- Nie można formalnie składać wyjaśnień jako podejrzany, dopóki nie zostanie wszczęte postępowanie i nie zostaną przedstawione zarzuty.
- Przestępstwo stalkingu wymaga uporczywego i powtarzalnego działania naruszającego prywatność lub wywołującego poczucie zagrożenia.
- Jednorazowe lub krótkotrwałe emocjonalne wiadomości zwykle nie wystarczają do przypisania odpowiedzialności karnej.
- Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest całkowite zaprzestanie kontaktu i niewywoływanie dalszych konfliktów.
Czy można samemu zgłosić się na policję przed postawieniem zarzutów?
Co do zasady policja nie przyjmuje formalnych wyjaśnień od osoby, która nie ma jeszcze statusu podejrzanego albo świadka w prowadzonym postępowaniu. Oznacza to, że nie można „uprzedzić” potencjalnego zawiadomienia o stalkingu poprzez samodzielne złożenie wyjaśnień na policji. Jeżeli status podejrzanego zostanie później nadany i wyjaśnienia zostaną złożone, osobno trzeba ocenić skutki przyznania się do winy na policji oraz możliwość zmiany wcześniejszej wersji.
Odrębny praktyczny problem odpowiedzialności po zdarzeniu drogowym opisuje artykuł: stłuczka bez policji.
Jeżeli druga osoba nie złożyła zawiadomienia, organy ścigania najczęściej nie podejmą żadnych czynności. Dopiero po wszczęciu postępowania możliwe jest składanie wyjaśnień, przedstawianie dowodów lub własnej wersji wydarzeń.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Kiedy wiadomości mogą zostać uznane za stalking?
Zgodnie z art. 190a § 1 Kodeksu karnego odpowiedzialności karnej podlega osoba, która przez uporczywe nękanie wzbudza u innej osoby uzasadnione poczucie zagrożenia albo istotnie narusza jej prywatność.
Kluczowe znaczenie ma więc uporczywość działania. Nie chodzi wyłącznie o liczbę wiadomości, ale także o ich charakter, częstotliwość, ignorowanie próśb o zaprzestanie kontaktu oraz wpływ na pokrzywdzonego.
W praktyce jednorazowa kłótnia, kilka emocjonalnych e-maili po rozstaniu albo krótkotrwała próba kontaktu zwykle nie wystarczają do przypisania stalkingu. Inaczej może być jednak wtedy, gdy kontakt trwa długo, jest intensywny, powtarzalny i mimo wyraźnego sprzeciwu drugiej osoby nadal kontynuowany.
Znaczenie ma także forma kontaktu — wiadomości SMS, e-maile, media społecznościowe, śledzenie lokalizacji, obserwowanie miejsca zamieszkania czy pracy mogą być oceniane łącznie.
Więcej o tym, jak sądy oceniają granice uporczywości w nękaniu, opisano w osobnym materiale.
Czy przeprosiny i zakończenie kontaktu mają znaczenie?
Tak. W wielu sprawach dobrowolne zakończenie kontaktu, usunięcie konfliktu i spokojne wyjaśnienie sytuacji powodują, że zawiadomienie nie zostaje złożone albo postępowanie nie rozwija się dalej.
Nie oznacza to jednak, że pokrzywdzony musi zrezygnować z zawiadomienia. W przypadku stalkingu organy ścigania mogą prowadzić sprawę nawet mimo późniejszego pojednania stron.
Jeżeli postępowanie zostało już wszczęte na wniosek pokrzywdzonego, w niektórych sytuacjach znaczenie może mieć również wycofanie wniosku o ściganie, choć możliwość cofnięcia wniosku zależy od etapu sprawy i charakteru czynu.
Jak zachować się, gdy obawiasz się zarzutu stalkingu?
- nie wysyłać kolejnych wiadomości,
- nie próbować przypadkowych spotkań,
- nie komentować życia prywatnego drugiej osoby,
- zachować spokój i nie reagować emocjonalnie,
- zabezpieczyć własną korespondencję na wypadek postępowania.
Jeżeli dojdzie do wezwania na policję, warto skorzystać z pomocy adwokata jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem. Ocena, czy dane zachowanie wyczerpuje znamiona stalkingu, zawsze zależy od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, kiedy zachowanie może zostać uznane za zwykły konflikt emocjonalny, a kiedy zaczyna przypominać uporczywe nękanie.
Po rozstaniu kobieta wysłała byłemu partnerowi kilkanaście emocjonalnych wiadomości w ciągu kilku dni. Gdy mężczyzna poprosił o zakończenie kontaktu, kobieta przestała pisać. W takiej sytuacji zwykle trudno mówić o uporczywym nękaniu.
Mężczyzna przez kilka miesięcy codziennie wysyłał wiadomości, pojawiał się pod miejscem pracy byłej partnerki i zakładał nowe konta po zablokowaniu poprzednich. Pokrzywdzona zaczęła obawiać się o swoje bezpieczeństwo. Takie działania mogą zostać zakwalifikowane jako stalking.
Kobieta przypadkowo spotkała byłego partnera w miejscach publicznych i wspomniała o tym w wiadomości. Sama obserwacja nie była celowa, a kontakt szybko się zakończył. W takiej sytuacji znaczenie ma możliwość wykazania, że nie dochodziło do śledzenia ani uporczywego naruszania prywatności.
FAQ
Czy kilka wiadomości po rozstaniu to już stalking?
Nie zawsze. Znaczenie ma przede wszystkim uporczywość, długość działania, ignorowanie próśb o zaprzestanie kontaktu i wpływ na drugą osobę.
Czy mogę sam zgłosić się na policję i złożyć wyjaśnienia?
Można zgłosić swoją obawę lub złożyć zawiadomienie o konflikcie, ale formalne wyjaśnienia jako podejrzany składa się dopiero po wszczęciu postępowania.
Czy przeprosiny mogą pomóc?
Tak, szczególnie gdy kontakt był krótkotrwały i nie dochodziło do realnego nękania. Ważne jest jednak faktyczne zakończenie kontaktu.
Czy stalking dotyczy tylko śledzenia?
Nie. Stalking może polegać także na uporczywych wiadomościach, telefonach, publikacjach w internecie lub innych działaniach naruszających prywatność.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Art. 190a Kodeksu karnego
3. Uchwała Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1976 r., sygn. VI KZP 13/75
