Nielegalne oprogramowanie, konsekwencje i możliwości obrony
• Data: 2026-01-05 Autor: Michał Kaczmarek
Kilka dni temu otrzymałem telefon od przedstawiciela firmy zajmującej się dystrybucją oprogramowania. Poinformowano mnie, że na moich komputerach używam nielegalnej kopii programu. W wiadomości, którą następnie otrzymałem, znalazło się żądanie zaprzestania korzystania z oprogramowania oraz propozycja zawarcia ugody polegającej na zakupie licencji na trzy stanowiska. Problem w tym, że nie mam świadomości posiadania nielegalnych programów, a dodatkowo obawiam się, że sprzęt zostanie zabezpieczony do analizy i tym samym stracę możliwość pracy. Nie wiem, jak w tej sytuacji postąpić.
.jpg)
Legalność źródła oprogramowania
Jeżeli oprogramowanie zostało nabyte z legalnego źródła, nie grożą żadne sankcje karne ani cywilne. Odmienna sytuacja dotyczy przypadków, gdy program został zakupiony z niepewnego lub nielegalnego źródła. W takim wypadku pojawia się ryzyko odpowiedzialności.
Sankcje karne
Zagadnienie odpowiedzialności karnej regulują przepisy Kodeksu karnego, w szczególności art. 291–293 KK:
Art. 291 KK
§ 1. Kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Art. 292 KK
§ 1. Kto rzecz, o której na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. W wypadku znacznej wartości rzeczy, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 293 KK
§ 1. Przepisy art. 291 i 292 stosuje się odpowiednio do programu komputerowego.
§ 2. Sąd może orzec przepadek rzeczy, chociażby nie stanowiła ona własności sprawcy.
Warto zwrócić uwagę, że art. 292 KK przewiduje odpowiedzialność także w sytuacji, gdy korzystanie z nielegalnego oprogramowania nastąpiło nieumyślnie.
Dodatkowo zastosowanie ma art. 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który przewiduje kary za rozpowszechnianie cudzych utworów bez uprawnienia – od grzywny po karę pozbawienia wolności do lat 5, w zależności od okoliczności.
Roszczenia cywilne
Poza odpowiedzialnością karną, uprawniony może dochodzić roszczeń cywilnych na podstawie art. 79–80 ustawy o prawie autorskim. Może to obejmować m.in.:
-
zaniechanie naruszeń,
-
usunięcie skutków naruszenia,
-
naprawienie szkody (nawet w wysokości wielokrotności wynagrodzenia licencyjnego),
-
wydanie uzyskanych korzyści.
Sąd może również nakazać publikację przeprosin, a w niektórych przypadkach orzec przepadek lub zniszczenie nielegalnych kopii.
Jak postąpić w praktyce
Jeżeli pojawia się uzasadnione podejrzenie, że program może być nielegalny, najlepiej zaniechać korzystania z niego i zakupić licencję od pewnego dostawcy. Jeżeli program został nabyty w dobrej wierze, istnieje możliwość złożenia reklamacji u sprzedawcy, powołując się na przepisy o rękojmi za wady prawne (art. 556³ Kodeksu cywilnego).
Podsumowanie
Korzystanie z nielegalnego oprogramowania wiąże się z poważnym ryzykiem – zarówno karnym, jak i cywilnym. W praktyce dystrybutorzy nie mają uprawnień do samodzielnego zajmowania sprzętu, jednak sąd w toku postępowania może orzec jego przepadek. Najlepszym rozwiązaniem jest korzystanie wyłącznie z legalnych źródeł i szybkie reagowanie w sytuacjach wątpliwych, aby uniknąć konsekwencji prawnych.
Przykłady
Przykład 1
Przedsiębiorca kupił program w internecie po atrakcyjnej cenie. Po kilku miesiącach okazało się, że sprzedawca nie posiadał praw do jego dystrybucji. Klient musiał zapłacić odszkodowanie i kupić nową licencję.
Przykład 2
Osoba prywatna korzystała z programu przekazanego jej przez znajomego. Nie wiedziała, że jest to piracka wersja. W trakcie kontroli biegły ustalił, że oprogramowanie pochodzi z nielegalnego źródła. Sprawa zakończyła się grzywną.
Przykład 3
Firma zakupiła pakiet biurowy od autoryzowanego dystrybutora. Po latach pojawiły się wątpliwości co do licencji. Dokument zakupu i faktura pozwoliły jednak wykazać legalne źródło i uniknąć odpowiedzialności.
Oferta porad prawnych
Jeżeli masz podobny problem z oprogramowaniem lub innym zagadnieniem z zakresu prawa autorskiego, mogę przygotować dla Ciebie indywidualną analizę i wskazać najkorzystniejsze rozwiązania. Skontaktuj się, aby uzyskać profesjonalną pomoc prawną.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Zatarcie skazania, zakaz prowadzenia pojazdów i dokument o niekaralności")
.jpg "Grzywna za jazdę pod wpływem alkoholu, odpowiedzialność małżonka, rozwód")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Nielegalne oprogramowanie, konsekwencje i możliwości obrony
» Jak bronić się przed zarzutem wręczenia łapówki na stacji diagnostycznej
» Groźby i zniesławienie w rodzinie, jak chronić rodziców przed agresywnym członkiem rodziny
» Skarga na policjanta, przesłuchanie w charakterze świadka, czego się spodziewać
» Cofnięcie wniosku o ściganie, kradzież z włamaniem, przedawnienie
