Zatrzymanie za marihuanę na imprezie – prawa i pierwsze kroki

Interwencja na imprezie zwykle rozwija się szybko: legitymowanie, sprawdzenie odzieży lub bagażu, zabezpieczenie substancji, przeszukanie, zatrzymanie telefonu, przewiezienie do jednostki Policji i przesłuchanie. W takiej sytuacji najważniejsze nie jest natychmiastowe przekonanie funkcjonariuszy do swojej wersji, lecz ustalenie własnego statusu procesowego, zachowanie dokumentów oraz niedopuszczenie do pochopnych oświadczeń.

Ocena ryzyka zależy nie tylko od masy zabezpieczonego suszu. Znaczenie mogą mieć również sposób zapakowania, miejsce znalezienia, wyniki badań substancji, zachowanie uczestników imprezy, monitoring, zeznania świadków, zawartość telefonu oraz okoliczności wskazujące na użytek własny albo udzielanie marihuany innym osobom.

Zatrzymanie za marihuanę na imprezie – prawa zatrzymanego i pierwsze czynności – od czego zacząć?

Najpierw trzeba rozróżnić trzy sytuacje: krótką interwencję policyjną, faktyczne zatrzymanie osoby oraz przedstawienie zarzutu. Nie każda osoba obecna na imprezie zostaje zatrzymana i nie każda osoba zatrzymana od razu staje się podejrzanym. Status wpływa na zakres praw, sposób przesłuchania i treść dokumentów, które powinny zostać wydane.

Jakie pismo, decyzja albo wezwanie uruchamia sprawę?

Sprawa może rozpocząć się bez wcześniejszego pisma. W przypadku interwencji na imprezie pierwszym formalnym dokumentem bywa protokół zatrzymania, protokół przeszukania osoby lub pomieszczenia, protokół zatrzymania rzeczy albo pokwitowanie obejmujące zabezpieczoną substancję, telefon, odzież lub inne przedmioty. Jeżeli dochodzi do przedstawienia zarzutu, podejrzany powinien zostać poinformowany, jaki czyn mu zarzucono i jaka jest jego kwalifikacja prawna.

Po zwolnieniu z jednostki kolejnym dokumentem może być wezwanie na przesłuchanie, postanowienie dotyczące dowodów rzeczowych, zawiadomienie o umorzeniu albo pismo prokuratora lub sądu. Każdy dokument trzeba zachować razem z kopertą lub potwierdzeniem odbioru, ponieważ od daty ogłoszenia albo doręczenia mogą biec terminy procesowe.

Już podczas pierwszej czynności należy zapytać wprost: czy jestem osobą legitymowaną, zatrzymaną, świadkiem, osobą podejrzaną czy podejrzanym? Nie należy zgadzać się na przesłuchanie w charakterze świadka, jeżeli odpowiedzi mogłyby narazić na odpowiedzialność karną. W razie wątpliwości bezpieczniej jest zażądać kontaktu z obrońcą przed złożeniem szczegółowej relacji.

Jakie terminy trzeba sprawdzić w pierwszej kolejności?

• Godzina faktycznego zatrzymania: powinna zostać dokładnie wpisana do protokołu. Od niej liczy się czas pozbawienia wolności.
• 48 godzin: jeżeli zatrzymany nie zostanie w tym czasie przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie, powinien zostać zwolniony, o ile wcześniej nie ustała przyczyna zatrzymania.
• Kolejne 24 godziny: po przekazaniu zatrzymanego do dyspozycji sądu postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania musi zostać mu doręczone w ustawowym czasie; w przeciwnym razie powinien zostać zwolniony.
• Termin na zażalenie: trzeba sprawdzić pouczenie dołączone do protokołu lub postanowienia. W postępowaniu karnym zażalenie co do zasady wnosi się w terminie 7 dni od ogłoszenia albo doręczenia rozstrzygnięcia.
• 7 dni przy pilnym przeszukaniu lub zatrzymaniu rzeczy: jeżeli czynność przeprowadzono bez wcześniejszego polecenia sądu lub prokuratora, warto zażądać wpisania do protokołu wniosku o doręczenie postanowienia zatwierdzającego czynność.
• Termin z wezwania: nie wolno go ignorować. Gdy stawiennictwo jest niemożliwe, należy niezwłocznie usprawiedliwić nieobecność i zachować dowód wysłania pisma.

Zażalenie na zatrzymanie służy zbadaniu jego zasadności, legalności i prawidłowości. Zażalenie dotyczące przeszukania lub zatrzymania rzeczy może natomiast kwestionować podstawę, przebieg albo zakres czynności. Środek zaskarżenia powinien wskazywać konkrety: brak przesłanek, nieprawidłową godzinę, nieudzielenie pouczenia, odmowę kontaktu z obrońcą, brak dokładnego spisu rzeczy lub przekroczenie dopuszczalnego zakresu przeszukania.

Procedura krok po kroku w sprawie: zatrzymanie za marihuanę na imprezie

Pierwsze czynności organu albo sądu

1. Ujawnienie substancji i zabezpieczenie miejsca. Funkcjonariusze ustalają, przy kim lub w jakim miejscu znaleziono susz, kto miał dostęp do torby, kieszeni, pokoju albo pojazdu oraz czy istnieją inne przedmioty mogące stanowić dowód.
2. Przeszukanie osoby, odzieży, bagażu lub pomieszczeń. Przeszukanie powinno mieć podstawę procesową, zostać przeprowadzone z poszanowaniem godności i być dokładnie opisane. Osobę należy poinformować o celu czynności i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów. Przeszukanie osoby i odzieży powinno być w miarę możliwości wykonane przez osobę tej samej płci.
3. Zatrzymanie rzeczy. Zabezpieczone przedmioty muszą zostać wymienione w protokole lub pokwitowaniu w sposób pozwalający je zidentyfikować. Dotyczy to także telefonu, karty SIM, gotówki, opakowań, wagi albo innych rzeczy.
4. Zatrzymanie osoby. Policja powinna podać przyczynę zatrzymania i podejrzenie dotyczące konkretnego przestępstwa, pouczyć o prawach, wysłuchać zatrzymanego i wydać mu odpis protokołu.
5. Kontakt z obrońcą i osobą bliską. Na żądanie zatrzymanego trzeba niezwłocznie umożliwić kontakt z adwokatem lub radcą prawnym oraz bezpośrednią rozmowę. Na żądanie zatrzymanego powinno również nastąpić zawiadomienie wskazanej osoby. Nie jest to jednak nieograniczone prawo do swobodnego korzystania z własnego telefonu.
6. Badanie substancji i dalsza decyzja. Wstępny tester nie zawsze kończy kwestię rodzaju i ilości środka. Dla zarzutu oraz końcowej oceny sprawy znaczenie może mieć opinia laboratoryjna określająca masę netto i charakter zabezpieczonej substancji.
7. Decyzja o zwolnieniu, zarzutach albo wniosku do sądu. Większość prostych spraw o niewielką ilość nie prowadzi automatycznie do tymczasowego aresztowania. Organ ocenia jednak ryzyko ucieczki, utrudniania postępowania, wpływania na świadków i inne przesłanki procesowe.

Telefon nie jest wyłączony spod postępowania. Może zostać zatrzymany, jeżeli organ uzna, że zawiera informacje istotne dla sprawy, na przykład wiadomości dotyczące zakupu, udzielania albo własności substancji. Trzeba żądać dokładnego oznaczenia urządzenia w protokole. Nie należy kasować danych, wykonywać zdalnego resetu ani prosić innych osób o usuwanie korespondencji. Przed przekazaniem kodu, odblokowaniem urządzenia lub wyrażeniem zgody na przeglądanie zawartości należy ustalić podstawę i zakres czynności oraz skonsultować się z obrońcą.

Wyjaśnienia, wnioski dowodowe i dokumenty

Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień albo odmówić odpowiedzi na wybrane pytania bez podawania przyczyny. Skorzystanie z tego prawa nie jest przyznaniem się do winy. W pierwszych godzinach po imprezie pamięć może być niepełna, uczestnicy mogą być pod wpływem alkoholu, a zatrzymany nie zna jeszcze treści protokołów, zeznań innych osób ani wyników badań substancji. Złożenie szczegółowej wersji przed konsultacją może później utrudnić obronę.

Jeżeli zatrzymany decyduje się mówić, powinien oddzielać fakty od przypuszczeń. Nie należy potwierdzać cudzej własności, ilości ani celu posiadania tylko dlatego, że funkcjonariusz przedstawia taką wersję jako oczywistą. Przed podpisaniem protokołu trzeba go przeczytać w całości, zażądać sprostowania błędów i dopisania zastrzeżeń. Nie wolno podpisywać pustych stron, niepełnego wykazu rzeczy ani tekstu, którego się nie rozumie.

Wnioski dowodowe mogą dotyczyć między innymi zabezpieczenia monitoringu z lokalu lub klatki schodowej, przesłuchania konkretnych osób, ustalenia właściciela torby lub kurtki, analizy zapisów wejść, dokumentacji przewozu, zdjęć z imprezy, danych lokalizacyjnych albo opinii laboratoryjnej. Wniosek powinien wskazywać, jaki dowód ma zostać przeprowadzony i jaką okoliczność ma potwierdzić.

Możliwe rozstrzygnięcia i dalsze kroki

Podstawowy typ nielegalnego posiadania środka odurzającego lub substancji psychotropowej jest zagrożony karą pozbawienia wolności do 3 lat. Wypadek mniejszej wagi może skutkować grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość, odpowiedzialność jest wyraźnie surowsza. Ustawa nie podaje prostego przelicznika gramów, dlatego ocena zależy od rodzaju substancji, jej ilości, liczby możliwych porcji i całokształtu okoliczności.

W sprawie o niewielką ilość przeznaczoną na własny użytek możliwe jest umorzenie na podstawie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, także przed formalnym wszczęciem postępowania. Muszą jednak łącznie przemawiać za tym ilość środka, jego przeznaczenie na własny użytek, okoliczności czynu oraz stopień społecznej szkodliwości. Samo stwierdzenie, że marihuana była „dla mnie”, nie zobowiązuje prokuratora do umorzenia.

Inne możliwe zakończenia to umorzenie z powodu braku dostatecznych danych, warunkowe umorzenie postępowania po spełnieniu ustawowych przesłanek, skierowanie aktu oskarżenia albo zakończenie sprawy w jednym z trybów konsensualnych. Nie należy zgadzać się na dobrowolne poddanie karze bez sprawdzenia konsekwencji dla niekaralności, pracy, uprawnień zawodowych, wyjazdów oraz ewentualnego zakazu prowadzenia pojazdów.

Jeżeli interwencja była połączona z prowadzeniem pojazdu, badaniem kierowcy albo podejrzeniem znajdowania się pod wpływem środka, może powstać odrębna sprawa drogowa. Zagadnienia takie jak zatrzymanie prawa jazdy za marihuanę nie powinny być utożsamiane z samym zarzutem posiadania.

Jakie dowody i dokumenty warto przygotować?

Dokumenty urzędowe, korespondencja i potwierdzenia

Podstawą analizy powinien być kompletny zestaw dokumentów z interwencji i dalszego postępowania. Najważniejsze są:

• odpis protokołu zatrzymania wraz z pouczeniem,
• protokół przeszukania osoby, mieszkania, pokoju, pojazdu lub lokalu,
• protokół zatrzymania rzeczy albo pokwitowanie z dokładnym spisem,
• postanowienie zatwierdzające pilne przeszukanie lub zatrzymanie rzeczy, jeżeli zostało wydane,
• wezwania, zawiadomienia i postanowienia prokuratora lub sądu,
• dokumentacja medyczna, jeżeli zatrzymany zgłaszał uraz, złe samopoczucie albo potrzebę przyjęcia leków,
• potwierdzenia wysłania pism, daty odbioru korespondencji i koperty.

Własną notatkę z przebiegu interwencji warto sporządzić możliwie szybko po zwolnieniu. Powinna zawierać godziny, miejsca, nazwiska lub numery identyfikacyjne funkcjonariuszy, treść pouczeń, zgłaszane żądania, obecność świadków oraz kolejność czynności. Notatki nie należy „poprawiać” po rozmowach z innymi uczestnikami.

Zeznania świadków, monitoring, opinie albo wydruki

Monitoring bywa przechowywany krótko, dlatego trzeba szybko ustalić administratora kamer i zwrócić się o zabezpieczenie nagrania. Samodzielna prośba do lokalu nie zawsze wystarczy; wniosek do Policji lub prokuratora powinien dokładnie określać kamerę, przedział czasu i okoliczność, którą nagranie ma wykazać.

Lista świadków powinna obejmować osoby, które rzeczywiście widziały moment znalezienia substancji, wiedzą, do kogo należała rzecz, albo obserwowały sposób prowadzenia przeszukania. Nie wolno instruować świadków, co mają zeznać. Dopuszczalne jest natomiast zapisanie ich danych kontaktowych i wskazanie organowi, dlaczego ich relacja może mieć znaczenie.

Wydruki wiadomości, zdjęcia i nagrania należy zachować w oryginalnej postaci wraz z informacją o źródle i dacie. Wybiórczy zrzut ekranu może być niewystarczający lub mylący. Jeżeli dowód znajduje się na zabezpieczonym telefonie, trzeba precyzyjnie wskazać rozmowę, konto, datę i osobę, której dotyczy wniosek.

Najczęstsze błędy, które pogarszają sytuację

• Pochopne przyjęcie cudzej substancji „na siebie”. Próba ochrony znajomego może prowadzić do odpowiedzialności i utrudnić późniejsze wykazanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń.
• Opowiadanie kilku różnych wersji. Każda kolejna korekta może zostać oceniona jako próba dopasowania wyjaśnień do ujawnionych dowodów.
• Podpisanie protokołu bez czytania. Podpis utrwala treść dokumentu, choć nie zamyka całkowicie drogi do kwestionowania błędów. Zastrzeżenia najlepiej zgłosić przed podpisaniem.
• Założenie, że niewielka masa gwarantuje umorzenie. Art. 62a wymaga oceny wszystkich przesłanek, a nie tylko liczby gramów.
• Kasowanie danych albo kontaktowanie się ze świadkami w celu ustalenia wspólnej wersji. Takie działania mogą zostać potraktowane jako utrudnianie postępowania lub osłabić wiarygodność obrony.
• Ignorowanie wezwania po zwolnieniu. Niestawiennictwo bez usprawiedliwienia może skutkować zatrzymaniem i przymusowym doprowadzeniem.
• Mylenie posiadania z udzielaniem. Przekazanie marihuany innej osobie, nawet bez zapłaty, może być oceniane na podstawie innych, surowszych przepisów niż samo posiadanie.
• Brak szybkiego wniosku o monitoring. Nagranie może zostać automatycznie nadpisane, zanim organ zwróci się o jego zabezpieczenie.

FAQ

Czy znalezienie jednego skręta zawsze oznacza zatrzymanie?

Nie. Policja ocenia przesłanki zatrzymania, między innymi możliwość ustalenia tożsamości, ryzyko ucieczki lub ukrycia się oraz obawę zatarcia śladów. Substancja może zostać zabezpieczona, a czynności mogą być kontynuowane bez długotrwałego pozbawienia wolności. Samo posiadanie nawet niewielkiej ilości nadal może jednak stanowić przestępstwo.

Czy mogę odmówić składania wyjaśnień?

Tak. Podejrzany może odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na poszczególne pytania bez podawania powodu. Zatrzymany ma również prawo odmówić składania oświadczenia. Decyzję najlepiej podjąć po poznaniu zarzutu i konsultacji z obrońcą.

Czy Policja może przeszukać mnie bez nakazu?

W wypadku niecierpiącym zwłoki przeszukanie może zostać przeprowadzone bez wcześniejszego postanowienia sądu lub prokuratora. Funkcjonariusz powinien okazać nakaz kierownika jednostki albo legitymację służbową, a następnie wystąpić o zatwierdzenie czynności. Żądanie doręczenia postanowienia zatwierdzającego trzeba zgłosić do protokołu.

Czy zatrzymany ma prawo do jednego telefonu?

Przepisy nie ustanawiają prostego prawa do swobodnej rozmowy z dowolną osobą z własnego telefonu. Zatrzymany może zażądać niezwłocznego kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym oraz zawiadomienia wskazanej osoby o zatrzymaniu. Warto wyraźnie zgłosić oba żądania i dopilnować, aby zostały odnotowane.

Czy Policja może zabrać telefon?

Tak, jeżeli telefon może stanowić dowód albo zawierać dane istotne dla postępowania. Urządzenie powinno zostać dokładnie opisane w protokole lub pokwitowaniu. Zatrzymanie telefonu i późniejszy dostęp do jego zawartości to kwestie, których podstawę, zakres oraz prawidłowość można analizować i w odpowiednim trybie kwestionować.

Czy mała ilość marihuany gwarantuje umorzenie?

Nie. Art. 62a daje możliwość umorzenia, gdy ilość jest nieznaczna, środek był przeznaczony na własny użytek, a okoliczności czynu i stopień społecznej szkodliwości przemawiają za niecelowością ukarania. Wszystkie przesłanki muszą zostać ocenione łącznie.

Co dzieje się, gdy osoba zatrzymana jest nieletnia?

Sytuacja osoby, która nie osiągnęła wieku odpowiedzialności karnej na zasadach właściwych dla dorosłych, wymaga odrębnej analizy przepisów dotyczących nieletnich, zawiadomienia rodziców lub opiekuna oraz udziału sądu rodzinnego. Znaczenie może mieć również to, w jaki sposób doszło do nabycia substancji i jakie zeznania złożono. Szerzej omawia to artykuł o sytuacji, gdy występuje nieletni przy zakupie marihuany.

Czy po zwolnieniu mogę kontaktować się z innymi uczestnikami imprezy?

Zwykły kontakt nie jest automatycznie zakazany, o ile organ nie zastosował konkretnego ograniczenia. Nie wolno jednak nakłaniać innych osób do zmiany zeznań, ustalać wspólnej nieprawdziwej wersji, usuwać danych ani wpływać na dowody. Takie zachowanie może poważnie pogorszyć sytuację procesową.

Podsumowanie

Po zatrzymaniu za marihuanę najpierw ustal swój status, zażądaj odpisów dokumentów i skorzystaj z prawa do kontaktu z obrońcą. Nie składaj pochopnych wyjaśnień, nie podpisuj nieprawidłowych protokołów i nie ingeruj w telefon, wiadomości ani inne dowody. Jak najszybciej zabezpiecz monitoring, dane świadków i dokumenty pozwalające odtworzyć przebieg interwencji. Możliwość umorzenia lub łagodniejszego zakończenia sprawy zależy od konkretnych dowodów, ilości i przeznaczenia substancji oraz całokształtu okoliczności.

Źródła

• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii – w szczególności art. 62, art. 62a i art. 70.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – w szczególności art. 175, art. 217–236, art. 244–248, art. 300 i art. 460.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.