• Stan prawny na: 2026-05-16
Wynik badania alkomatem można podważać, jeżeli pomiar wykonano niezgodnie z procedurą, urządzenie nie było prawidłowo użyte albo istnieją konkretne wątpliwości co do czasu, warunków lub sposobu badania. Największe znaczenie mają protokół, rodzaj analizatora, odstępy między pomiarami, użycie nowego ustnika, możliwość badania krwi oraz wskazania graniczne.
Wyjaśniamy, kiedy kontrola trzeźwości może być kwestionowana, jakie są progi stanu po użyciu alkoholu i nietrzeźwości oraz jakie konsekwencje grożą kierowcy przy wykroczeniu lub przestępstwie.
Tak, wynik badania alkomatem można podważać, ale nie wystarczy samo twierdzenie, że pomiar „musiał być błędny”. Trzeba wskazać konkretne okoliczności, które mogły wpłynąć na wynik albo na jego wartość dowodową. Najczęściej chodzi o naruszenie procedury badania, brak wymaganych danych w protokole, wątpliwości co do rodzaju urządzenia, odstępów między pomiarami, stanu osoby badanej albo żądania przeprowadzenia badania krwi.
W praktyce największe znaczenie mają sprawy, w których wynik znajduje się blisko granicy między brakiem odpowiedzialności, wykroczeniem a przestępstwem. W takiej sytuacji nawet niewielka wątpliwość co do prawidłowości pomiaru może mieć istotne znaczenie dla oceny odpowiedzialności kierowcy.
Polskie prawo rozróżnia dwa podstawowe progi alkoholu w organizmie. Stan po użyciu alkoholu zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu wynosi albo prowadzi do stężenia od 0,2‰ do 0,5‰ we krwi albo od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza.
Stan nietrzeźwości występuje wtedy, gdy zawartość alkoholu przekracza 0,5‰ we krwi albo przekracza 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza. Te wartości mają zasadnicze znaczenie, bo prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu jest co do zasady wykroczeniem, a prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem z art. 178a Kodeksu karnego.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Badanie trzeźwości może obejmować badanie wydychanego powietrza albo badanie krwi. Zasadą jest, że badanie wydychanego powietrza wykonuje się przed badaniem krwi, jeżeli stan osoby badanej na to pozwala. Badanie alkomatem powinno być wykonane urządzeniem elektronicznym mierzącym stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu metodą spektrometrii w podczerwieni albo utleniania elektrochemicznego.
Istotne znaczenie ma 15-minutowy odstęp od zakończenia spożywania alkoholu, palenia wyrobów tytoniowych, używania papierosa elektronicznego albo używania wyrobów bezdymnych. Badania analizatorem wydechu nie powinno się przeprowadzać przed upływem tego czasu.
Pomiaru dokonuje się z użyciem ustnika, a ustnik powinien być każdorazowo wymieniony przed pomiarem. Opakowanie ustnika należy otworzyć w obecności osoby badanej. Jeżeli w protokole lub w przebiegu czynności pojawiają się wątpliwości co do tych elementów, warto je zgłosić od razu i dopilnować, aby zostały odnotowane.
Podważenie wyniku badania alkomatem może być zasadne zwłaszcza wtedy, gdy doszło do uchybień, które mogły mieć wpływ na wynik albo na możliwość jego wykorzystania w postępowaniu. Nie każda nieprawidłowość automatycznie powoduje unieważnienie pomiaru, ale każda istotna wątpliwość powinna zostać oceniona w konkretnej sprawie.
Najczęstsze podstawy kwestionowania wyniku to:
W sprawach granicznych duże znaczenie ma także to, czy wynik jest rosnący, malejący czy niestabilny. Przy wynikach niedaleko progu wykroczenia lub przestępstwa podważanie pomiaru ma szczególne znaczenie, dlatego warto przeanalizować również niski wynik alkomatu i jego wpływ na odpowiedzialność kierowcy.
Badanie krwi może mieć kluczowe znaczenie, gdy kierowca kwestionuje wynik alkomatu. Przepisy przewidują badanie krwi m.in. wtedy, gdy osoba odmawia badania wydychanego powietrza, żąda badania krwi mimo wcześniejszego badania alkomatem, jej stan uniemożliwia prawidłowe badanie wydychanego powietrza albo urządzenie nie wskazuje wyniku z powodu przekroczenia zakresu pomiarowego.
Samo żądanie badania krwi nie oznacza automatycznie, że wynik alkomatu zostanie pominięty. Może jednak pomóc w wyjaśnieniu wątpliwości, zwłaszcza gdy pomiary są niespójne, wynik jest graniczny albo istnieją zastrzeżenia do sposobu przeprowadzenia badania.
Osoba badana powinna zachować spokój i zwrócić uwagę na dokumentowanie czynności. Warto zapamiętać lub zanotować godzinę zatrzymania, godzinę każdego pomiaru, wynik, rodzaj urządzenia, okoliczności badania oraz to, czy ustnik został otwarty przy osobie badanej.
Jeżeli kierowca ma zastrzeżenia do badania, powinien domagać się wpisania ich do protokołu. W protokole mogą znaleźć się uwagi co do sposobu przeprowadzenia badania, spożycia alkoholu w ciągu ostatnich 24 godzin, chorób, żądania badania krwi oraz innych okoliczności istotnych dla wyniku.
Nie należy składać pochopnych oświadczeń ani przyznawać okoliczności, których kierowca nie jest pewien. Jeżeli wynik jest podważalny, szczególnie przy pomiarach granicznych albo po interwencji wszczętej z donosu, znaczenie może mieć pełna analiza akt, nagrań, protokołów i kolejności czynności.
Konsekwencje zależą od rodzaju pojazdu oraz od poziomu alkoholu. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu stanowi wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Grozi za nie kara aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 zł. W takim przypadku sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów.
Zakaz prowadzenia pojazdów za wykroczenie wymierza się co do zasady na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Na poczet zakazu zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.
Jeżeli kierowca prowadzi pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, odpowiada za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Grozi za nie kara pozbawienia wolności do 3 lat, zakaz prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata oraz świadczenie pieniężne co najmniej 5000 zł. W określonych przypadkach może pojawić się także kwestia przepadku pojazdu albo nawiązki, zwłaszcza przy wysokim stężeniu alkoholu.
Policjant zatrzymuje prawo jazdy za pokwitowaniem m.in. wtedy, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu albo pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu. Zatrzymanie prawa jazdy na miejscu kontroli nie kończy jeszcze sprawy – o odpowiedzialności i zakazie prowadzenia pojazdów rozstrzyga właściwy organ lub sąd.
W praktyce trzeba odróżnić zatrzymanie dokumentu od późniejszego zakazu prowadzenia pojazdów. Zatrzymanie prawa jazdy jest czynnością zabezpieczającą, natomiast zakaz prowadzenia pojazdów jest środkiem karnym orzekanym w postępowaniu.
Poniższe przykłady pokazują, kiedy wątpliwości dotyczące pomiaru mogą mieć realne znaczenie dla obrony kierowcy. Każdą sprawę trzeba jednak oceniać indywidualnie, na podstawie protokołu i akt postępowania.
Kierowca został zatrzymany kilka minut po wypiciu niewielkiej ilości alkoholu. Pierwszy pomiar wykonano niemal natychmiast, bez zachowania 15-minutowego odstępu, a wynik był bliski progu stanu po użyciu alkoholu. W takiej sytuacji warto sprawdzić, czy protokół potwierdza dokładne godziny czynności i czy badanie powinno zostać powtórzone zgodnie z procedurą.
Kobieta została zbadana urządzeniem elektrochemicznym, a drugi pomiar wykonano od razu, mimo że przepisy przewidują przy takim urządzeniu drugi pomiar po upływie 15 minut, jeżeli pierwszy wynik był ponad 0,00 mg/dm3. Taka rozbieżność może uzasadniać wniosek o ocenę prawidłowości badania i wartości dowodowej pomiaru.
Kierowca zauważył, że ustnik nie został wyjęty z zamkniętego opakowania w jego obecności. Protokół nie zawierał też pełnych danych urządzenia ani uwag osoby badanej. Samo uchybienie nie przesądza jeszcze wyniku sprawy, ale może być argumentem za dokładną weryfikacją przebiegu kontroli.
Po zgłoszeniu telefonicznym patrol przyjechał do miejsca zamieszkania kierowcy, który twierdził, że alkohol spożył dopiero po zakończeniu jazdy. W takim przypadku kluczowe znaczenie mają godziny zdarzenia, godziny pomiarów, zeznania świadków i ewentualna opinia biegłego dotycząca możliwego stężenia alkoholu w czasie prowadzenia pojazdu.
To zależy od rodzaju urządzenia, wyniku i przebiegu badania. Przepisy przewidują określone zasady powtarzania pomiarów. Jeżeli wykonano tylko jeden pomiar albo pomiary przeprowadzono niezgodnie z procedurą, warto sprawdzić, czy wynik może być skutecznie wykorzystany jako dowód.
Tak, osoba badana może żądać badania krwi mimo przeprowadzenia badania wydychanego powietrza. Takie żądanie powinno zostać odnotowane. Badanie krwi bywa szczególnie ważne przy wynikach granicznych, rozbieżnych pomiarach albo wątpliwościach co do sposobu użycia alkomatu.
Może być istotnym argumentem, ponieważ pomiar powinien być wykonany z użyciem ustnika, który podlega wymianie przed pomiarem, a jego opakowanie należy otworzyć w obecności osoby badanej. Znaczenie tego uchybienia zależy jednak od całokształtu dowodów.
Nie zawsze. Jeżeli wynik mieści się w granicach stanu po użyciu alkoholu przy prowadzeniu pojazdu mechanicznego, sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów. Przy wyniku granicznym można jednak analizować, czy pomiar był prawidłowy i czy istnieją podstawy do kwestionowania dowodu.
Nie. Jeżeli osoba odmawia badania wydychanego powietrza, zawartość alkoholu może zostać ustalona na podstawie badania krwi. Badanie może być przeprowadzone także bez zgody osoby badanej, po uprzedzeniu jej o tym.
Można podnosić taki argument, jeżeli odpowiada faktom, ale trzeba go wykazać konkretnymi dowodami. Kluczowe będą godziny jazdy, zatrzymania, pomiarów, zeznania świadków, monitoring oraz ewentualna opinia biegłego z zakresu toksykologii.
Podważenie wyniku badania alkomatem jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy istnieją konkretne uchybienia proceduralne albo rzeczowe wątpliwości co do pomiaru. Najważniejsze są: rodzaj urządzenia, odstępy między pomiarami, sposób użycia ustnika, pełna treść protokołu, żądanie badania krwi oraz to, czy wynik znajduje się blisko ustawowych progów.
W sprawach o prowadzenie pojazdu po alkoholu nie należy opierać obrony wyłącznie na ogólnym zaprzeczaniu. Najskuteczniejsza analiza zaczyna się od dokumentów: protokołu badania, danych urządzenia, godzin czynności, notatek policyjnych, nagrań i ewentualnych zeznań świadków.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
4. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602
5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie - Dz.U. 2018 poz. 2472
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Wioletta Dyl
Radca prawny, absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego. Udziela porad prawnych z zakresu prawa autorskiego , nowych technologii , ochrony danych osobowych , a także prawa konkurencji ,...
>> więcej informacjiZapytaj prawnika
Bezpłatne zasoby, które realnie pomagają — kalkulatory, słownik, kodeksy i wzory pism.
