• Stan prawny na: 2026-05-21
Oszustwo internetowe, w tym wyłudzenia za pośrednictwem OLX, może prowadzić do odpowiedzialności karnej z art. 286 Kodeksu karnego. Nie każda osoba, której dane zostały wykorzystane przez innych, ponosi jednak automatycznie odpowiedzialność za przestępstwo.
Wyjaśniamy, kiedy dochodzi do oszustwa internetowego, jakie kary przewidują przepisy, co ma znaczenie dla odpowiedzialności karnej oraz jak wygląda sytuacja osoby, która została wciągnięta w cudzy proceder.
Masz podobny problem prawny?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Opisz sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu
.jpg)
Podstawą odpowiedzialności karnej za oszustwo internetowe jest art. 286 § 1 Kodeksu karnego. Przepis przewiduje odpowiedzialność osoby, która w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie w błąd, wyzyskanie błędu albo wykorzystanie niezdolności do należytego pojmowania działania.
W praktyce oszustwa internetowe obejmują m.in. wyłudzenia na portalach sprzedażowych, fałszywe sklepy internetowe, fikcyjne inwestycje, podszywanie się pod inne osoby czy wyłudzanie płatności za towar, który nigdy nie został wysłany.
Jeżeli ktoś wykorzystał Pani dane osobowe lub rachunek bankowy bez pełnej świadomości konsekwencji po Pani stronie, konieczne jest dokładne ustalenie zakresu udziału w sprawie. Sam fakt pojawienia się danych w postępowaniu nie przesądza jeszcze o winie.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
W sprawach dotyczących oszustw internetowych bardzo istotne jest ustalenie, czy sprawca od początku działał z zamiarem wyłudzenia pieniędzy. Organy ścigania analizują m.in. korespondencję, historię rachunków bankowych, sposób zawierania transakcji oraz przepływy finansowe.
Przy ocenie zamiaru znaczenie może mieć również sytuacja związana z kredytami i zobowiązaniami finansowymi. Więcej o tym zagadnieniu można przeczytać w artykule dotyczącym oszustwa przy zaciąganiu kredytu.
Jeżeli dana osoba sama zgłasza się do prokuratury, składa wyjaśnienia i współpracuje z organami ścigania, może to zostać uwzględnione przy ocenie jej postawy procesowej. W wielu sprawach kluczowe znaczenie ma wykazanie, że dana osoba nie miała świadomości uczestniczenia w procederze albo została wykorzystana przez inne osoby.
Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego sprawcy grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. W niektórych sytuacjach sąd może jednak zastosować łagodniejsze rozstrzygnięcie, zwłaszcza gdy:
Możliwe jest także warunkowe zawieszenie wykonania kary, jeżeli spełnione są przesłanki z Kodeksu karnego. Każda sprawa oceniana jest jednak indywidualnie.
W przypadku oszustw związanych z zakupami internetowymi warto zapoznać się również z materiałem dotyczącym oszustwa przy transakcji w sklepie.
Zdarza się, że osoby trzecie są wykorzystywane jako tzw. słupy — np. udostępniają konto bankowe, dane osobowe lub pomagają przy pojedynczych transakcjach bez pełnej świadomości skali procederu. W takich sprawach bardzo ważne jest ustalenie, czy dana osoba działała umyślnie oraz czy miała świadomość przestępczego celu.
Jeżeli ktoś został wykorzystany przez firmę lub inną osobę do wyłudzeń, pomocne może być także przeanalizowanie podobnych sytuacji opisanych w materiale o tym, wciągnięcie w cudze wyłudzenie.
W praktyce znaczenie mają m.in. zakres wiedzy danej osoby, uzyskiwane korzyści finansowe, liczba transakcji oraz to, czy podejmowała działania po ujawnieniu sprawy.
Poniższe przykłady pokazują, jak różnie mogą wyglądać sprawy dotyczące oszustw internetowych i odpowiedzialności karnej.
Student udostępnił swoje konto bankowe osobie poznanej przez internet, tłumacząc sobie, że chodzi o „rozliczenia firmy”. Po kilku tygodniach okazało się, że konto służyło do przyjmowania pieniędzy od pokrzywdzonych z OLX. W postępowaniu analizowano, czy student miał świadomość udziału w oszustwie oraz jakie korzyści uzyskał.
Kobieta sprzedała przez portal ogłoszeniowy laptop, pobrała pieniądze, ale nie wysłała sprzętu. Tłumaczyła później, że miała problemy finansowe i liczyła na późniejszy zwrot środków. Organy ścigania badały, czy już w chwili zawierania transakcji działała z zamiarem oszukania kupującego.
Tak. Przestępstwo z art. 286 Kodeksu karnego zagrożone jest karą pozbawienia wolności. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie sąd orzeka bezwzględne więzienie.
Nie. Konieczne jest ustalenie, czy dana osoba świadomie uczestniczyła w oszustwie oraz jaki był jej rzeczywisty udział.
W wielu sytuacjach dobrowolne stawienie się i złożenie wyjaśnień może działać na korzyść podejrzanego. Każdą sprawę warto jednak wcześniej skonsultować z obrońcą.
Dla przestępstwa oszustwa podstawowy termin przedawnienia karalności wynosi co do zasady 15 lat od czasu popełnienia czynu, jednak bieg przedawnienia może zostać przerwany lub wydłużony przez czynności procesowe.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 ze zm.
2. Wyrok Sądu Najwyższego z 19 lipca 2007 r., sygn. akt V KK 384/06.
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
Członek Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu. Absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz studiów podyplomowych – Prawo medyczne i bioetyka na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Prawa i Administracji w Krakowie. Radca...
>> więcej informacjiPotrzebujesz pomocy prawnika?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Pracujemy 7 dni w tygodniu
Zapytaj prawnika
Bezpłatne zasoby, które realnie pomagają — kalkulatory, słownik, kodeksy i wzory pism.