Fałszywe opinie o firmie w internecie – czy to przestępstwo i jak reagować?

Fałszywe opinie w internecie o firmie – czy to przestępstwo? Najważniejsze informacje

Kiedy taki problem pojawia się w praktyce?

Problem nie ogranicza się do nieprzychylnej recenzji niezadowolonego klienta. Przedsiębiorcy spotykają się również z opiniami publikowanymi przez osoby, które nigdy nie korzystały z ich usług, z wpisami konkurentów udających klientów, skoordynowanym obniżaniem ocen albo zarzutami dotyczącymi zdarzeń, które w ogóle nie miały miejsca.

Przykładem może być recenzja stwierdzająca, że firma pobiera zaliczki i nie wykonuje zamówień, mimo że autor nigdy nie zawarł z nią umowy. Taki wpis ma inny charakter niż zdanie klienta: „obsługa była niemiła i drugi raz tu nie przyjdę”. Pierwsza wypowiedź zawiera twierdzenie o faktach, które można weryfikować. Druga jest przede wszystkim subiektywną oceną doświadczenia klienta.

Od czego zależy ocena prawna?

Samo przekonanie przedsiębiorcy, że opinia jest niesprawiedliwa, nie wystarcza do przypisania autorowi odpowiedzialności. Trzeba ustalić przede wszystkim:

• co dokładnie napisano i czy wypowiedź zawiera twierdzenia o faktach,
• czy zarzuty są prawdziwe, fałszywe lub wprowadzające w błąd,
• czy wpis odnosi się do przedsiębiorcy, spółki albo przedsiębiorstwa w sposób pozwalający je zidentyfikować,
• czy treść może poniżyć firmę w opinii publicznej albo spowodować utratę zaufania potrzebnego do prowadzenia działalności,
• gdzie i do jakiego kręgu odbiorców opublikowano wpis,
• kto jest jego autorem i czy działał umyślnie,
• czy istnieje związek z działalnością konkurencyjną i cel szkodzenia przedsiębiorcy albo uzyskania korzyści.

Istotne jest również rozróżnienie między fałszywym zarzutem a prawdziwą krytyką. Art. 213 Kodeksu karnego określa przypadki, w których prawdziwość zarzutu wyłącza przestępność zniesławienia. Przy zarzucie uczynionym publicznie znaczenie może mieć także to, czy wypowiedź służy obronie społecznie uzasadnionego interesu. Nie można więc przyjąć prostej zasady, że każda prawdziwa, lecz szkodliwa dla firmy recenzja jest przestępstwem.

Podstawa prawna i kwalifikacja sprawy

Zniesławienie firmy – art. 212 Kodeksu karnego

Art. 212 § 1 Kodeksu karnego obejmuje pomówienie nie tylko osoby fizycznej, lecz również między innymi instytucji, osoby prawnej i jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Zarzut musi dotyczyć takiego postępowania lub właściwości, które mogą poniżyć pokrzywdzonego w opinii publicznej albo narazić go na utratę zaufania potrzebnego dla określonego rodzaju działalności.

W przypadku firmy mogą to być przykładowo fałszywe informacje o oszukiwaniu klientów, sprzedaży podrobionych produktów, niewykonywaniu opłaconych usług, nielegalnym prowadzeniu działalności czy celowym wprowadzaniu kontrahentów w błąd. Nie jest konieczne wykazanie, że firma faktycznie utraciła klientów. Dla znamion art. 212 znaczenie ma to, czy zarzut obiektywnie może prowadzić do poniżenia lub utraty potrzebnego zaufania.

Jeżeli pomówienie następuje za pomocą środków masowego komunikowania, zastosowanie może znaleźć art. 212 § 2 Kodeksu karnego. Publiczne wpisy w popularnych serwisach internetowych, mediach społecznościowych czy portalach z opiniami mogą w konkretnych okolicznościach zostać zakwalifikowane w ten sposób.

Fałszywe informacje o przedsiębiorstwie – ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Drugą podstawą, szczególnie istotną w sporach gospodarczych, jest ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z jej art. 14 czynem nieuczciwej konkurencji może być rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości o własnym lub innym przedsiębiorcy albo przedsiębiorstwie w celu przysporzenia korzyści lub wyrządzenia szkody. Ustawa wskazuje między innymi informacje o osobach kierujących przedsiębiorstwem, towarach, usługach, cenach oraz sytuacji gospodarczej lub prawnej.

Dodatkowo art. 26 ust. 1 tej ustawy przewiduje odpowiedzialność osoby, która w celu szkodzenia przedsiębiorcy rozpowszechnia nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd wiadomości o przedsiębiorstwie. Czyn ten jest wykroczeniem zagrożonym karą aresztu albo grzywny. Nie należy więc utożsamiać go z przestępstwem z art. 212 Kodeksu karnego.

W praktyce przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji mają szczególne znaczenie, gdy za fałszywymi opiniami stoi konkurent, osoba z nim związana albo zorganizowane działanie ukierunkowane na pogorszenie pozycji przedsiębiorcy na rynku.

Ochrona cywilna firmy

Przedsiębiorca nie musi ograniczać się do postępowania karnego. Art. 43 Kodeksu cywilnego nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych do osób prawnych. W zależności od charakteru naruszenia można rozważyć między innymi żądanie zaniechania dalszych naruszeń, usunięcia ich skutków lub złożenia odpowiedniego oświadczenia. Jeżeli powstała szkoda majątkowa, możliwe jest również dochodzenie jej naprawienia po spełnieniu wymaganych przesłanek.

W sprawach będących czynem nieuczciwej konkurencji art. 18 ustawy przewiduje między innymi roszczenie o zaniechanie niedozwolonych działań, usunięcie skutków naruszenia, złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i formy, naprawienie szkody na zasadach ogólnych oraz wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści.

Jakie konsekwencje grożą autorowi fałszywej opinii?

Kara, nawiązka i odpowiedzialność cywilna

Za zniesławienie z art. 212 § 1 Kodeksu karnego grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności. Jeżeli sprawca działa za pomocą środka masowego komunikowania, art. 212 § 2 przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. W razie skazania sąd może również orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny.

W przypadku wykroczenia z art. 26 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ustawodawca przewiduje karę aresztu albo grzywny. Odpowiedzialność ta wymaga jednak wykazania wskazanego w przepisie celu szkodzenia przedsiębiorcy. Sam fakt, że wpis okazał się dla firmy niekorzystny, nie przesądza jeszcze o spełnieniu tej przesłanki.

Niezależnie od sankcji karnych lub wykroczeniowych autor może ponosić odpowiedzialność cywilną. Szczególnego znaczenia nabiera to wtedy, gdy przedsiębiorca potrafi udokumentować rzeczywistą stratę, na przykład utracone kontrakty lub rezygnacje klientów pozostające w związku z rozpowszechnianymi fałszywymi informacjami.

Czy sprawa może mieć wpływ na KRK?

Skazanie za czyn z art. 212 Kodeksu karnego jest skazaniem za przestępstwo i może wiązać się z ujawnieniem skazania w Krajowym Rejestrze Karnym do czasu jego zatarcia. Inaczej należy traktować ukaranie za wykroczenie z art. 26 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – nie jest ono skazaniem za przestępstwo i nie wywołuje takich samych skutków w KRK.

Co zrobić po odkryciu fałszywej opinii o firmie?

Najpierw zabezpiecz dowody

Najczęstszy błąd polega na natychmiastowym zgłoszeniu wpisu i doprowadzeniu do jego usunięcia bez wcześniejszego udokumentowania treści. Jeżeli później ma zostać wszczęte postępowanie, może powstać problem z wykazaniem, co dokładnie opublikowano, kiedy i z jakiego konta.

W poważniejszej sprawie warto rozważyć również mocniejsze sposoby utrwalenia dowodu niż zwykły zrzut ekranu. Sposób zabezpieczenia powinien być dostosowany do wartości sporu, ryzyka szybkiego usunięcia treści i tego, czy można spodziewać się kwestionowania autentyczności materiału.

Zgłoszenie opinii do platformy i wezwanie autora

Po zabezpieczeniu materiału można zgłosić opinię operatorowi portalu, wskazując konkretnie, jakie informacje są fałszywe lub naruszają zasady serwisu. Sam fakt, że ocena jest niekorzystna, nie oznacza jednak automatycznie, że administrator ma podstawę do jej usunięcia. Znacznie silniejsze jest zgłoszenie wskazujące konkretne nieprawdziwe twierdzenia oraz dowody pozwalające je zweryfikować.

Jeżeli autor jest znany, przed skierowaniem sprawy do sądu można rozważyć wezwanie go do zaprzestania naruszeń, usunięcia wpisu i niewznawiania podobnych działań. Treść wezwania powinna być dopasowana do planowanej dalszej drogi prawnej i nie powinna zawierać nieuzasadnionych gróźb ani własnych pomówień.

Jeżeli wpis został zamieszczony z konta podszywającego się pod konkretną osobę, problem może wymagać dodatkowej kwalifikacji prawnej. Więcej informacji zawiera poradnik dotyczący fałszywego konta na facebooku. Gdy działania są długotrwałe, powtarzają się i obejmują również uporczywy kontakt lub ataki na konkretną osobę, pomocny może być także materiał cyberstalking i pomówienia.

Prywatny akt oskarżenia w sprawie o zniesławienie

Przestępstwo z art. 212 Kodeksu karnego jest ścigane z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że pokrzywdzony zasadniczo sam inicjuje sprawę przed sądem, zamiast oczekiwać na wniesienie aktu oskarżenia przez prokuratora.

Zgodnie z art. 487 Kodeksu postępowania karnego prywatny akt oskarżenia może ograniczać się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego mu czynu oraz wskazania dowodów, na których oskarżenie się opiera. Jeżeli przedsiębiorca nie chce od razu kierować pisma do sądu, art. 488 Kodeksu postępowania karnego pozwala pokrzywdzonemu złożyć Policji ustną lub pisemną skargę, którą Policja przekazuje właściwemu sądowi; w razie potrzeby zabezpiecza również dowody.

Przy wniesieniu prywatnego aktu oskarżenia trzeba uwzględnić także koszty. Od 1 lipca 2025 r. zryczałtowana równowartość wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego wynosi 1000 zł. Do prywatnego aktu oskarżenia dołącza się dowód wpłaty wymaganej kwoty zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego.

Nie należy zwlekać z ustaleniem autora wpisu. Zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu karnego karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od chwili, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później jednak niż po 3 latach od popełnienia przestępstwa. Jeżeli postępowanie zostanie wszczęte w terminie, zastosowanie mają również reguły przedawnienia określone w art. 102 Kodeksu karnego.

Co zrobić, gdy autor opinii jest anonimowy?

Anonimowy nick nie oznacza, że przedsiębiorca powinien poprzestać na zgłoszeniu wpisu administratorowi. Najpierw trzeba zabezpieczyć wszystkie dostępne informacje o profilu, czasie publikacji, adresie wpisu oraz innych aktywnościach tego samego konta. Ustalenie danych konkretnego użytkownika może wymagać czynności procesowych oraz informacji znajdujących się w posiadaniu operatora serwisu lub dostawców usług.

Nie należy zakładać, że platforma przekaże przedsiębiorcy dane lub adres IP autora wyłącznie na podstawie prywatnego żądania. W zależności od podstawy prawnej i rodzaju postępowania potrzebne mogą być czynności Policji albo sądu. Ma to znaczenie również ze względu na terminy przedawnienia.

Żądanie ścigania wykroczenia i droga cywilna

Jeżeli zachowanie może wypełniać znamiona wykroczenia z art. 26 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 27 tej ustawy ściganie wykroczeń przewidzianych w ustawie następuje na żądanie pokrzywdzonego. W takim przypadku należy wyraźnie przedstawić okoliczności wskazujące nie tylko na nieprawdziwość informacji, ale również na wymagany przez art. 26 cel szkodzenia przedsiębiorcy.

Terminy w sprawach o wykroczenia są krótkie. Zgodnie z art. 45 Kodeksu wykroczeń karalność wykroczenia co do zasady ustaje po roku od jego popełnienia. Jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, przedawnienie następuje według przedłużonego terminu określonego w tym przepisie.

Osobno trzeba oceniać roszczenia wynikające z czynu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 20 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zasadniczo przedawniają się one z upływem 3 lat, a bieg przedawnienia rozpoczyna się oddzielnie dla każdego naruszenia. Dla roszczeń odszkodowawczych ustawa przewiduje dodatkowe odesłanie do reguł Kodeksu cywilnego.

FAQ

Czy jedna gwiazdka bez komentarza może być zniesławieniem firmy?

Sama niska ocena bez żadnego opisu jest trudniejsza do oceny na podstawie art. 212 Kodeksu karnego, ponieważ nie zawiera wyraźnego zarzutu dotyczącego określonego postępowania lub właściwości firmy. Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy wiele fałszywych kont uczestniczy w skoordynowanym obniżaniu ocen. Wtedy trzeba analizować całe zachowanie, jego cel oraz ewentualne przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Czy można ścigać osobę, która nigdy nie była klientem firmy?

Tak. Brak wcześniejszej relacji z przedsiębiorcą nie wyłącza odpowiedzialności. Może natomiast stanowić ważny dowód, jeżeli autor opisuje fikcyjną transakcję, wizytę, reklamację albo usługę. Trzeba jednak wykazać również pozostałe przesłanki właściwe dla wybranej podstawy prawnej.

Czy konkurent odpowiada za wystawianie fałszywych opinii?

Może odpowiadać, jeżeli spełnione są przesłanki konkretnych przepisów. Fałszywy zarzut naruszający reputację firmy może być analizowany pod kątem art. 212 Kodeksu karnego, a rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji w celu szkodzenia przedsiębiorcy może odpowiadać art. 26 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W relacji konkurencyjnej szczególne znaczenie mogą mieć także roszczenia cywilne z art. 14 i 18 tej ustawy.

Czy firma może żądać usunięcia fałszywej opinii z Google lub Facebooka?

Przedsiębiorca może zgłosić wpis operatorowi platformy i przedstawić argumenty wskazujące na naruszenie prawa lub zasad serwisu. Nie oznacza to jednak automatycznej gwarancji usunięcia każdej negatywnej recenzji. Dlatego przed zgłoszeniem należy zachować dowody, a w istotnych sprawach rozważyć równoległe działania wobec autora.

Czy można publicznie ujawnić dane osoby wystawiającej fałszywe opinie?

Takie działanie może stworzyć kolejny problem prawny. Przedsiębiorca nie powinien pochopnie publikować danych osobowych autora ani odpowiadać własnymi obraźliwymi lub niezweryfikowanymi zarzutami. Bezpieczniejsza jest rzeczowa odpowiedź dotycząca faktów oraz wykorzystanie przewidzianych prawem środków dochodzenia roszczeń.

Podsumowanie

Fałszywa opinia o firmie może prowadzić do odpowiedzialności prawnej, ale kwalifikacja zależy od treści wpisu i okoliczności jego publikacji. Najpoważniejsze przypadki mogą wypełniać znamiona zniesławienia z art. 212 Kodeksu karnego. W sporach gospodarczych trzeba dodatkowo zbadać art. 14 i 26 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz dostępne roszczenia cywilne.

Przedsiębiorca powinien działać w odpowiedniej kolejności: najpierw zabezpieczyć wpis i materiały pozwalające wykazać jego nieprawdziwość, następnie zgłosić naruszenie platformie lub wezwać autora, a przy poważniejszych naruszeniach wybrać właściwy tryb postępowania. Szczególnej uwagi wymagają krótkie terminy przedawnienia oraz problem ustalenia autora anonimowej publikacji.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 383 z późn. zm., w szczególności art. 101–102, art. 212–215.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 490 z późn. zm., w szczególności art. 487–489 i art. 621.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 czerwca 2025 r. w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego, Dz.U. z 2025 r. poz. 770.
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 85, w szczególności art. 14, art. 18, art. 20, art. 26 i art. 27.
• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 734 z późn. zm., w szczególności art. 45.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795, w szczególności art. 24 i art. 43.