Skazanie za granicą a wpis w KRK – jak usunąć dane z rejestru?

Wpis o skazaniu za granicą w polskim Krajowym Rejestrze Karnym nie zawsze oznacza, że Polska samodzielnie ocenia termin zatarcia według polskiego Kodeksu karnego. W wielu sprawach kluczowe jest to, czy skazanie zostało usunięte, zatarte albo uznane za niewykazywane w państwie, w którym zapadł wyrok, oraz czy informacja o tym dotarła do polskiego Rejestru.

Kiedy skazanie za granicą trafia do polskiego KRK?

Ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym przewiduje gromadzenie danych o osobach będących obywatelami polskimi prawomocnie skazanymi przez sądy państw obcych. W praktyce źródłem takich danych może być zawiadomienie z państwa skazania, wymiana informacji między rejestrami karnymi albo dokumenty przekazane w konkretnej sprawie.

W państwach członkowskich Unii Europejskiej wymiana informacji o skazaniach odbywa się za pośrednictwem systemu ECRIS. Biuro Informacyjne KRK jest polskim organem centralnym i może pośredniczyć w uzyskiwaniu informacji z rejestrów państw UE na zasadach wynikających z ustawy o KRK oraz przepisów unijnych.

Inaczej należy oceniać sprawy dotyczące Wielkiej Brytanii. Po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej polski KRK informuje, że nie pośredniczy w uzyskiwaniu informacji z rejestru brytyjskiego w przypadku wniosków składanych przez obywateli innych krajów niż Wielka Brytania. Jeżeli więc skazanie zapadło w UK, zwykle potrzebne będzie samodzielne uzyskanie dokumentu z właściwego brytyjskiego organu albo rejestru.

To, jakie dane pojawią się w zaświadczeniu, zależy także od podstawy i celu zapytania. Inaczej wygląda informacja potrzebna w postępowaniu karnym, a inaczej informacja dla pracodawcy, licencji lub zwykłego potwierdzenia niekaralności. Osobno omawiamy, jaka może być treść zaświadczenia z KRK.

Czy polskie terminy zatarcia usuwają zagraniczny wyrok?

Przy skazaniu przez sąd innego państwa członkowskiego UE trzeba odróżnić dwie kwestie: skutki skazania w polskim postępowaniu karnym oraz treść informacji wydawanej z KRK dla innych celów.

Zgodnie z art. 114a K.k. w postępowaniu karnym uwzględnia się określone prawomocne orzeczenia skazujące wydane w innych państwach członkowskich UE, chyba że zachodzą ustawowe przeszkody. W praktyce oznacza to, że przy wyroku z państwa UE trzeba badać m.in. prawo państwa skazania oraz to, czy według tego prawa skazanie nadal wywołuje skutki.

Nie można więc przyjąć prostej zasady, że każdy zagraniczny wyrok znika z polskiego KRK po polskim terminie zatarcia. Jeżeli państwo skazania nie przesłało informacji o usunięciu skazania albo polski KRK nie dysponuje dokumentem potwierdzającym taki skutek, wpis może nadal widnieć w danych Rejestru.

Jednocześnie art. 14a ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym wprowadza ważną zasadę ochronną. Informacja o osobie sporządzona dla celów innych niż postępowanie karne nie zawiera danych o skazaniach obywateli polskich przez sądy państw obcych, jeżeli od daty uprawomocnienia się orzeczenia upłynął okres wskazany w art. 76 § 1 albo art. 107 Kodeksu karnego, odpowiednio do rodzaju kary lub środka.

To rozwiązanie nie zawsze oznacza fizyczne usunięcie danych z Rejestru. Może jednak przesądzać, że przy typowym zaświadczeniu do pracy albo do określonego postępowania administracyjnego zagraniczne skazanie nie powinno być wykazane, o ile spełnione są warunki ustawowe.

Jak wystąpić o usunięcie albo aktualizację danych w KRK?

Jeżeli skazanie za granicą zostało już zatarte, usunięte, uznane za niewykazywane albo objęte inną instytucją podobną do zatarcia, należy najpierw zdobyć dokument z państwa skazania. Powinien on możliwie jasno potwierdzać, kto został skazany, przez jaki sąd, kiedy wyrok się uprawomocnił, jaka kara została orzeczona oraz jaki jest aktualny status skazania w tamtym państwie.

W aktualnym brzmieniu ustawy o KRK dane o obywatelach polskich prawomocnie skazanych przez sądy państw obcych usuwa się z Rejestru po otrzymaniu zawiadomienia o usunięciu skazania przesłanego przez właściwy organ państwa obcego. W praktyce, gdy polski KRK nie otrzymał takiego zawiadomienia automatycznie, warto dołączyć urzędowy dokument z zagranicy oraz jego tłumaczenie przysięgłe.

Wniosek należy skierować do Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego przy Ministerstwie Sprawiedliwości. W piśmie warto wskazać:

• dane osoby, której dotyczy wpis, w tym PESEL, jeżeli został nadany,
• państwo skazania, nazwę sądu lub organu oraz sygnaturę sprawy,
• datę wyroku i datę jego prawomocności,
• rodzaj i wymiar kary oraz informację o jej wykonaniu, darowaniu albo przedawnieniu wykonania,
• podstawę żądania: usunięcie danych, aktualizację danych albo niewykazywanie skazania w informacji wydawanej dla konkretnego celu,
• załączniki z państwa skazania, najlepiej w oryginale albo urzędowo poświadczonej kopii, wraz z tłumaczeniem przysięgłym.

Jeżeli sprawa dotyczy uprawnień zawodowych, licencji, koncesji lub pracy w zawodzie wymagającym niekaralności, trzeba też sprawdzić przepisy szczególne. Samo usunięcie albo niewykazywanie wpisu w KRK nie zawsze kończy problem, bo niektóre organy badają również treść złożonych oświadczeń, dokumenty zagraniczne i charakter czynu. Podobne znaczenie mogą mieć uprawnienia zawodowe po zagranicznym wyroku.

Skazanie w Wielkiej Brytanii a polski KRK

W sprawach z Wielkiej Brytanii trzeba zachować szczególną ostrożność. Po Brexicie UK nie jest państwem członkowskim UE, więc nie należy automatycznie stosować praktycznych założeń właściwych dla wymiany informacji między państwami UE w ramach ECRIS.

W prawie Anglii i Walii funkcjonuje instytucja tzw. spent conviction, czyli skazania, którego zasadniczo nie trzeba ujawniać po upływie okresu rehabilitacji, o ile nie zachodzi wyjątek. Według aktualnych wytycznych GOV.UK dla osób dorosłych kara pozbawienia wolności do 1 roku staje się spent po upływie 12 miesięcy liczonych od zakończenia kary, w tym okresu licencji. Nie dotyczy to jednak wszystkich spraw i wszystkich celów, bo istnieją wyjątki, m.in. dla określonych zawodów, kontroli rozszerzonych i niektórych poważnych przestępstw.

Dlatego przy wyroku z UK nie wystarczy powołać się ogólnie na upływ 5 lat. Trzeba ustalić, jakie przepisy obowiązywały dla konkretnego skazania, czy dana sprawa podlega rehabilitacji, czy nie wystąpiły wyjątki oraz jaki dokument może potwierdzić status skazania dla polskiego KRK.

Co zrobić, gdy KRK nadal wykazuje zagraniczne skazanie?

Jeżeli zaświadczenie z KRK nadal wykazuje zagraniczne skazanie, mimo że według państwa skazania powinno być ono usunięte albo niewykazywane, należy najpierw ustalić, czy problem dotyczy samego wpisu w bazie, czy zakresu informacji wydanej dla konkretnego celu.

W piśmie do KRK warto żądać sprawdzenia podstawy przetwarzania danych, aktualizacji informacji oraz wskazania, czy Rejestr otrzymał z państwa obcego zawiadomienie o późniejszych zmianach. Jeżeli dokument zagraniczny jest niejednoznaczny, organ może wymagać dodatkowego potwierdzenia lub tłumaczenia.

Trzeba też odróżnić zatarcie lub usunięcie skazania od przedawnienia wykonania kary. Przedawnienie wykonania oznacza, że kara nie powinna już być wykonywana po upływie określonego czasu, ale samo w sobie nie zawsze daje taki sam efekt jak zatarcie lub usunięcie wpisu z rejestru. Przy skazaniu w innym państwie UE znaczenie może mieć także przedawnienie kary orzeczonej za granicą.

FAQ

Czy KRK usuwa zagraniczny wyrok automatycznie?

Nie zawsze. Jeżeli właściwy organ państwa obcego prześle zawiadomienie o usunięciu skazania, KRK powinien uwzględnić taką informację. Jeżeli zawiadomienie nie dotarło, w praktyce warto samodzielnie złożyć wniosek i dołączyć dokumenty z państwa skazania.

Czy wystarczy, że w państwie skazania wyrok jest już spent albo zatarty?

Nie zawsze wystarczy samo twierdzenie osoby zainteresowanej. KRK potrzebuje podstawy do aktualizacji danych, najlepiej urzędowego dokumentu albo zawiadomienia z właściwego organu państwa obcego. Przy dokumentach w języku obcym zwykle należy przygotować tłumaczenie przysięgłe.

Czy skazanie w UK po Brexicie traktuje się tak samo jak skazanie w UE?

Nie. Wielka Brytania nie jest obecnie państwem członkowskim UE, dlatego nie można automatycznie stosować praktyki właściwej dla standardowej wymiany ECRIS między państwami UE. Trzeba ustalić właściwy brytyjski dokument i znaczenie instytucji spent conviction dla konkretnej sprawy.

Czy zagraniczne skazanie zawsze pojawi się w zaświadczeniu do pracy?

Nie zawsze. Informacja wydawana dla celów innych niż postępowanie karne podlega ograniczeniom wynikającym z art. 14a ustawy o KRK. Trzeba jednak sprawdzić cel zapytania, przepisy szczególne dotyczące danego zawodu oraz to, czy wymagane jest zwykłe zaświadczenie, czy szersza informacja.

Czy można przyspieszyć sprawę w KRK?

Najbardziej praktycznym sposobem jest złożenie kompletnego wniosku: z dokładnym opisem wyroku, dokumentem z państwa skazania i tłumaczeniem przysięgłym. Braki w dokumentach zwykle wydłużają sprawę, bo organ musi ustalić, czy ma podstawę do zmiany danych w Rejestrze.

Podsumowanie

Skazanie za granicą może być widoczne w polskim KRK nawet po wielu latach, jeżeli polski Rejestr nie otrzymał informacji o jego usunięciu albo jeżeli dokumenty z państwa skazania nie pozwalają jednoznacznie ustalić skutków prawnych. W sprawach z państw UE znaczenie ma system ECRIS i prawo państwa skazania, a w sprawach z Wielkiej Brytanii trzeba dodatkowo uwzględnić skutki Brexitu.

Osoba, która chce usunąć lub ograniczyć wykazywanie zagranicznego skazania w KRK, powinna zdobyć dokument z państwa skazania, przetłumaczyć go i złożyć do KRK precyzyjny wniosek o aktualizację, usunięcie danych albo ocenę zakresu informacji wydawanej dla danego celu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - Dz.U. 2000 nr 50 poz. 580
3. Krajowy Rejestr Karny, informacja o zatarciu skazania zagranicznego - gov.pl
4. Krajowy Rejestr Karny, uzyskiwanie informacji przez system ECRIS oraz informacja dotycząca Wielkiej Brytanii - gov.pl
5. GOV.UK, Rehabilitation Periods - gov.uk

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.