- Stan po użyciu alkoholu zaczyna się od 0,2‰ we krwi albo od 0,1 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza.
- Stan nietrzeźwości występuje powyżej 0,5‰ we krwi albo powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza.
- Wynik alkomatu można kwestionować m.in. przy naruszeniu procedury pomiaru, braku właściwej dokumentacji, problemach z ustnikiem, urządzeniem lub odstępami między badaniami.
- Przy pojeździe mechanicznym stan po użyciu alkoholu oznacza wykroczenie, a stan nietrzeźwości – przestępstwo z art. 178a Kodeksu karnego.
- W sprawach granicznych szczególnie ważne są protokół badania, dokładne godziny pomiarów, rodzaj analizatora i ewentualne żądanie badania krwi.
Czy można podważyć wynik badania alkomatem?
Tak, wynik badania alkomatem można podważać, ale nie wystarczy samo twierdzenie, że pomiar „musiał być błędny”. Trzeba wskazać konkretne okoliczności, które mogły wpłynąć na wynik albo na jego wartość dowodową. Najczęściej chodzi o naruszenie procedury badania, brak wymaganych danych w protokole, wątpliwości co do rodzaju urządzenia, odstępów między pomiarami, stanu osoby badanej albo żądania przeprowadzenia badania krwi.
W praktyce największe znaczenie mają sprawy, w których wynik znajduje się blisko granicy między brakiem odpowiedzialności, wykroczeniem a przestępstwem. W takiej sytuacji nawet niewielka wątpliwość co do prawidłowości pomiaru może mieć istotne znaczenie dla oceny odpowiedzialności kierowcy.
Stan po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości
Przy ocenie wyniku alkomatu kluczowe jest ustalenie, po której stronie ustawowej granicy znajduje się wynik oraz czy kolejne pomiary wskazują wzrost czy spadek stężenia. Pełne wartości graniczne, jednostki i różnice między wykroczeniem a przestępstwem przedstawia artykuł jazda po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości.
W tym poradniku najważniejsze pozostaje natomiast to, czy badanie wykonano prawidłowo i czy wynik może być wiarygodnym dowodem w konkretnej sprawie.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Jak powinna wyglądać prawidłowa procedura badania?
Badanie trzeźwości może obejmować badanie wydychanego powietrza albo badanie krwi. Zasadą jest, że badanie wydychanego powietrza wykonuje się przed badaniem krwi, jeżeli stan osoby badanej na to pozwala. Badanie alkomatem powinno być wykonane urządzeniem elektronicznym mierzącym stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu metodą spektrometrii w podczerwieni albo utleniania elektrochemicznego.
Istotne znaczenie ma 15-minutowy odstęp od zakończenia spożywania alkoholu, palenia wyrobów tytoniowych, używania papierosa elektronicznego albo używania wyrobów bezdymnych. Badania analizatorem wydechu nie powinno się przeprowadzać przed upływem tego czasu.
Pomiaru dokonuje się z użyciem ustnika, a ustnik powinien być każdorazowo wymieniony przed pomiarem. Opakowanie ustnika należy otworzyć w obecności osoby badanej. Jeżeli w protokole lub w przebiegu czynności pojawiają się wątpliwości co do tych elementów, warto je zgłosić od razu i dopilnować, aby zostały odnotowane.
Kiedy wynik alkomatu może być kwestionowany?
Podważenie wyniku badania alkomatem może być zasadne zwłaszcza wtedy, gdy doszło do uchybień, które mogły mieć wpływ na wynik albo na możliwość jego wykorzystania w postępowaniu. Nie każda nieprawidłowość automatycznie powoduje unieważnienie pomiaru, ale każda istotna wątpliwość powinna zostać oceniona w konkretnej sprawie.
Najczęstsze podstawy kwestionowania wyniku to:
- przeprowadzenie badania przed upływem 15 minut od spożycia alkoholu, palenia lub użycia papierosa elektronicznego,
- brak wymiany ustnika albo brak otwarcia jego opakowania w obecności osoby badanej,
- brak pełnych danych w protokole, w tym godzin i minut pomiarów, wyniku, jednostki, modelu i numeru urządzenia,
- rozbieżności między kolejnymi pomiarami, których nie wyjaśniono w dokumentacji,
- brak weryfikacji wyniku badaniem innym analizatorem albo badaniem krwi, mimo żądania osoby badanej lub uzasadnionych wątpliwości,
- przeprowadzenie badania urządzeniem w warunkach sprzecznych z instrukcją jego użycia,
- wątpliwości co do aktualności sprawdzenia lub dopuszczenia urządzenia do użycia.
W sprawach granicznych duże znaczenie ma także to, czy wynik jest rosnący, malejący czy niestabilny. Przy wynikach niedaleko progu wykroczenia lub przestępstwa podważanie pomiaru ma szczególne znaczenie, dlatego warto przeanalizować również niski wynik alkomatu i jego wpływ na odpowiedzialność kierowcy.
Badanie krwi jako sposób weryfikacji wyniku
Badanie krwi może pomóc zweryfikować wątpliwości dotyczące badania wydychanego powietrza, zwłaszcza przy wyniku granicznym, rozbieżnych pomiarach lub zastrzeżeniach do procedury. Nie oznacza jednak automatycznie pominięcia wyniku alkomatu — oba dowody trzeba ocenić łącznie z czasem jazdy i czasem pobrania próbki.
Szczegółowe zasady pobrania, badania laboratoryjnego, rachunku retrospektywnego i kwestionowania opinii toksykologicznej omawia artykuł czy można podważyć wynik badania krwi po alkoholu.
Co zrobić bezpośrednio po badaniu alkomatem?
Osoba badana powinna zachować spokój i zwrócić uwagę na dokumentowanie czynności. Warto zapamiętać lub zanotować godzinę zatrzymania, godzinę każdego pomiaru, wynik, rodzaj urządzenia, okoliczności badania oraz to, czy ustnik został otwarty przy osobie badanej.
Jeżeli kierowca ma zastrzeżenia do badania, powinien domagać się wpisania ich do protokołu. W protokole mogą znaleźć się uwagi co do sposobu przeprowadzenia badania, spożycia alkoholu w ciągu ostatnich 24 godzin, chorób, żądania badania krwi oraz innych okoliczności istotnych dla wyniku.
Nie należy składać pochopnych oświadczeń ani przyznawać okoliczności, których kierowca nie jest pewien. Jeżeli wynik jest podważalny, szczególnie przy pomiarach granicznych albo po interwencji wszczętej z donosu, znaczenie może mieć pełna analiza akt, nagrań, protokołów i kolejności czynności, a także właściwie przygotowana obrona po zatrzymaniu za alkohol.
Konsekwencje prowadzenia pojazdu po alkoholu
Możliwe konsekwencje zależą przede wszystkim od kwalifikacji wyniku jako stanu po użyciu alkoholu albo stanu nietrzeźwości, rodzaju prowadzonego pojazdu oraz okoliczności zdarzenia. Wynik badania jest więc nie tylko dowodem obecności alkoholu, ale może przesądzać o granicy między wykroczeniem a przestępstwem i o zakresie zakazu prowadzenia pojazdów.
W tym artykule nie powtarzamy pełnego katalogu kar; dalsza analiza koncentruje się na jakości pomiaru, dokumentacji urządzenia i możliwych zarzutach dowodowych.
Czy Policja może zatrzymać prawo jazdy?
Policjant zatrzymuje prawo jazdy za pokwitowaniem m.in. wtedy, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu albo pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu. Zatrzymanie prawa jazdy na miejscu kontroli nie kończy jeszcze sprawy – o odpowiedzialności i zakazie prowadzenia pojazdów rozstrzyga właściwy organ lub sąd.
W praktyce trzeba odróżnić zatrzymanie dokumentu od późniejszego zakazu prowadzenia pojazdów. Zatrzymanie prawa jazdy jest czynnością zabezpieczającą, natomiast zakaz prowadzenia pojazdów jest środkiem karnym orzekanym w postępowaniu.
W sprawach drogowych znaczenie mają nie tylko badania trzeźwości, lecz także prawidłowość samej kontroli i dokumentacji, np. gdy kierowca kwestionuje mandat za jazdę buspasem.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, kiedy wątpliwości dotyczące pomiaru mogą mieć realne znaczenie dla obrony kierowcy. Każdą sprawę trzeba jednak oceniać indywidualnie, na podstawie protokołu i akt postępowania.
Kierowca został zatrzymany kilka minut po wypiciu niewielkiej ilości alkoholu. Pierwszy pomiar wykonano niemal natychmiast, bez zachowania 15-minutowego odstępu, a wynik był bliski progu stanu po użyciu alkoholu. W takiej sytuacji warto sprawdzić, czy protokół potwierdza dokładne godziny czynności i czy badanie powinno zostać powtórzone zgodnie z procedurą.
Kobieta została zbadana urządzeniem elektrochemicznym, a drugi pomiar wykonano od razu, mimo że przepisy przewidują przy takim urządzeniu drugi pomiar po upływie 15 minut, jeżeli pierwszy wynik był ponad 0,00 mg/dm3. Taka rozbieżność może uzasadniać wniosek o ocenę prawidłowości badania i wartości dowodowej pomiaru.
Kierowca zauważył, że ustnik nie został wyjęty z zamkniętego opakowania w jego obecności. Protokół nie zawierał też pełnych danych urządzenia ani uwag osoby badanej. Samo uchybienie nie przesądza jeszcze wyniku sprawy, ale może być argumentem za dokładną weryfikacją przebiegu kontroli.
Po zgłoszeniu telefonicznym patrol przyjechał do miejsca zamieszkania kierowcy, który twierdził, że alkohol spożył dopiero po zakończeniu jazdy. W takim przypadku kluczowe znaczenie mają godziny zdarzenia, godziny pomiarów, zeznania świadków i ewentualna opinia biegłego dotycząca możliwego stężenia alkoholu w czasie prowadzenia pojazdu.
FAQ
Czy jeden wynik alkomatu wystarczy do ukarania kierowcy?
To zależy od rodzaju urządzenia, wyniku i przebiegu badania. Przepisy przewidują określone zasady powtarzania pomiarów. Jeżeli wykonano tylko jeden pomiar albo pomiary przeprowadzono niezgodnie z procedurą, warto sprawdzić, czy wynik może być skutecznie wykorzystany jako dowód.
Czy mogę żądać badania krwi?
Tak, osoba badana może żądać badania krwi mimo przeprowadzenia badania wydychanego powietrza. Takie żądanie powinno zostać odnotowane. Badanie krwi bywa szczególnie ważne przy wynikach granicznych, rozbieżnych pomiarach albo wątpliwościach co do sposobu użycia alkomatu.
Czy brak nowego ustnika może podważyć wynik?
Może być istotnym argumentem, ponieważ pomiar powinien być wykonany z użyciem ustnika, który podlega wymianie przed pomiarem, a jego opakowanie należy otworzyć w obecności osoby badanej. Znaczenie tego uchybienia zależy jednak od całokształtu dowodów.
Czy niski wynik alkomatu oznacza, że nie stracę prawa jazdy?
Nie zawsze. Jeżeli wynik mieści się w granicach stanu po użyciu alkoholu przy prowadzeniu pojazdu mechanicznego, sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów. Przy wyniku granicznym można jednak analizować, czy pomiar był prawidłowy i czy istnieją podstawy do kwestionowania dowodu.
Czy odmowa badania alkomatem rozwiązuje problem?
Nie. Jeżeli osoba odmawia badania wydychanego powietrza, zawartość alkoholu może zostać ustalona na podstawie badania krwi. Badanie może być przeprowadzone także bez zgody osoby badanej, po uprzedzeniu jej o tym. Szerzej wyjaśniamy, jakie skutki może mieć odmowa badania alkomatem lub narkotestem.
Czy można bronić się tym, że alkohol został wypity po jeździe?
Można podnosić taki argument, jeżeli odpowiada faktom, ale trzeba go wykazać konkretnymi dowodami. Kluczowe będą godziny jazdy, zatrzymania, pomiarów, zeznania świadków, monitoring oraz ewentualna opinia biegłego z zakresu toksykologii.
Podsumowanie
Podważenie wyniku badania alkomatem jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy istnieją konkretne uchybienia proceduralne albo rzeczowe wątpliwości co do pomiaru. Najważniejsze są: rodzaj urządzenia, odstępy między pomiarami, sposób użycia ustnika, pełna treść protokołu, żądanie badania krwi oraz to, czy wynik znajduje się blisko ustawowych progów.
W sprawach o prowadzenie pojazdu po alkoholu nie należy opierać obrony wyłącznie na ogólnym zaprzeczaniu. Najskuteczniejsza analiza zaczyna się od dokumentów: protokołu badania, danych urządzenia, godzin czynności, notatek policyjnych, nagrań i ewentualnych zeznań świadków.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
4. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602
5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie - Dz.U. 2018 poz. 2472
