Wyrok w zawieszeniu i dozór kuratora – obowiązki skazanego

Dlaczego kurator wzywa po wyroku w zawieszeniu?

Jeżeli sąd zastosował dozór kuratora albo nałożył obowiązki związane z okresem próby, wykonywanie wyroku obejmuje kontrolę ich realizacji. Podstawą są m.in. przepisy art. 72 Kodeksu karnego oraz art. 169 Kodeksu karnego wykonawczego.

Skazany oddany pod dozór ma również własny obowiązek zgłoszenia się do kuratora. Zgodnie z art. 169 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego powinien zrobić to bezzwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 dni od powzięcia wiadomości o oddaniu go pod dozór, zgłaszając się do kuratora sądowego właściwego sądu rejonowego.

Pierwsze spotkanie służy zwykle ustaleniu sposobu wykonywania dozoru, omówieniu obowiązków oraz poznaniu sytuacji życiowej skazanego. Warto wcześniej dokładnie przeczytać wyrok i sprawdzić, czy sąd oddał skazanego pod dozór oraz jakie obowiązki zostały nałożone na okres próby.

Jakie obowiązki ma osoba objęta dozorem?

Skazany w okresie próby powinien przede wszystkim przestrzegać porządku prawnego oraz wykonywać obowiązki określone przez sąd. W zależności od treści orzeczenia mogą one obejmować m.in. informowanie o przebiegu okresu próby, wykonywanie pracy, poddanie się terapii, powstrzymywanie się od nadużywania alkoholu albo kontaktowania się z określonymi osobami.

Art. 169 § 3 Kodeksu karnego wykonawczego nakłada ponadto konkretne obowiązki związane z dozorem. Skazany ma stawiać się na wezwania sądu lub kuratora i udzielać wyjaśnień dotyczących przebiegu dozoru oraz wykonywania obowiązków, umożliwić kuratorowi wejście do mieszkania i informować go o zmianie miejsca zatrudnienia. Bez zgody sądu nie może także zmienić miejsca stałego pobytu.

W tym ostatnim przypadku ustawa wskazuje wyraźnie na zgodę sądu. Kurator może organizować sposób bieżącego wykonywania dozoru i kontaktów ze skazanym, ale jego zgoda nie zastępuje zgody sądu wymaganej przy zmianie miejsca stałego pobytu.

Zmiana miejsca stałego pobytu a zwykły wyjazd

Obowiązku uzyskania zgody sądu na zmianę miejsca stałego pobytu nie należy utożsamiać z generalnym zakazem podróżowania. Art. 169 § 3 Kodeksu karnego wykonawczego nie ustanawia zasady, zgodnie z którą każdy wyjazd do innego miasta albo za granicę wymaga zgody sądu.

Czasowy wyjazd może jednak wymagać bieżącego uzgodnienia organizacyjnego z kuratorem, jeżeli wpływa na ustalone spotkania, możliwość wykonywania obowiązków albo prawidłowy przebieg dozoru. Trzeba też sprawdzić treść wyroku i innych wykonywanych wobec skazanego środków, ponieważ mogą z nich wynikać dodatkowe obowiązki lub ograniczenia.

Jeżeli natomiast ma dojść do rzeczywistej zmiany miejsca stałego pobytu, należy wcześniej uzyskać zgodę sądu. Wynika to wprost z art. 169 § 3 Kodeksu karnego wykonawczego. Dozór jest przy tym, zgodnie z § 4 tego przepisu, wykonywany w miejscu stałego pobytu skazanego.

Co grozi za niewykonywanie obowiązków?

Uchylanie się od dozoru, ignorowanie wezwań lub niewykonywanie nałożonych obowiązków może doprowadzić do postępowania w sprawie zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności. Nie każde pojedyncze uchybienie automatycznie oznacza jednak wykonanie kary.

Zgodnie z art. 75 § 2 Kodeksu karnego sąd może zarządzić wykonanie kary m.in. wtedy, gdy skazany w okresie próby rażąco narusza porządek prawny albo uchyla się od dozoru lub wykonania nałożonych obowiązków. Jeżeli takie okoliczności wystąpią po udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego, art. 75 § 2a przewiduje zarządzenie wykonania kary, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy.

Odrębnie art. 75 § 1 Kodeksu karnego przewiduje obowiązkowe zarządzenie wykonania kary, gdy skazany w okresie próby popełni podobne przestępstwo umyślne, za które zostanie prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Sąd bada zatem konkretną podstawę prawną i okoliczności sprawy. Znaczenie mogą mieć m.in. przyczyny uchybienia, dotychczasowy przebieg próby, sposób wykonywania obowiązków oraz zachowanie skazanego po stwierdzeniu naruszenia.

Jak wygląda kontakt z kuratorem?

Kurator zwykle ustala terminy spotkań, może kontaktować się telefonicznie oraz odwiedzać miejsce zamieszkania skazanego. Osoba oddana pod dozór ma obowiązek umożliwić kuratorowi wejście do mieszkania oraz udzielać wyjaśnień dotyczących przebiegu dozoru i wykonywania nałożonych obowiązków.

Warto zachowywać dokumenty potwierdzające prawidłowe wykonywanie obowiązków, np. zaświadczenia o terapii, zatrudnieniu lub wykonaniu obowiązku naprawienia szkody. Jeżeli pojawia się przeszkoda w wykonaniu obowiązku albo konieczność zmiany ustalonego sposobu kontaktu, najlepiej poinformować o niej kuratora możliwie szybko i – gdy jest to możliwe – przedstawić dokumenty potwierdzające przyczynę.

FAQ

Czy trzeba stawić się na każde wezwanie kuratora?

Co do zasady tak. Art. 169 § 3 Kodeksu karnego wykonawczego nakłada obowiązek stawienia się na wezwanie sądu lub kuratora. Jeżeli z ważnego powodu nie można dotrzymać terminu, należy jak najszybciej skontaktować się z kuratorem, wyjaśnić sytuację i w razie potrzeby ją udokumentować.

Czy kurator może przyjść do domu?

Tak. Skazany oddany pod dozór ma obowiązek umożliwić kuratorowi wejście do mieszkania. Wizyty w miejscu zamieszkania są jednym z elementów wykonywania dozoru.

Czy zgoda kuratora wystarczy na zmianę miejsca stałego pobytu?

Nie. Art. 169 § 3 Kodeksu karnego wykonawczego stanowi, że skazany bez zgody sądu nie może zmienić miejsca stałego pobytu. Zgoda kuratora nie zastępuje w tym zakresie zgody sądu.

Czy każde naruszenie powoduje zarządzenie wykonania kary?

Nie. Pojedyncze uchybienie nie zawsze prowadzi do wykonania zawieszonej kary. Sąd ocenia podstawę prawną i okoliczności konkretnej sprawy. Szczególne znaczenie ma jednak dalsze uchylanie się od dozoru lub obowiązków po pisemnym upomnieniu udzielonym przez sądowego kuratora zawodowego.

Czy można wyjechać za granicę podczas okresu próby?

Sam fakt pozostawania pod dozorem nie oznacza generalnego obowiązku uzyskania zgody sądu na każdy wyjazd zagraniczny. Trzeba odróżnić czasowy wyjazd od zmiany miejsca stałego pobytu. Czasowy pobyt może wymagać uzgodnienia z kuratorem sposobu kontaktu i wykonywania obowiązków, natomiast rzeczywista zmiana miejsca stałego pobytu wymaga zgody sądu. Zawsze należy również sprawdzić, czy z wyroku lub innych wykonywanych środków nie wynikają dodatkowe ograniczenia.