Narkotest pozytywny, badanie krwi negatywne – co dalej?

Dodatni wynik narkotestu wykonanego podczas kontroli drogowej i ujemny wynik późniejszego badania krwi nie są dowodami równorzędnymi. Test śliny ma charakter przesiewowy: ma szybko wskazać, czy istnieje podejrzenie obecności określonej grupy substancji. Badanie krwi jest analizą laboratoryjną, wykonywaną metodami pozwalającymi oznaczyć konkretną substancję albo jej stężenie z określoną granicą oznaczalności.

Dlatego w praktyce najważniejsze pytanie nie brzmi tylko „który wynik jest prawidłowy?”, lecz: co dokładnie wykrył test śliny, jakie związki oznaczono we krwi, po jakim czasie pobrano próbkę i czy poza testem przesiewowym istnieją inne dowody wskazujące na stan kierowcy w chwili jazdy.

Narkotest pozytywny, badanie krwi negatywne – od czego zacząć?

Jakie pismo, decyzja albo wezwanie uruchamia sprawę?

Najpierw trzeba ustalić, na jakim etapie jest sprawa. Samo pobranie krwi nie oznacza jeszcze, że kierowcy przedstawiono zarzut. Znaczenie mają dokumenty otrzymane po kontroli, w szczególności:

• pokwitowanie lub informacja o zatrzymaniu prawa jazdy,
• postanowienie prokuratora albo sądu o zatrzymaniu prawa jazdy,
• wezwanie na Policję lub do prokuratury ze wskazaniem, czy dana osoba ma być przesłuchana jako świadek, osoba podejrzana albo podejrzany,
• postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo treść zarzutu wpisana do protokołu przesłuchania,
• wniosek o ukaranie, akt oskarżenia, wyrok nakazowy lub wezwanie na rozprawę,
• sprawozdanie z laboratoryjnego badania krwi.

Jeżeli wynik krwi jest już dostępny, nie należy poprzestawać na ustnej informacji, że jest „negatywny”. Trzeba wystąpić o kopię pełnego sprawozdania i protokołu pobrania krwi. W piśmie warto podać sygnaturę sprawy, datę kontroli, numer dokumentu prawa jazdy oraz jednoznacznie zażądać dołączenia wyniku do akt i rozpoznania wniosku o zwrot prawa jazdy.

Jeżeli sprawa dotyczy konopi, pomocne może być również szersze omówienie zagadnienia thc podczas kontroli drogowej, ponieważ przy THC szczególne znaczenie mają czas pobrania próbki, oznaczenie aktywnego delta-9-THC i odróżnienie go od metabolitów wskazujących jedynie na wcześniejsze użycie.

Jakie terminy trzeba sprawdzić w pierwszej kolejności?

W sprawie sprzecznych wyników szczególnie ważne są trzy terminy:

1. 30 dni od zatrzymania prawa jazdy – jeżeli przeprowadzono badanie krwi lub moczu, a wynik nie został uzyskany w tym czasie, przepisy nakazują niezwłoczny zwrot uprawnienia w centralnej ewidencji kierowców albo zwrot zatrzymanego zagranicznego dokumentu. Nie oznacza to jednak, że wolno prowadzić bez sprawdzenia, czy informacja o zwrocie rzeczywiście została wprowadzona do ewidencji.
2. 14 dni dla organu – postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy w sprawie związanej z podejrzeniem jazdy po alkoholu albo środku działającym podobnie do alkoholu wydaje prokurator, sąd lub sąd właściwy dla sprawy o wykroczenie w terminie liczonym od otrzymania informacji albo dokumentu.
3. 7 dni na zażalenie – termin liczy się od ogłoszenia postanowienia, a gdy postanowienie podlega doręczeniu, od dnia jego doręczenia. Trzeba zawsze sprawdzić pouczenie, adresata i sposób wniesienia środka zaskarżenia.

Jeżeli postanowienie doręczono wcześniej, a termin już biegnie, nie warto czekać na komplet akt. Można wnieść zażalenie w terminie, wskazać znany negatywny wynik krwi i zastrzec uzupełnienie argumentacji po uzyskaniu pełnej dokumentacji.

Procedura krok po kroku w sprawie: narkotest pozytywny, badanie krwi negatywne

Pierwsze czynności organu albo sądu

Podczas kontroli Policja może wykonać badanie śliny metodą niewymagającą laboratorium. Dodatni wynik może uzasadnić pobranie krwi lub moczu, zatrzymanie prawa jazdy i wszczęcie czynności wyjaśniających. Zatrzymanie prawa jazdy na tym etapie opiera się na uzasadnionym podejrzeniu, a nie na prawomocnym ustaleniu winy.

Następnie organ powinien zabezpieczyć dokumentację kontroli, protokół testu ze śliny, protokół pobrania krwi, wynik analizy laboratoryjnej oraz informacje o zachowaniu kierowcy. Jeżeli materiał wskazuje na możliwość przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, sprawa jest prowadzona w postępowaniu karnym. Gdy materiał wskazuje jedynie na stan po użyciu podobnie działającego środka, w grę może wchodzić wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń.

Nie ma prostego mechanizmu, w którym każdy dodatni narkotest oznacza automatycznie zarzut, a każdy negatywny wynik krwi automatycznie kończy sprawę. Organ ma obowiązek ocenić cały materiał. Negatywna krew jest jednak dowodem, który trzeba wyraźnie skonfrontować z wynikiem przesiewowym, obserwacjami policjantów i ewentualną opinią biegłego.

Wyjaśnienia, wnioski dowodowe i dokumenty

Osoba mająca status podejrzanego może składać wyjaśnienia, ale ma też prawo odmówić ich składania albo odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania. Przed szczegółowym przesłuchaniem warto znać treść zarzutu i podstawowe dowody, zwłaszcza pełny wynik toksykologiczny. Chaotyczne tłumaczenia o lekach, suplementach lub wcześniejszym kontakcie z substancją mogą później zostać zestawione z innymi dowodami w sposób niekorzystny.

Wniosek dowodowy powinien wskazywać konkretny dowód oraz okoliczność, która ma zostać wykazana. W sprawie sprzecznych wyników można wnosić między innymi o:

• dołączenie pełnego sprawozdania z badania krwi wraz z informacją o metodzie, oznaczanych substancjach, stężeniach i granicach oznaczalności,
• dołączenie protokołu pobrania, oznaczenia, zabezpieczenia, przechowywania i transportu próbki,
• dołączenie protokołu badania śliny, danych urządzenia, numeru partii zestawu, daty ważności i sposobu odczytu,
• przesłuchanie funkcjonariuszy co do objawów, zachowania kierowcy i przebiegu testu,
• zabezpieczenie nagrań z kamery nasobnej, radiowozu, monitoringu lub wideorejestratora,
• dopuszczenie opinii biegłego toksykologa, który wyjaśni przyczynę rozbieżności oraz znaczenie ujemnego wyniku krwi,
• ponowne zbadanie zabezpieczonej próbki, jeżeli jest dostępna i istnieją ku temu podstawy,
• dołączenie dokumentacji leczenia, recept i informacji o przyjmowanych lekach mogących reagować krzyżowo z testem przesiewowym.

Jeżeli wynik krwi brzmi „nie wykryto”, trzeba jeszcze sprawdzić, czy laboratorium zbadało tę samą grupę substancji, którą wskazał narkotest. Wynik ujemny dla THC nie rozstrzyga podejrzenia dotyczącego amfetaminy, jeżeli nie wykonano oznaczenia amfetaminy. Podobnie wynik poniżej granicy oznaczalności nie zawsze jest tożsamy z twierdzeniem, że substancji w próbce nie było w ogóle.

Możliwe rozstrzygnięcia i dalsze kroki

Po przeprowadzeniu dowodów sprawa może zakończyć się na kilka sposobów:

• brakiem przedstawienia zarzutów – gdy wynik krwi i pozostałe materiały nie dają podstaw do przypisania czynu,
• umorzeniem postępowania karnego – gdy postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia albo brak jest dostatecznych danych potwierdzających popełnienie przestępstwa,
• przekazaniem sprawy do trybu wykroczeniowego – tylko wtedy, gdy inne dowody mogą wskazywać na stan po użyciu, mimo braku podstaw do zarzutu jazdy pod wpływem,
• wniesieniem aktu oskarżenia lub wniosku o ukaranie – gdy organ uzna, że całokształt dowodów wystarcza do skierowania sprawy do sądu,
• uniewinnieniem – jeżeli przed sądem nie zostanie udowodnione, że kierowca znajdował się w wymaganym przez przepis stanie.

Jeżeli negatywny wynik krwi podważa podstawę dalszego zatrzymania prawa jazdy, należy równolegle domagać się zwrotu uprawnienia. Wniosek o zwrot nie zastępuje wniosku o umorzenie sprawy i odwrotnie – są to odrębne kwestie procesowe, które mogą wymagać osobnych pism.

Jakie dowody i dokumenty warto przygotować?

Dokumenty urzędowe, korespondencja i potwierdzenia

Podstawą obrony powinien być uporządkowany zestaw dokumentów. Najważniejsze są nie tylko wyniki, ale również chronologia. Nawet kilkudziesięciominutowa różnica między zatrzymaniem pojazdu, testem śliny i pobraniem krwi może mieć znaczenie dla opinii toksykologicznej.

Warto zgromadzić:

• protokół kontroli drogowej i badania śliny,
• protokół pobrania krwi lub moczu,
• pełne sprawozdanie laboratoryjne, a nie tylko informację przekazaną telefonicznie,
• postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy i dowód jego doręczenia,
• potwierdzenie daty zatrzymania prawa jazdy w centralnej ewidencji kierowców,
• wezwania, zarzuty, postanowienia i pouczenia otrzymane od Policji, prokuratury lub sądu,
• recepty, zaświadczenia lekarskie, wydruki z Internetowego Konta Pacjenta i ulotki przyjmowanych leków,
• dokumenty potwierdzające, że utrata prawa jazdy powoduje szczególnie poważne skutki zawodowe lub rodzinne, jeżeli ma to znaczenie dla wniosku o pilne rozpoznanie.

Zeznania świadków, monitoring, opinie albo wydruki

Świadkowie mogą opisać zachowanie kierowcy bezpośrednio przed kontrolą i w czasie jazdy. Nagranie może wykazać prawidłowy tor jazdy, brak gwałtownych manewrów, logiczną komunikację oraz przebieg samego badania. Nie dowodzi to samo w sobie braku substancji w organizmie, ale może osłabić twierdzenie o widocznym zaburzeniu sprawności.

Wydruki z aplikacji, lokalizacji, urządzeń pokładowych lub tachografu mogą pomóc ustalić godziny i trasę. Dokumentacja medyczna może wyjaśnić, że określony lek mógł wywołać reakcję krzyżową testu przesiewowego. Najważniejsza jest jednak opinia toksykologiczna oparta na rzeczywistych danych laboratoryjnych, a nie na samym przypuszczeniu, że test „musiał się pomylić”.

Jedną z okoliczności wymagających sprawdzenia są legalnie przyjmowane preparaty wpływające na ośrodkowy układ nerwowy; szerzej opisano wpływ leków uspokajających na jazdę.

Najczęstsze błędy, które pogarszają sytuację

Oparcie całej obrony na jednym słowie „negatywny”. Bez pełnego sprawozdania nie wiadomo, co zbadano i z jaką czułością. Czasem ujemny wynik dotyczy tylko części panelu.

Przegapienie terminu na zażalenie. Negatywna krew może być mocnym argumentem, ale nie pomoże w terminowym zaskarżeniu postanowienia, jeśli środek odwoławczy zostanie wniesiony po czasie bez podstaw do przywrócenia terminu.

Prowadzenie pojazdu po samym upływie 30 dni. Przepisy nakazują zwrot, lecz przed jazdą trzeba sprawdzić, czy prawo jazdy ma w ewidencji status ważny i niezatrzymany. Samo przekonanie, że organ powinien był już dokonać zwrotu, nie jest bezpieczne.

Składanie obszernych, niespójnych wyjaśnień przed poznaniem dowodów. Wypowiedzi o przypadkowym kontakcie z narkotykiem, paleniu biernym, lekach albo wcześniejszym użyciu powinny wynikać z faktów i dokumentów, a nie z próby natychmiastowego znalezienia dowolnego wyjaśnienia.

Brak wniosku o zabezpieczenie nagrań. Monitoring, kamera nasobna lub zapis z wideorejestratora mogą zostać nadpisane. Wniosek trzeba złożyć szybko i precyzyjnie wskazać przedział czasu oraz miejsce.

Żądanie wyłącznie „unieważnienia narkotestu”. W postępowaniu nie chodzi zwykle o formalne unieważnienie urządzenia, lecz o ocenę wiarygodności wyniku przesiewowego na tle laboratoryjnej krwi, sposobu wykonania testu i pozostałych dowodów.

FAQ

Czy negatywne badanie krwi automatycznie kończy sprawę?

Nie automatycznie. Organ ocenia cały materiał, w tym zakres badania krwi, czas pobrania, wynik narkotestu, objawy opisane przez funkcjonariuszy i ewentualną opinię biegłego. Pełny ujemny wynik dla substancji wskazanej przez test przesiewowy jest jednak bardzo istotnym argumentem na rzecz zwrotu prawa jazdy i zakończenia postępowania.

Czy sam pozytywny test ze śliny wystarczy do skazania?

Test ze śliny jest badaniem przesiewowym i powinien być oceniany razem z dowodami potwierdzającymi. Gdy krew nie potwierdza substancji, a brak jest wiarygodnych dowodów zaburzenia sprawności lub obecności środka, możliwość przypisania przestępstwa albo wykroczenia jest wyraźnie słabsza.

Co oznacza wynik „poniżej granicy oznaczalności”?

Oznacza, że zastosowana metoda nie pozwoliła wiarygodnie oznaczyć substancji na poziomie równym lub wyższym od wskazanej granicy. Nie należy samodzielnie utożsamiać tego sformułowania ani z dokładnym zerem, ani z dowodem działania substancji. Znaczenie wyniku powinien wyjaśnić biegły w kontekście konkretnej metody i czasu pobrania.

Czy po 30 dniach od zatrzymania prawa jazdy mogę od razu prowadzić?

Nie należy prowadzić wyłącznie na podstawie obliczenia 30 dni. Trzeba sprawdzić status prawa jazdy w centralnej ewidencji kierowców lub uzyskać potwierdzenie zwrotu. Jeżeli organ nie wykonał obowiązku, należy pilnie złożyć pisemny wniosek i zażądać usunięcia informacji o zatrzymaniu.

Czy mogę żądać ponownego badania krwi?

Można złożyć wniosek o ponowne zbadanie zabezpieczonej próbki lub o opinię innego biegłego, ale uwzględnienie wniosku zależy od dostępności materiału i jego znaczenia dla sprawy. Rozporządzenie przewiduje pobranie krwi do dwóch pojemników, co może umożliwić kontrolną analizę, jeżeli próbka została prawidłowo zabezpieczona i nadal istnieje.

Co zrobić, gdy przyjmuję lek mogący wpłynąć na narkotest?

Należy przygotować receptę, historię leczenia, nazwę leku, dawkowanie i ulotkę, a następnie złożyć wniosek o ocenę możliwej reakcji krzyżowej przez biegłego. Samo oświadczenie o przyjmowaniu leku nie przesądza jeszcze, że to lek spowodował dodatni wynik.

Czy dodatni wynik moczu przy ujemnej krwi oznacza jazdę pod wpływem?

Nie musi. Mocz może ujawniać metabolity utrzymujące się dłużej niż aktywna substancja we krwi. Taki wynik może potwierdzać wcześniejszy kontakt ze środkiem, ale do oceny stanu w chwili jazdy potrzebna jest analiza toksykologiczna całego materiału.

Co powinien zawierać wniosek o umorzenie postępowania?

Wniosek powinien wskazywać sygnaturę, opisać rozbieżność wyników, przytoczyć pełny wynik krwi, wykazać brak innych dowodów stanu pod wpływem lub po użyciu oraz zawierać konkretne żądanie. W razie potrzeby należy dołączyć odrębne wnioski dowodowe i wniosek o zwrot prawa jazdy.

Podsumowanie

Pozytywny narkotest i negatywne badanie krwi wymagają aktywnego działania, a nie biernego oczekiwania na decyzję organu. Najpierw trzeba uzyskać pełną dokumentację, sprawdzić zakres badania i terminy dotyczące zatrzymania prawa jazdy. Następnie należy złożyć precyzyjne wnioski dowodowe, zażalenie lub wniosek o zwrot uprawnienia, zależnie od etapu sprawy. Gdy krew nie potwierdza substancji wskazanej przez test przesiewowy i nie ma innych mocnych dowodów, istnieją realne podstawy do żądania umorzenia albo uniewinnienia, ale ocena zawsze zależy od kompletnego materiału.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 178a, art. 42 i art. 43a.
• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 87.
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 129j oraz art. 135–137.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lipca 2014 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 17, art. 156, art. 315, art. 321 i art. 460.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.