należy też przenosić na art. 190a § 2 warunku uporczywości właściwego stalkingowi z § 1. Jednorazowe podszycie się może spełnić znamiona § 2, jeżeli występują wszystkie wymagane elementy, w tym skutek w postaci szkody. Z drugiej strony samo jednorazowe użycie cudzego zdjęcia lub nazwiska nie oznacza jeszcze automatycznie popełnienia tego przestępstwa.

Jeżeli sprawca nie podszywa się pod pokrzywdzonego, lecz publikuje o nim obraźliwe lub nieprawdziwe informacje, właściwa może być analiza zniesławienia, zniewagi albo naruszenia dóbr osobistych. Jeżeli działania są seryjne i uporczywe, niezależnie od ewentualnego podszywania się trzeba również ocenić art. 190a § 1 K.k.

Zobacz również: Więcej o tej kwalifikacji wyjaśniamy w artykule o fałszywym koncie i podszywaniu się pod inną osobę.

Zniesławienie, zniewaga i naruszenie dóbr osobistych

Wpisy w internecie mogą być także zniesławieniem albo zniewagą. Zniesławienie z art. 212 K.k. polega na pomówieniu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć osobę w opinii publicznej albo narazić ją na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub działalności. Jeżeli pomówienie następuje za pomocą środków masowego komunikowania, odpowiedzialność jest surowsza.

Zniewaga z art. 216 K.k. dotyczy przede wszystkim obelżywych i poniżających wypowiedzi skierowanych do osoby albo wypowiadanych publicznie lub w zamiarze, aby do niej dotarły. Jeżeli dochodzi do niej za pomocą środków masowego komunikowania, sprawcy grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Zniesławienie i zniewaga są co do zasady ścigane z oskarżenia prywatnego, więc pokrzywdzony zwykle sam wnosi prywatny akt oskarżenia. Można również złożyć skargę na Policji; w sprawie prywatnoskargowej Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę i w razie potrzeby zabezpiecza dowody, po czym przekazuje skargę do właściwego sądu.

Równolegle można rozważyć ochronę cywilną z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Naruszenie czci, dobrego imienia, wizerunku, prywatności, nazwiska lub pseudonimu może uzasadniać między innymi żądanie zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, złożenia odpowiedniego oświadczenia, a przy spełnieniu ustawowych przesłanek także roszczenia pieniężne. Droga cywilna może mieć znaczenie szczególnie wtedy, gdy celem pokrzywdzonego jest usunięcie skutków publikacji.

Jak zabezpieczyć dowody nękania w internecie?

Najczęstszy błąd pokrzywdzonych polega na natychmiastowym usuwaniu wiadomości, blokowaniu profili bez wykonania zrzutów ekranu albo odpowiadaniu sprawcy w emocjach. Blokada może być potrzebna dla bezpieczeństwa, ale jeżeli jest to możliwe, wcześniej warto zabezpieczyć materiał dowodowy.

Przygotuj przede wszystkim zrzuty ekranu pokazujące całą treść wpisu lub wiadomości, datę, godzinę, nazwę profilu, adres URL i kontekst rozmowy. Zapisz linki do stron, identyfikatory profili, nazwy użytkowników, numery telefonów, adresy e-mail, historię połączeń, wiadomości głosowe i pliki. Przy podszywaniu się szczególne znaczenie może mieć również utrwalenie całego fałszywego profilu, wykorzystanych zdjęć i danych oraz działań wykonanych z tego konta.

Jeżeli wpisy mogą szybko zniknąć, można rozważyć sporządzenie protokołu notarialnego z oględzin strony albo inne wiarygodne utrwalenie jej zawartości. Warto też prowadzić chronologię zdarzeń: kiedy pojawił się wpis lub wiadomość, co zawierały, gdzie zostały opublikowane, kto mógł je widzieć i jaki wywołały skutek.

Jeśli przez działania sprawcy doszło do problemów zdrowotnych, konieczności zmiany numeru telefonu, ograniczenia aktywności zawodowej, utraty klientów lub innych konkretnych następstw, zachowaj dokumentację, korespondencję z administracją serwisu i dane świadków. Przy art. 190a § 2 K.k. dowody dotyczące powstałej szkody mają szczególne znaczenie, ponieważ szkoda majątkowa lub osobista jest obecnie znamieniem dokonania tego przestępstwa.

Co zrobić, gdy sprawcą jest osoba najbliższa?

To, że sprawcą jest matka, ojciec, partner, były partner albo inny członek rodziny, nie wyłącza odpowiedzialności karnej. Dla oceny prawnej znaczenie mają konkretne zachowania, ich częstotliwość i uporczywość, treść gróźb, ewentualne podszywanie się, skutki oraz dostępne dowody. W powiązanym kontekście warto sprawdzić również materiał o wyzwiskach i groźbach ze strony partnera.

Jeżeli nękanie trwa mimo sprzeciwu, jasne zakomunikowanie, że pokrzywdzony nie życzy sobie dalszego kontaktu, może mieć znaczenie dowodowe przy późniejszej ocenie uporczywości zachowania. Nie trzeba jednak podejmować takiego kontaktu, jeżeli mógłby zwiększyć zagrożenie albo doprowadzić do eskalacji.

Zobacz również: Gdy członek rodziny wykorzystuje cudze dane lub tożsamość, pomocny może być artykuł o kradzieży tożsamości przez członka rodziny.

Zawiadomienie o przestępstwie i wniosek o ściganie

W sprawie stalkingu, podszywania się spełniającego znamiona art. 190a § 2 K.k. albo groźby karalnej można złożyć pisemne lub ustne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policji albo w prokuraturze. W treści warto opisać sprawcę, jeżeli jest znany, czas i sposób działania, użyte konta internetowe, treść wiadomości, wykorzystane dane, skutki dla pokrzywdzonego oraz wskazać lub załączyć dowody.

Ściganie przestępstw z art. 190a § 1 i § 2 K.k. następuje na wniosek pokrzywdzonego. Jeżeli pokrzywdzony chce ścigania sprawcy, warto zadbać, aby z zawiadomienia lub protokołu jednoznacznie wynikał taki wniosek, na przykład przez użycie sformułowania: „wnoszę o ściganie sprawcy”.

Przy art. 190 K.k. również zasadą jest ściganie na wniosek pokrzywdzonego. Kodeks postępowania karnego przewiduje jednak możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania mimo niezłożenia takiego wniosku, jeżeli zachodzi duże prawdopodobieństwo, że brak wniosku wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem, albo jeżeli przemawia za tym interes społeczny.

Jeżeli sprawca publikuje wpisy anonimowo, pokrzywdzony nie musi samodzielnie ustalać jego pełnych danych przed złożeniem zawiadomienia. Należy przekazać organom wszystko, co jest dostępne: linki, nazwy profili, numery telefonów, adresy e-mail, dane kont i korespondencję z portalem. Policja lub prokuratura mogą podejmować czynności zmierzające do ustalenia sprawcy i uzyskania danych pozostających w dyspozycji usługodawców.

Przebywam za granicą – czy mogę złożyć zeznania bez przyjazdu do Polski?

Pobyt za granicą nie oznacza, że sprawy nie da się prowadzić. Zawiadomienie można przygotować pisemnie i przesłać do właściwej prokuratury lub jednostki Policji. Organ prowadzący postępowanie może jednak uznać przesłuchanie pokrzywdzonego za potrzebne, zwłaszcza gdy trzeba dokładnie ustalić przebieg zdarzeń i ich skutki.

Zgodnie z art. 586 § 1 Kodeksu postępowania karnego o przesłuchanie obywatela polskiego przebywającego za granicą w charakterze oskarżonego, świadka lub biegłego sąd albo prokurator zwraca się do polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego. Pokrzywdzony może zwrócić organowi uwagę na swój pobyt za granicą i wnosić o wykorzystanie odpowiedniej formy pomocy prawnej, ale sposób przeprowadzenia czynności ustala organ prowadzący postępowanie.

Zobacz również: Szerzej o tej możliwości piszemy w materiale dotyczącym przesłuchania przez konsula za granicą.

Czy wezwanie do zaprzestania naruszeń ma sens?

W części spraw warto rozważyć krótkie i rzeczowe wezwanie do zaprzestania naruszeń, usunięcia wpisów albo zaprzestania wykorzystywania cudzych danych. Takie pismo nie zastępuje zawiadomienia o przestępstwie i nie należy uzależniać od niego zgłoszenia sprawy, jeżeli istnieje zagrożenie bezpieczeństwa.

Jeżeli wezwanie jest bezpieczne i celowe, powinno wskazywać konkretne zachowania, daty, miejsca publikacji oraz jednoznaczne żądanie zaprzestania naruszeń. Kontynuowanie nękania po otrzymaniu wyraźnego sprzeciwu może być jedną z okoliczności istotnych przy ocenie uporczywości z art. 190a § 1 K.k. Nie jest natomiast warunkiem odpowiedzialności za podszywanie się z art. 190a § 2 K.k.

FAQ

Czy tydzień nękania wystarczy do zgłoszenia stalkingu?

Sprawę można zgłosić również po krótkim czasie, zwłaszcza gdy zachowania są bardzo intensywne, groźne albo szybko eskalują. Nie ma ustawowego minimalnego czasu trwania stalkingu. Dla kwalifikacji z art. 190a § 1 K.k. znaczenie mają jednak uporczywość zachowania i wystąpienie jednego ze skutków wskazanych w tym przepisie.

Czy samo założenie fałszywego profilu jest przestępstwem z art. 190a § 2 K.k.?

Nie można tego stwierdzić wyłącznie na podstawie samego faktu utworzenia profilu. Art. 190a § 2 K.k. wymaga podszywania się pod inną osobę, wykorzystania jej wizerunku lub innych danych wskazanych w przepisie oraz wyrządzenia w ten sposób szkody majątkowej lub osobistej. Jeżeli szkoda nie powstała, nie doszło do dokonania czynu w tym typie, choć okoliczności mogą wymagać analizy pod kątem usiłowania lub innych przepisów.

Czy obraźliwe komentarze w internecie zawsze są przestępstwem?

Nie. Sama niekulturalna wypowiedź nie musi oznaczać odpowiedzialności karnej. Zależnie od treści i okoliczności mogą jednak wchodzić w grę groźby karalne, uporczywe nękanie, zniesławienie lub zniewaga. Jeżeli sprawca podszywa się pod inną osobę, wykorzystuje jej dane i przez to wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą, trzeba dodatkowo rozważyć art. 190a § 2 K.k.

Czy muszę znać imię i nazwisko sprawcy?

Nie. W zawiadomieniu można wskazać nick, link do profilu, numer telefonu, adres e-mail, zrzuty ekranu i inne dostępne dane. Organy ścigania mogą podejmować czynności zmierzające do ustalenia personaliów sprawcy.

Czy mogę cofnąć wniosek o ściganie?

Wniosek o ściganie może zostać cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu – na zasadach i w terminie określonych w art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego. Ponowne złożenie cofniętego wniosku jest niedopuszczalne.

Co zrobić, jeśli sprawca usuwa wpisy?

Dowody warto zabezpieczać od razu. Zrzuty ekranu powinny w miarę możliwości pokazywać adres strony, datę, profil sprawcy i pełny kontekst. Przy poważnych naruszeniach można rozważyć dodatkowe utrwalenie zawartości strony albo szybkie zawiadomienie organów, zanim dane potrzebne do postępowania zostaną usunięte.

Źródła

• Kodeks karny – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2025 r. poz. 383, w szczególności art. 190, art. 190a, art. 212 i art. 216.
• Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 490, w szczególności art. 12, art. 488 i art. 586.
• Kodeks cywilny – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2025 r. poz. 1071, w szczególności art. 23 i art. 24.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2015 r., V KK 314/15 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 6 lipca 2023 r., I KK 279/22 – dotyczące oceny znamion uporczywego nękania.