Kara łączna i warunkowe zwolnienie przy wyroku 25 lat

Czy karę 25 lat można połączyć z karą 3 lat?

Tak, ale tylko wtedy, gdy konkretne wyroki spełniają ustawowe warunki do orzeczenia kary łącznej. Sama okoliczność, że skazany odbywa kilka kar po kolei, nie oznacza jeszcze, że sąd może je połączyć. Trzeba sprawdzić daty czynów, daty pierwszych wyroków, to, czy kary są tego samego rodzaju albo podlegają łączeniu, oraz czy wcześniejsze kary z warunkowym zawieszeniem zostały prawidłowo zarządzone do wykonania. Przy krótszych rozstrzygnięciach problem wykonania kary bywa inny - przykładowo wyrok 6 miesięcy więzienia wymaga osobnej oceny, czy możliwa jest zmiana sposobu wykonania kary albo inny środek wykonawczy.

Zgodnie z aktualnym art. 85 Kodeksu karnego kara łączna wchodzi w grę wtedy, gdy sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw, i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu. Jeżeli kolejne przestępstwo zostało popełnione już po pierwszym wyroku, co do zasady nie mamy zbiegu pozwalającego na wyrok łączny.

W opisanej sytuacji kluczowe jest więc ustalenie, czy wcześniejsze kary, które początkowo były zawieszone, dotyczą czynów popełnionych przed pierwszym wyrokiem w sprawie zakończonej karą 25 lat. Jeżeli tak, można rozważać wniosek o wyrok łączny. Jeżeli nie, kary będą wykonywane kolejno i trzeba skupić się raczej na warunkowym przedterminowym zwolnieniu albo innych środkach z prawa karnego wykonawczego.

Jak zmieniły się przepisy o karze łącznej?

Artykuł wymaga aktualizacji przede wszystkim dlatego, że po zmianach obowiązujących od 1 października 2023 r. kara 25 lat pozbawienia wolności nie funkcjonuje już w Kodeksie karnym jako odrębny rodzaj kary. Obecnie kara pozbawienia wolności może trwać od miesiąca do 30 lat. Nie oznacza to jednak, że dawne prawomocne wyroki 25 lat przestały istnieć albo że automatycznie należy je przeliczyć.

Aktualny art. 86 Kodeksu karnego przewiduje, że sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając 30 lat pozbawienia wolności. Jeżeli więc dziś sąd oceniałby kary 25 lat i 3 lata wyłącznie według obecnych reguł, zakres rozważań mógłby być inny niż w starszym stanie prawnym.

W sprawach dotyczących czynów i wyroków sprzed wielu lat nie wolno jednak pomijać art. 4 Kodeksu karnego. Jeżeli w czasie orzekania obowiązuje inna ustawa niż w czasie popełnienia czynu, co do zasady stosuje się ustawę nową, ale należy zastosować ustawę poprzednio obowiązującą, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Dlatego przy karze 25 lat z 2007 r. trzeba przeanalizować akta i porównać przepisy obowiązujące w dacie czynów, w dacie orzekania oraz obecnie.

Wyrok łączny - jak wygląda procedura?

Jeżeli są podstawy do połączenia kar, sąd może orzec karę łączną w wyroku łącznym. Postępowanie może zostać wszczęte z urzędu, na wniosek skazanego albo na wniosek prokuratora. W praktyce, gdy rodzinie zależy na przyspieszeniu sprawy, najczęściej przygotowuje się wniosek skazanego albo wniosek złożony przez obrońcę.

Właściwy jest co do zasady sąd, który wydał ostatni wyrok skazujący w pierwszej instancji, obejmujący kary podlegające łączeniu. Jeżeli w pierwszej instancji orzekały sądy różnego rzędu, wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu. Wniosek powinien wskazywać wszystkie wyroki, sygnatury, daty orzeczeń, jednostki, w których kary były wykonywane, oraz wyjaśniać, dlaczego zachodzi zbieg pozwalający na karę łączną.

Sąd w razie potrzeby zwraca się do zakładów karnych o opinię o zachowaniu skazanego, informacje o warunkach rodzinnych, majątkowych, stanie zdrowia i o wykonaniu kar. Jeżeli warunków do wyroku łącznego nie ma, sąd umorzy postępowanie. Jeżeli warunki są, sąd przeprowadzi rozprawę i w wyroku łącznym określi między innymi okresy zaliczone na poczet kary łącznej.

Czy dobra opinia z zakładu karnego wystarczy?

Dobra opinia z zakładu karnego ma znaczenie, ale nie przesądza sama o wyniku sprawy. Przy wyroku łącznym najważniejsze są warunki prawne łączenia kar. Zachowanie skazanego może natomiast wpływać na ocenę celów kary łącznej oraz na późniejsze postępowanie o warunkowe przedterminowe zwolnienie.

W opisanej sprawie pozytywnie przemawiają takie okoliczności jak brak skarg, ukończona terapia uzależnień, edukacja, praca, nagrody, prawidłowe funkcjonowanie w zakładzie karnym oraz przeniesienie do zakładu typu półotwartego. Kategoria i system odbywania kary pokazują postępy resocjalizacyjne, ale nie zastępują formalnych przesłanek ani decyzji sądu.

Warunkowe przedterminowe zwolnienie przy wyroku 25 lat

Drugą i często bardziej praktyczną drogą jest wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Sąd może zwolnić skazanego z odbycia reszty kary tylko wtedy, gdy jego postawa, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz zachowanie po popełnieniu czynu i w czasie odbywania kary uzasadniają przekonanie, że po zwolnieniu będzie przestrzegał porządku prawnego, zwłaszcza nie popełni ponownie przestępstwa.

Przy karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 25 lat aktualny art. 78 § 1 Kodeksu karnego przewiduje możliwość ubiegania się o warunkowe zwolnienie po odbyciu co najmniej 15 lat kary. Trzeba jednak sprawdzić, czy w wyroku nie wyznaczono surowszych ograniczeń na podstawie art. 77 § 2 Kodeksu karnego oraz czy skazany nie był skazany w warunkach recydywy, które mogą zmieniać minimalny okres odbycia kary.

Jeżeli kary nie podlegają łączeniu i skazany ma odbywać je kolejno, znaczenie może mieć art. 79 Kodeksu karnego, który odnosi reguły warunkowego zwolnienia do sumy kilku niepodlegających łączeniu kar. To kolejny powód, aby przed złożeniem wniosku ustalić dokładnie, jak administracja zakładu karnego i sąd penitencjarny obliczają termin nabycia uprawnienia do ubiegania się o zwolnienie.

Co powinien zawierać wniosek o warunkowe zwolnienie?

Wniosek powinien być konkretny i oparty na dokumentach. Warto wskazać okres faktycznie odbytej kary, przebieg odbywania kary, nagrody, brak kar dyscyplinarnych, pracę, naukę, terapię, udział w programach resocjalizacyjnych, relacje rodzinne, naprawienie szkody lub starania w tym kierunku, a także realny plan po opuszczeniu zakładu karnego.

Do wniosku można dołączyć dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania po wyjściu, możliwość zatrudnienia, kontynuację terapii, wsparcie rodziny, zaświadczenia o ukończonych kursach i leczeniu, korespondencję z pracodawcą oraz inne materiały pokazujące trwałą zmianę postawy. W sprawach o najcięższe kary sąd będzie zwykle bardzo dokładnie badał, czy prognoza jest rzeczywiście pozytywna.

O warunkowym zwolnieniu orzeka sąd penitencjarny. Wniosek może złożyć skazany lub jego obrońca, a także dyrektor zakładu karnego albo sądowy kurator zawodowy. Jeżeli sąd odmówi, kolejny wniosek nie powinien być jedynie powtórzeniem poprzedniego; trzeba odnieść się do powodów odmowy i wykazać nowe albo lepiej udokumentowane okoliczności.

Inne możliwości wcześniejszego opuszczenia zakładu karnego

Poza wyrokiem łącznym i warunkowym zwolnieniem w szczególnych sytuacjach można rozważać także przerwę w wykonaniu kary, odroczenie wykonania kary, jeżeli sprawa dotyczy jeszcze kary niewykonywanej, albo prośbę o ułaskawienie, w tym dobrze uzasadniony list o ułaskawienie. Przy długoletniej karze pozbawienia wolności są to jednak środki wyjątkowe i wymagają odrębnych, poważnych podstaw, na przykład zdrowotnych, rodzinnych albo humanitarnych.

Nie istnieje natomiast prosta procedura automatycznego skrócenia wyroku tylko dlatego, że skazany długo przebywa w zakładzie karnym i zachowuje się poprawnie. Dobre zachowanie jest argumentem, ale musi zostać wykorzystane w odpowiednim trybie: przy wniosku o warunkowe zwolnienie, przy ocenie prognozy kryminologicznej albo przy innych postępowaniach wykonawczych. Podobnie osobnej analizy wymaga sytuacja, gdy problemem są nieodrobione prace społeczne a więzienie, bo chodzi wtedy o inny tryb wykonania kary.

FAQ

Czy wyrok 25 lat i kara 3 lat zawsze mogą być połączone?

Nie. Połączenie jest możliwe tylko wtedy, gdy kary spełniają warunki z przepisów o karze łącznej. Najważniejsze jest to, czy przestępstwa zostały popełnione przed pierwszym wyrokiem dotyczącym któregokolwiek z nich oraz czy kary są tego samego rodzaju albo podlegają łączeniu.

Czy wyrok łączny oznacza automatyczne skrócenie pobytu w więzieniu?

Nie. Sąd może orzec karę łączną tylko w granicach wynikających z ustawy i po analizie konkretnego stanu prawnego. W niektórych sprawach wyrok łączny może być korzystny, ale w innych nie zmieni realnego terminu wyjścia albo okaże się niedopuszczalny.

Kiedy skazany na 25 lat może ubiegać się o warunkowe zwolnienie?

Co do zasady przy karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 25 lat można ubiegać się o warunkowe zwolnienie po odbyciu co najmniej 15 lat kary. Trzeba jednak sprawdzić treść wyroku, ewentualne surowsze ograniczenia oraz status skazanego, na przykład recydywę.

Czy kategoria R2 i pobyt w zakładzie półotwartym pomagają?

Tak, mogą być korzystnym argumentem, bo pokazują postępy w resocjalizacji i większy poziom zaufania administracji więziennej. Nie są jednak samodzielną podstawą do zwolnienia. Sąd ocenia całokształt okoliczności, w tym ryzyko powrotu do przestępstwa.

Kto może złożyć wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie?

Wniosek może złożyć skazany albo jego obrońca. Przepisy przewidują również możliwość złożenia wniosku przez dyrektora zakładu karnego lub sądowego kuratora zawodowego. W praktyce bardzo ważne jest, aby wniosek był dobrze udokumentowany i odnosił się do przesłanek z art. 77 Kodeksu karnego.

Co zrobić, jeżeli sąd odmówi warunkowego zwolnienia?

Najpierw trzeba dokładnie przeanalizować uzasadnienie odmowy. Kolejny wniosek powinien odpowiadać na zastrzeżenia sądu, wskazywać nowe okoliczności albo lepiej dokumentować wcześniejsze argumenty. Złożenie takiego samego wniosku od razu po odmowie zwykle nie przyspiesza sprawy.

Podsumowanie

W sprawie osoby odbywającej 25 lat pozbawienia wolności oraz dodatkową karę 3 lat trzeba w pierwszej kolejności sprawdzić, czy istnieją formalne podstawy do wyroku łącznego. Bez analizy akt nie da się odpowiedzialnie przesądzić, czy połączenie kar jest dopuszczalne i czy będzie korzystne.

Niezależnie od tego warto ocenić możliwość warunkowego przedterminowego zwolnienia. Długoletnie prawidłowe zachowanie, ukończona terapia, edukacja, praca i pobyt w zakładzie półotwartym mogą być ważnymi argumentami, ale muszą zostać przedstawione w sposób pokazujący pozytywną prognozę po wyjściu na wolność.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, w szczególności art. 4, art. 77-82 oraz art. 85-91a - ISAP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 568a-577 - ISAP.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy, w szczególności art. 159-163 - ISAP.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.