• Stan prawny na: 2026-05-22
Jeżeli po zgłoszeniu kradzieży tożsamości okazało się, że sprawcą jest syn lub inny członek rodziny, nie wystarczy samo wycofanie zawiadomienia. W sprawach o podszywanie się pod inną osobę z art. 190a § 2 Kodeksu karnego wniosek o ściganie można cofnąć tylko na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego.
W praktyce trzeba ustalić, na jakim etapie jest sprawa, czy prokurator albo sąd wyrazi zgodę oraz czy w sprawie nie występują także inne przestępstwa, np. oszustwo kredytowe, fałszerstwo dokumentu albo oszustwo na szkodę banku.
W opisanej sytuacji kluczowe jest rozróżnienie między zwykłym zawiadomieniem o przestępstwie a wnioskiem o ściganie. Zawiadomienie informuje organy ścigania o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego. Wniosek o ściganie jest natomiast warunkiem prowadzenia postępowania w sprawach, w których ustawa wymaga inicjatywy pokrzywdzonego.
Podszywanie się pod inną osobę i wykorzystanie jej danych w sposób powodujący szkodę majątkową lub osobistą jest przestępstwem określonym w art. 190a § 2 Kodeksu karnego. Przepis obejmuje między innymi sytuacje, w których sprawca wykorzystuje cudze dane osobowe do zawarcia umowy, założenia konta, uzyskania pożyczki albo zaciągnięcia zobowiązania. Podobnie oceniane może być wyłudzenie danych osobowych, jeżeli dane zostają następnie użyte do podszywania się pod inną osobę.
Zgodnie z art. 190a § 4 Kodeksu karnego ściganie czynów z § 1 i § 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego. Oznacza to, że w sprawie kradzieży tożsamości można rozważać cofnięcie wniosku, ale nie jest to jednostronna decyzja pokrzywdzonego skuteczna automatycznie.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Zgodnie z art. 12 Kodeksu postępowania karnego w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Po złożeniu wniosku to policja, prokurator i sąd podejmują dalsze czynności procesowe. Pokrzywdzony nie może więc po prostu oświadczyć, że „wycofuje sprawę”, i oczekiwać, że postępowanie zostanie natychmiast zakończone.
Wniosek o ściganie można cofnąć:
Najważniejsza konsekwencja jest taka, że ponowne złożenie cofniętego wniosku jest niedopuszczalne. Dlatego decyzję o cofnięciu trzeba podjąć ostrożnie, najlepiej po sprawdzeniu, czy szkoda została naprawiona i czy nie powstaną dalsze skutki cywilne, bankowe lub rodzinne.
Tak, relacja rodzinna może mieć znaczenie praktyczne i procesowe. Syn jest osobą najbliższą w rozumieniu Kodeksu karnego, ale sama więź rodzinna nie powoduje automatycznego umorzenia sprawy. Jeżeli pokrzywdzony złożył wniosek o ściganie i wskazał syna jako sprawcę, cofnięcie tego wniosku nadal wymaga zgody właściwego organu.
Warto zwrócić uwagę na art. 12 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Jeżeli wniosek o ściganie złożono tylko wobec niektórych sprawców, obowiązek ścigania obejmuje także inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem wskazanym we wniosku. Zasady tej nie stosuje się jednak do osób najbliższych osoby składającej wniosek. W praktyce w sprawach rodzinnych bardzo ważne jest więc precyzyjne ustalenie, kogo dotyczył wniosek i jakie czyny są objęte postępowaniem.
Zobacz również: w sprawach rodzinnych przydatne może być omówienie, jak wygląda postępowanie wobec osoby bliskiej, zwłaszcza gdy pokrzywdzony chce brać aktywny udział w sprawie.
Niekoniecznie. Jeżeli syn wykorzystał dane ojca lub matki do zaciągnięcia kredytu, organy ścigania mogą badać nie tylko kradzież tożsamości z art. 190a § 2 Kodeksu karnego, lecz także inne czyny. W zależności od ustaleń mogą wchodzić w grę na przykład:
To istotne, ponieważ przy kredycie pokrzywdzonym może być nie tylko osoba, której dane wykorzystano, ale również bank, firma pożyczkowa albo inny podmiot finansujący. Cofnięcie wniosku dotyczącego art. 190a § 2 Kodeksu karnego nie musi więc blokować dalszego prowadzenia postępowania w zakresie czynów ściganych z urzędu albo czynów popełnionych na szkodę innego pokrzywdzonego.
Wniosek o cofnięcie ścigania najlepiej złożyć na piśmie do organu, który aktualnie prowadzi sprawę. Jeżeli sprawa jest jeszcze w prokuraturze, pismo kieruje się do prokuratora prowadzącego albo nadzorującego postępowanie. Jeżeli akt oskarżenia trafił już do sądu, pismo należy złożyć do sądu prowadzącego sprawę.
W piśmie warto wskazać:
Organ nie ma obowiązku automatycznie zaakceptować cofnięcia. Prokurator lub sąd może ocenić między innymi wagę czynu, skutki dla pokrzywdzonego, interes społeczny, postawę sprawcy, naprawienie szkody oraz to, czy cofnięcie nie jest wynikiem nacisku, strachu albo zależności rodzinnej.
Przed cofnięciem wniosku warto ustalić, czy syn rzeczywiście naprawił szkodę, czy kredyt został spłacony, czy bank wykreślił zobowiązanie z danych pokrzywdzonego oraz czy nie toczy się odrębne postępowanie cywilne albo windykacyjne. W sprawach o kradzież tożsamości często samo postępowanie karne jest jednym z dowodów potrzebnych do obrony przed roszczeniami finansowymi.
Jeżeli kredyt nadal obciąża pokrzywdzonego, zbyt szybkie cofnięcie wniosku może utrudnić późniejsze wykazywanie, że umowa została zawarta bez jego zgody. Warto więc najpierw zgromadzić dokumenty z banku, potwierdzenia zgłoszeń, decyzje organów ścigania, korespondencję z BIK lub innymi bazami oraz dowody naprawienia szkody.
Poniższe przykłady pokazują, kiedy cofnięcie wniosku może być możliwe, a kiedy mimo decyzji pokrzywdzonego sprawa może toczyć się dalej.
Pan Adam zgłosił, że na jego dane zaciągnięto pożyczkę internetową. W toku dochodzenia ustalono, że formularz wypełnił jego dorosły syn. Syn spłacił całość zadłużenia, przekazał ojcu potwierdzenia i złożył pisemne przeprosiny. Sprawa była jeszcze w prokuraturze, dlatego pan Adam złożył pisemny wniosek o cofnięcie wniosku o ściganie. Skuteczność takiego cofnięcia zależała od zgody prokuratora.
Pani Marta chciała wycofać sprawę przeciwko bratu, który użył jej danych przy zawieraniu umowy kredytowej. Bank złożył jednak własne zawiadomienie, wskazując, że został wprowadzony w błąd i poniósł szkodę. Nawet cofnięcie wniosku przez panią Martę nie musiało zakończyć postępowania w zakresie oszustwa lub oszustwa kredytowego na szkodę banku.
Pan Tomasz złożył wniosek o ściganie po tym, jak ktoś podpisał za niego dokumenty pożyczkowe. Dopiero później okazało się, że zrobiła to jego córka. Pan Tomasz chciał zakończyć sprawę, ale nie miał potwierdzenia, że pożyczka została anulowana. W takiej sytuacji przed cofnięciem wniosku powinien najpierw uzyskać dokumenty z instytucji finansowej i upewnić się, że nie będzie dalej traktowany jako dłużnik.
Możesz złożyć oświadczenie lub wniosek o cofnięcie wniosku o ściganie, ale nie kończy to sprawy automatycznie. Jeżeli postępowanie jest w prokuraturze, potrzebna jest zgoda prokuratora, a jeżeli sprawa trafiła do sądu – zgoda sądu.
Tak, ale fakt, że sprawcą jest syn, nie wystarcza do zakończenia postępowania. Syn jest osobą najbliższą, jednak cofnięcie wniosku nadal wymaga zachowania trybu z art. 12 Kodeksu postępowania karnego.
Nie. Kodeks postępowania karnego wyraźnie stanowi, że ponowne złożenie cofniętego wniosku jest niedopuszczalne. Dlatego przed cofnięciem warto upewnić się, że szkoda została naprawiona i decyzja jest przemyślana.
Tak, jeżeli bank lub firma pożyczkowa jest pokrzywdzona przestępstwem, może działać niezależnie. Organy mogą też prowadzić postępowanie dotyczące oszustwa, oszustwa kredytowego albo fałszerstwa dokumentu, jeżeli wynika to z materiału dowodowego.
Nie. Cofnięcie wniosku w sprawie karnej nie anuluje automatycznie umowy kredytowej, wpisu w bazie dłużników ani roszczeń banku. Te kwestie trzeba wyjaśniać osobno z instytucją finansową, często z wykorzystaniem dokumentów z postępowania karnego.
W sprawie kradzieży tożsamości przez członka rodziny można cofnąć wniosek o ściganie, ale tylko w trybie przewidzianym w art. 12 Kodeksu postępowania karnego. Na etapie postępowania przygotowawczego wymagana jest zgoda prokuratora, a na etapie sądowym zgoda sądu. Decyzja jest poważna, ponieważ ponowne złożenie wniosku nie będzie możliwe.
Przy kredycie zaciągniętym na cudze dane trzeba dodatkowo sprawdzić, czy sprawa nie obejmuje także oszustwa, oszustwa kredytowego lub fałszerstwa dokumentu. Cofnięcie wniosku dotyczącego kradzieży tożsamości nie zawsze zakończy postępowanie, zwłaszcza gdy szkodę poniósł także bank albo inna instytucja finansowa.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi › Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
3. Stan prawny zweryfikowany na dzień 22 maja 2026 r.
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie...
>> więcej informacjiZapytaj prawnika
Bezpłatne zasoby, które realnie pomagają — kalkulatory, słownik, kodeksy i wzory pism.
