Czy policjant może wejść do domu bez zgody właściciela, co wolno funkcjonariuszom?

Kiedy policjant jest uprawniony wejść do prywatnego domu bez zgody właściciela lub nakazu sądowego?

Ogólnie rzecz biorąc, policjant nie ma prawa wejść do prywatnego domu bez wyraźnej zgody właściciela lub nakazu sądowego. Wyjątki od tej zasady dotyczą sytuacji, gdy:

• Zagrożone jest czyjeś życie lub zdrowie: na przykład jeśli są podejrzenia, że w domu ktoś może popełniać samobójstwo lub jest ranny.
• Zagrożone czyjeś mienie: jeśli istnieje obawa, że w domu wybuchnie pożar lub trwa włamanie.
• Istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa: w takiej sytuacji policjant może wejść do domu, ale zazwyczaj potrzebny jest do tego nakaz sądowy.
• Policjant musi wykonać czynności służbowe i ma nakaz wykonania określonej czynności, mimo braku zgody właściciela lub mimo jego nieobecności.

Zarzut zakłócania miru domowego

W opisanej sytuacji, gdy właściciel był poza domem, a w środku nikogo nie było, policjant nie miał podstaw prawnych do wejścia do domu pod pretekstem zapomnianych przez niego kluczy. To mogło wskazywać na naruszenie miru domowego. Zgodnie z art. 193 Kodeksu karnego (K.k.):

§ 1. Kto wdziera się do cudzego domu, mieszkania, lokalu, pomieszczenia albo ogrodzonego terenu albo wbrew żądaniu osoby uprawnionej miejsca takiego nie opuszcza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Przesłanki przestępstwa – wdarcie się gwałtem, podstępem, pod fałszywym pozorem, używając groźby

Jak wskazuje doktryna prawnicza:

Przestępstwo naruszenia miru domowego może być popełnione zarówno przez działanie („wdziera się”), jak i przez zaniechanie („wbrew żądaniu osoby uprawnionej miejsca takiego nie opuszcza”). „Wdarcie się” należy odróżniać od „włamania”, choć są to pojęcia bliskie. Przez wdarcie się należy rozumieć wejście w dowolny sposób do cudzego miejsca chronionego, wbrew woli uprawnionego (Bojarski, Karnoprawna, s. 103). Wdarcie się może polegać na wejściu siłą, przy użyciu podstępu, potajemnie, przez otwarte okno, uchylone drzwi czy otwarciu ich dorobionym kluczem (Bojarski, Naruszenie [w:] System, 1989, s. 61). Nie stanowi wdarcia się do domu lub mieszkania niepokojenie mieszkańców telefonami, dzwonieniem lub pukaniem do drzwi. Por. wyrok SA w Białymstoku z 17.07.2014 r., II AKa 140/14, LEX nr 1511617. Otwarta jest w takim przypadku droga do stosowania przepisów Kodeksu wykroczeń (art. 51 – zakłócenie porządku; art. 107 – złośliwe niepokojenie). Zdaniem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 9.05.2018 r., V KK 406/17, LEX nr 2500546: „Pod pojęciem «wdarcie się» użytym na gruncie art. 193 k.k. należy rozumieć przełamanie, przy wkroczeniu do miejsc określonych w tym przepisie, nie tyle przeszkody fizycznej, ile woli osoby uprawnionej. Wchodzą tu więc w grę wszelkie sposoby przedostania się do miejsca wymienionego w przepisie bez zgody osoby uprawnionej i to zgody chociażby domniemanej, a więc gwałtem, podstępem, pod fałszywym pozorem, czy też używając groźby”. W sytuacji wdzierania się nie jest wymagana obecność osoby uprawnionej w danym miejscu (np. w domu czy mieszkaniu). Nie jest bowiem konieczne, aby w momencie czynu wyrażana wola osoby pokrzywdzonej była wypowiadana wprost; może to być również wola dorozumiana (wyrażająca się np. w zamknięciu drzwi lub furtki). Takie stanowisko prezentuje również Sąd Najwyższy, który w postanowieniu z 14.08.2001 r., V KKN 338/98, LEX nr 52067, stwierdził, że „stronę przedmiotową występku wyczerpuje każde zachowanie sprawcy polegające na przedostaniu się do miejsca określonego w tym przepisie (cudzego domu, mieszkania, lokalu...) wbrew wyraźnej lub dorozumianej woli gospodarza tego miejsca”. Z kolei w wyroku z 1.10.2007 r., IV KK 232/07, OSNwSK 2007/1, poz. 2147, Sąd Najwyższy zauważył, że naruszenie miru domowego to nie tylko czynne (dokonane nie tylko przy pomocy siły fizycznej, ale też w sposób werbalny) przełamanie oporu przed wpuszczeniem do mieszkania niechcianej osoby, lecz także dostanie się przez sprawcę do takiego miejsca pomimo oczywistego braku (nawet niewyrażonej wprost) zgody na obecność w miejscu określonym w art. 193 § 1 osoby w nim niepożądanej (tak: Mozgawa Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2024).

Skarga na policjanta, zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa

Ma Pan zatem prawo (jeśli nie zaszedł żaden ze wskazanych na wstępie wyjątków):

• Złożyć skargę na policjanta. Można to zrobić zarówno do przełożonych policjanta, jak i do rzecznika dyscyplinarnego policji.
• Złożyć zawiadomienie do prokuratury. Jeśli uważa Pan, że doszło do ww. przestępstwa, może Pan złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 193 K.k. Prokuratura zbada, czy zostały wyczerpane przesłanki popełnienia ww. czynu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114

3. Mozgawa Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2024

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.