Prace społeczne w Polsce a stały pobyt za granicą

Czy pracę społeczną można zamienić na grzywnę?

W opisanej sytuacji syn został skazany na karę ograniczenia wolności w postaci 30 godzin nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne miesięcznie przez 8 miesięcy. Taki wymiar mieści się w ustawowych granicach, ponieważ zgodnie z art. 35 § 1 Kodeksu karnego praca społeczna jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin miesięcznie.

Trzeba jednak odróżnić dwie rzeczy. Sąd nie zamienia co do zasady tej kary na zwykłą grzywnę płatną dowolnie przez skazanego. Może natomiast, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zmienić formę wykonywania obowiązku pracy na potrącenie części wynagrodzenia za pracę. Wynika to z art. 63a Kodeksu karnego wykonawczego. Przyjmuje się wtedy, że 20 godzin pracy na cele społeczne odpowiada 10% wynagrodzenia za pracę. Przy 30 godzinach miesięcznie oznaczałoby to co do zasady 15% wynagrodzenia, ale ostatecznie rozstrzyga sąd.

Podstawą do złożenia wniosku może być stały pobyt za granicą, legalne zatrudnienie, brak realnej możliwości comiesięcznego przyjazdu do Polski oraz ryzyko utraty pracy. Nie wystarczy jednak samo stwierdzenie, że skazany mieszka w Anglii. Sąd będzie oceniał, czy przeszkoda jest rzeczywista, trwała i odpowiednio udokumentowana.

Potrącenie z wynagrodzenia a praca za granicą

Zgodnie z art. 59 Kodeksu karnego wykonawczego, gdy wobec zatrudnionego skazanego orzeczono potrącanie części wynagrodzenia zamiast wykonywania pracy, sąd przesyła odpis orzeczenia zakładowi pracy. Pracodawca potrąca wskazaną część wynagrodzenia i przekazuje ją na cel określony przez sąd, informując o tym sąd.

W praktyce pojawia się problem, gdy pracodawca znajduje się poza Polską. Polski sąd nie dysponuje prostym mechanizmem, który pozwalałby zobowiązać zagranicznego pracodawcę, na przykład firmę w Anglii, do wykonywania potrąceń według polskiego Kodeksu karnego wykonawczego. Dlatego nie ma pewności, że sąd zgodzi się na taką formę wykonania kary, nawet jeżeli skazany pracuje legalnie i regularnie otrzymuje wynagrodzenie za granicą.

W praktyce, jeżeli nie ma możliwości potrącenia należności z wynagrodzenia uzyskiwanego przez syna poza granicami kraju, warto rozważyć wniosek o zmianę formy obowiązku pracy oraz przedstawić sądowi rozwiązanie, które będzie możliwe do wykonania i kontroli.

Potrącenie z wynagrodzenia dotyczy wynagrodzenia za pracę. Problem może powstać, gdy skazany pracuje na podstawie kontraktu cywilnoprawnego, samozatrudnienia albo umowy zagranicznej, której polski sąd nie może skutecznie wykonać przez zakład pracy. Wtedy lepiej nie poprzestawać na samym wniosku o potrącenie, lecz równolegle opisać alternatywne propozycje wykonania kary.

Co powinien zrobić skazany mieszkający w Anglii?

Najgorszym rozwiązaniem jest brak reakcji na wezwanie kuratora albo sądu. Skazany powinien jak najszybciej napisać do kuratora i sądu wykonującego karę, że od lat mieszka za granicą, pozostaje w zatrudnieniu i chce wykonać karę w sposób możliwy do zrealizowania. W piśmie należy wskazać sygnaturę sprawy oraz aktualny adres korespondencyjny.

Wniosek warto oprzeć na kilku żądaniach ewentualnych. Przede wszystkim można wnieść o zmianę formy obowiązku pracy na potrącenie z wynagrodzenia, jeżeli skazany jest zatrudniony i może przedstawić dokumenty dotyczące zatrudnienia. Jeżeli sąd uzna, że potrącenie przez zagranicznego pracodawcę jest niewykonalne, można wnosić o inne rozwiązanie organizacyjne, na przykład o ustalenie rozliczania godzin w innych okresach niż miesięczny, tak aby skazany mógł wykonać większą liczbę godzin podczas pobytu w Polsce.

Art. 63b Kodeksu karnego wykonawczego pozwala, z ważnych względów, w szczególności związanych z pracą zarobkową lub stanem zdrowia, ustalić rozliczanie godzin pracy w innych okresach niż miesięczny. Nie może to jednak przekroczyć okresu orzeczonej kary ani łącznej liczby godzin, które wynikają z wyroku.

Jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, można także rozważyć wniosek o odroczenie wykonania kary ograniczenia wolności na czas do 6 miesięcy. Jeżeli kara jest już wykonywana, w określonych sytuacjach możliwa jest przerwa w jej odbywaniu.

Jak napisać wniosek do sądu?

Wniosek należy kierować do sądu prowadzącego postępowanie wykonawcze, najczęściej sądu rejonowego właściwego dla wykonania kary. W piśmie trzeba podać dane skazanego, sygnaturę sprawy, aktualny adres, numer telefonu lub adres e-mail do kontaktu oraz jasno sformułować żądanie.

Praktycznie można sformułować wniosek w taki sposób: o zmianę formy wykonywania kary ograniczenia wolności z nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne na potrącenie części wynagrodzenia za pracę, ewentualnie o ustalenie rozliczania godzin pracy w okresach dłuższych niż miesięczne, ewentualnie o odroczenie albo przerwę, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy.

Uzasadnienie powinno być konkretne. Należy opisać od kiedy skazany mieszka za granicą, gdzie pracuje, czy ma rodzinę na utrzymaniu, czy może przyjeżdżać do Polski, jakie byłyby koszty przyjazdów i jakie konsekwencje w pracy grożą za częste nieobecności. Warto też podkreślić gotowość do wykonania kary oraz brak zamiaru uchylania się od obowiązków.

Jeżeli sąd odmówi zmiany formy wykonania obowiązku pracy, od postanowienia w tym przedmiocie co do zasady przysługuje zażalenie. Termin i sposób zaskarżenia trzeba sprawdzić w pouczeniu doręczonym wraz z postanowieniem.

Co grozi za niewykonywanie pracy społecznej?

Uchylanie się od odbywania kary ograniczenia wolności jest ryzykowne. Jeżeli skazany nie stawi się na wezwanie, odmówi podjęcia pracy, nie podejmie jej w wyznaczonym terminie albo w inny sposób uchyla się od kary, kurator może skierować do sądu wniosek o orzeczenie kary zastępczej.

Zgodnie z art. 65 Kodeksu karnego wykonawczego, jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. Przyjmuje się wtedy, że jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności odpowiada dwóm dniom kary ograniczenia wolności pozostałej do wykonania.

Jeżeli doszło już do zarządzenia zastępczej kary pozbawienia wolności, skazany nadal może działać. Art. 65a Kodeksu karnego wykonawczego pozwala sądowi wstrzymać wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, jeżeli skazany pisemnie oświadczy, że podejmie odbywanie kary ograniczenia wolności i podda się jej rygorom. Takie wstrzymanie tej samej kary zastępczej nie może być jednak ponowione na tej samej podstawie.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sprawie nie należy zakładać, że praca społeczna w Polsce zostanie automatycznie zamieniona na grzywnę potrącaną z pensji w Anglii. Prawidłowym działaniem jest szybkie złożenie do sądu wykonawczego wniosku o zmianę formy wykonywania kary albo o takie ułożenie jej wykonania, które będzie realne mimo stałego pobytu za granicą.

Kluczowe jest wykazanie, że skazany nie uchyla się od kary, lecz chce ją wykonać w sposób możliwy do skontrolowania. Im lepiej udokumentowane zatrudnienie i pobyt za granicą, tym większa szansa na rzeczowe rozpoznanie wniosku.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz.U. 1997 nr 90 poz. 557

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.