Co zrobić, gdy Policja nie reaguje na przemoc domową?

Brak zdecydowanej reakcji podczas jednej interwencji nie oznacza, że osoba doznająca przemocy domowej jest pozbawiona dalszych możliwości prawnych. Trzeba jednak rozróżnić kilka sytuacji: brak właściwej reakcji patrolu na bieżące zagrożenie, odmowę przyjęcia lub faktyczne zignorowanie zawiadomienia o przestępstwie, przewlekłość po jego złożeniu oraz formalną odmowę wszczęcia albo umorzenie postępowania.

W każdym z tych przypadków dostępny jest inny sposób działania. Osobno funkcjonują także procedura Niebieskie Karty, policyjne środki natychmiastowej ochrony oraz ochrona udzielana przez sąd cywilny. Nie trzeba więc czekać na zakończenie postępowania karnego, aby podjąć działania służące zapewnieniu bezpieczeństwa.

Co zrobić natychmiast, gdy przemoc trwa lub grozi jej powtórzenie?

Jeżeli przemoc właśnie trwa albo zachowanie sprawcy stwarza realne zagrożenie dla życia lub zdrowia, pierwszym celem powinno być bezpieczeństwo, a nie kompletowanie dokumentacji. Należy wezwać Policję przez numer alarmowy 112, a jeżeli są obrażenia lub pogorszenie stanu zdrowia – również pomoc medyczną.

Podczas zgłoszenia warto podawać konkrety. Należy powiedzieć, co sprawca zrobił, czy groził użyciem przemocy, czy posiada broń lub inne niebezpieczne przedmioty, czy jest pod wpływem alkoholu lub innych substancji, czy w mieszkaniu są dzieci oraz czy podobne zdarzenia występowały wcześniej. Informacja, że sprawca wcześniej dusił, bił, groził śmiercią albo próbował uniemożliwić opuszczenie mieszkania, może mieć istotne znaczenie przy ocenie poziomu zagrożenia.

Jeżeli zagrożenie się powtarza, należy zgłaszać kolejne zdarzenia. Wcześniejsza interwencja zakończona bez zatrzymania sprawcy albo bez wydania zakazu nie pozbawia prawa do ponownego wezwania Policji. Nowe zachowanie może również zmienić ocenę ryzyka.

Policjant może w przypadkach przewidzianych prawem zastosować środki natychmiastowej ochrony. Jeżeli osoba stosująca przemoc domową stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia, możliwe jest między innymi wydanie na 14 dni nakazu natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania wraz z zakazem zbliżania się do mieszkania. Policja może również zastosować zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy, zakaz kontaktowania się z nią albo zakaz wstępu do określonych miejsc. Środki te mogą być stosowane odpowiednio do stwierdzonego zagrożenia.

Co zrobić, gdy Policja bagatelizuje sprawę albo nie chce przyjąć zawiadomienia?

Interwencja patrolu i zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa to dwie różne kwestie. Nawet jeżeli podczas interwencji funkcjonariusze nie zatrzymali sprawcy albo uznali, że w danym momencie nie zachodzą przesłanki do zastosowania określonego środka, nadal można złożyć formalne zawiadomienie o przestępstwie.

Złóż formalne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

Zawiadomienie można złożyć na Policji albo bezpośrednio w prokuraturze. Jeżeli wcześniejsze kontakty z konkretną jednostką Policji nie przyniosły rezultatu, praktycznym rozwiązaniem może być skierowanie pisemnego zawiadomienia do właściwej miejscowo prokuratury rejonowej.

Zawiadomienie nie wymaga samodzielnego ustalenia właściwego przepisu Kodeksu karnego. Najważniejsze jest dokładne opisanie faktów. W piśmie warto podać:

• dane osoby pokrzywdzonej i – jeżeli są znane – osoby stosującej przemoc,
• na czym polegały konkretne zachowania sprawcy,
• daty lub przybliżone okresy poszczególnych zdarzeń,
• informacje o wcześniejszych interwencjach Policji,
• dane świadków,
• informacje o obrażeniach i leczeniu,
• informacje o groźbach, wiadomościach, nagraniach, zdjęciach i innych dowodach,
• informację, czy przemocy były świadkami dzieci,
• wskazanie dowodów, które powinny zostać zabezpieczone przez organ.

Jeżeli zawiadomienie jest składane osobiście przez pokrzywdzonego, warto zażądać potwierdzenia jego złożenia. Art. 304b Kodeksu postępowania karnego przewiduje wydanie pokrzywdzonemu na jego wniosek potwierdzenia złożenia zawiadomienia. Dokument taki ułatwia później ustalenie daty zgłoszenia i sygnatury sprawy.

Nie każda przemoc domowa musi zostać od razu zakwalifikowana jako znęcanie

Pojęcie przemocy domowej jest szersze niż znamiona jednego konkretnego przestępstwa. W zależności od sposobu działania sprawcy mogą wchodzić w grę różne przepisy karne. Długotrwałe lub powtarzające się zachowania mogą w określonych okolicznościach wypełniać znamiona przestępstwa z art. 207 Kodeksu karnego, jednak ostateczna kwalifikacja zależy od całego stanu faktycznego.

Szerzej problem postępowania karnego dotyczącego tego rodzaju zachowań opisujemy w artykule o tym, jak przebiega znęcanie się nad rodziną.

Nie każdy poważny konflikt rodzinny jest jednocześnie przemocą domową lub przestępstwem. Przykładowo samo utrudnianie kontaktu z chorym rodzicem wymaga odrębnej oceny prawnej zależnej od sposobu działania, sytuacji osoby wymagającej opieki oraz ewentualnego naruszania jej praw.

Jak zaskarżyć brak reakcji Policji?

To, jaki środek należy zastosować, zależy od tego, na jakim etapie znajduje się sprawa. Inaczej wygląda sytuacja, gdy po złożeniu zawiadomienia przez wiele tygodni nie ma żadnej informacji, inaczej gdy doręczono formalną odmowę wszczęcia postępowania, a jeszcze inaczej, gdy problemem jest niewłaściwe zachowanie funkcjonariusza podczas interwencji.

Brak informacji przez 6 tygodni

Zgodnie z art. 306 § 3 Kodeksu postępowania karnego, jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, nie zostanie w ciągu 6 tygodni powiadomiona o wszczęciu albo odmowie wszczęcia postępowania, może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo prokuratora powołanego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiadomienie.

W zażaleniu należy przede wszystkim podać datę zawiadomienia, jednostkę, do której zostało złożone, sygnaturę – jeżeli została nadana – oraz wskazać, że mimo upływu 6 tygodni nie przekazano informacji o decyzji procesowej.

Trzeba odróżnić ten sześciotygodniowy termin od terminu przewidzianego dla postępowania sprawdzającego. Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia faktów zawartych w zawiadomieniu, art. 307 § 1 Kodeksu postępowania karnego przewiduje, że postanowienie o wszczęciu albo odmowie wszczęcia powinno zostać wydane najpóźniej w ciągu 30 dni od otrzymania zawiadomienia.

Odmowa wszczęcia lub umorzenie postępowania

Jeżeli została wydana formalna decyzja o odmowie wszczęcia postępowania, pokrzywdzony może ją zaskarżyć. Podobnie można kwestionować postanowienie o umorzeniu postępowania. Termin na wniesienie zażalenia wynosi co do zasady 7 dni od doręczenia odpisu postanowienia. Jest to termin procesowy, którego nie należy odkładać na ostatnią chwilę.

Zażalenie kieruje się zgodnie z pouczeniem znajdującym się w postanowieniu. Co do zasady sprawę rozpoznaje właściwy sąd, natomiast zażalenie wnosi się za pośrednictwem organu wskazanego w pouczeniu, w praktyce najczęściej prokuratora, który wydał albo zatwierdził zaskarżone postanowienie.

W zażaleniu warto wskazać nie tylko, że pokrzywdzony nie zgadza się z decyzją, ale konkretnie wyjaśnić jej wady. Może chodzić przykładowo o nieprzesłuchanie wskazanych świadków, pominięcie dokumentacji medycznej, nieuwzględnienie wcześniejszych interwencji, brak zabezpieczenia korespondencji lub nagrań czy ocenę pojedynczych zdarzeń w oderwaniu od całej historii przemocy.

Skarga na zachowanie funkcjonariuszy

Jeżeli problem dotyczy sposobu przeprowadzenia interwencji, zaniedbania obowiązków, niewłaściwego potraktowania osoby zgłaszającej albo przewlekłego działania jednostki Policji, można niezależnie złożyć skargę w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarga może dotyczyć między innymi zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań.

Pismo powinno wskazywać datę i miejsce zdarzenia, jednostkę Policji, możliwe do ustalenia dane funkcjonariuszy lub numer patrolu, dokładny opis zachowania oraz to, jakie czynności – zdaniem skarżącego – zostały bezpodstawnie pominięte. Adresat zależy od tego, kogo dotyczy skarga; w praktyce kieruje się ją do właściwego organu Policji lub przełożonego.

Skarga na funkcjonariusza nie zastępuje jednak zażalenia przewidzianego w Kodeksie postępowania karnego. Jeżeli doręczono postanowienie o odmowie wszczęcia lub umorzeniu, złożenie skargi administracyjnej nie zatrzymuje siedmiodniowego terminu na zaskarżenie decyzji procesowej.

Niebieska Karta i środki ochrony przed sprawcą

Postępowanie karne nie jest jedynym narzędziem ochrony. Procedura Niebieskie Karty służy rozpoznaniu sytuacji i koordynowaniu pomocy osobie doznającej przemocy domowej. Zgodnie z art. 9d ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej podejmowanie interwencji w ramach tej procedury nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy ani osoby stosującej przemoc.

Niebieska Karta nie jest jednak wyrokiem karnym i sama w sobie nie oznacza skazania sprawcy. Nie zastępuje też zawiadomienia o przestępstwie ani sądowych lub policyjnych zakazów ochronnych. Poszczególne procedury mogą być prowadzone równolegle.

Jeżeli Policja uzna, że osoba stosująca przemoc stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia, może zastosować natychmiastowe środki ochronne obowiązujące przez 14 dni, w tym – stosownie do okoliczności – nakaz opuszczenia mieszkania, zakaz zbliżania się do mieszkania lub pokrzywdzonego, zakaz kontaktowania albo zakaz wstępu do określonych miejsc.

Więcej o relacji pomiędzy tymi środkami a procedurą Niebieskie Karty wyjaśnia osobny artykuł dotyczący zagadnienia niebieska karta i zakaz zbliżania.

Czy można uzyskać ochronę sądu, jeżeli Policja nie wydała zakazu?

Tak. Brak policyjnego nakazu lub zakazu nie zamyka drogi do sądu. Osoba doznająca przemocy domowej może wystąpić do sądu rejonowego między innymi o zobowiązanie sprawcy do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania, zakaz zbliżania się do mieszkania lub do osoby pokrzywdzonej, zakaz kontaktowania się albo zakaz wstępu do określonych miejsc.

Wniosek można złożyć również wtedy, gdy Policja wcześniej nie zastosowała żadnego środka natychmiastowej ochrony. Postępowanie to jest niezależne od tego, czy sprawa karna została już wszczęta.

Od takiego wniosku dotyczącego ochrony przed przemocą domową nie pobiera się opłaty. Sąd powinien rozpoznać sprawę główną w ciągu miesiąca. Jeżeli potrzebna jest ochrona na czas trwania postępowania, można złożyć również wniosek o zabezpieczenie. W sprawach tego rodzaju sąd ma obowiązek rozpoznać wniosek o zabezpieczenie w terminie 3 dni.

Jeżeli Policja wydała środek ochronny na 14 dni, a zagrożenie nie ustąpiło, szczególnie ważne jest złożenie wniosku do sądu odpowiednio wcześnie. W ramach zabezpieczenia można domagać się przedłużenia ochrony na czas postępowania.

Jakie dowody i dokumenty przygotować?

W sprawach przemocy domowej problemem bywa to, że wiele zdarzeń rozgrywa się bez obecności postronnych świadków. Nie oznacza to jednak, że sprawy nie można wykazać. Dowody należy gromadzić systematycznie, ale tylko w sposób, który nie zwiększa zagrożenia dla pokrzywdzonego.

Przydatne mogą być w szczególności:

• notatki dotyczące dat i przebiegu kolejnych zdarzeń, sporządzane możliwie na bieżąco,
• numery i daty interwencji Policji,
• dokumentacja medyczna oraz zaświadczenia dotyczące obrażeń,
• zdjęcia obrażeń albo zniszczeń wykonane bezpośrednio po zdarzeniu,
• wiadomości SMS, komunikatory, wiadomości e-mail i inne zapisy gróźb lub nękania,
• nagrania, jeżeli zostały legalnie uzyskane i dotyczą zdarzeń istotnych dla sprawy,
• dane osób, które widziały obrażenia, słyszały awantury, groźby lub rozmowy bezpośrednio po zdarzeniu,
• dokumentacja procedury Niebieskie Karty, jeżeli została wszczęta,
• dokumenty z ośrodka pomocy społecznej, ośrodka interwencji kryzysowej lub innych instytucji udzielających pomocy.

W zawiadomieniu lub zażaleniu warto wskazać również dowody, których pokrzywdzony sam nie posiada, ale które organ może zabezpieczyć, na przykład zapisy połączeń z numerem alarmowym, dokumentację wcześniejszych interwencji albo monitoring z określonego miejsca.

Nie należy natomiast prowokować sprawcy do kolejnego ataku tylko po to, aby zdobyć nagranie lub inną dokumentację. Bezpieczeństwo ma pierwszeństwo przed uzyskaniem dodatkowego dowodu.

Checklista – co zrobić, gdy Policja nie reaguje na przemoc domową?

FAQ

Czy Policja może odmówić zajęcia się sprawą tylko dlatego, że nie ma widocznych obrażeń?

Brak obrażeń nie przesądza, że nie doszło do przemocy domowej lub przestępstwa. Przemoc może mieć również charakter psychiczny, seksualny lub ekonomiczny, a w konkretnej sprawie mogą występować groźby, uporczywe nękanie albo inne zachowania naruszające prawa pokrzywdzonego. O kwalifikacji prawnej decydują konkretne fakty i dowody.

Czy mogę zgłosić przemoc bezpośrednio do prokuratury?

Tak. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć zarówno Policji, jak i prokuratorowi. Jeżeli problemem jest brak reakcji konkretnej jednostki Policji, skierowanie pisemnego zawiadomienia bezpośrednio do właściwej prokuratury może być praktycznym rozwiązaniem.

Co zrobić, jeżeli od zawiadomienia minęło 6 tygodni i nie mam żadnej informacji?

Art. 306 § 3 Kodeksu postępowania karnego pozwala w takiej sytuacji wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo powołanego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiadomienie. Warto wskazać datę zgłoszenia, jednostkę, sygnaturę i dołączyć potwierdzenie zawiadomienia.

Ile mam czasu na zażalenie na odmowę wszczęcia postępowania?

Termin wynosi co do zasady 7 dni od doręczenia postanowienia. Takiego terminu nie należy mylić z sześciotygodniowym okresem dotyczącym braku informacji po złożeniu zawiadomienia. Szczegółowy sposób wniesienia środka odwoławczego powinien znajdować się w pouczeniu dołączonym do postanowienia.

Czy złożenie skargi na policjanta zastępuje zażalenie?

Nie. Skarga dotycząca zaniedbania lub niewłaściwego działania funkcjonariusza i zażalenie na decyzję procesową to odrębne środki. Skarga na Policję nie wstrzymuje terminu do wniesienia zażalenia na odmowę wszczęcia lub umorzenie postępowania.

Czy do założenia Niebieskiej Karty potrzebna jest zgoda osoby pokrzywdzonej?

Nie. Procedura Niebieskie Karty nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy domowej ani osoby podejrzewanej o jej stosowanie. Procedura może zostać wszczęta po powzięciu uzasadnionego podejrzenia przemocy domowej, w tym także na skutek zgłoszenia świadka.

Czy mogę uzyskać zakaz zbliżania, jeśli Policja go nie wydała?

Tak. Osoba doznająca przemocy domowej może samodzielnie zwrócić się do sądu rejonowego o odpowiedni środek ochronny, także jeżeli wcześniej Policja nie wydała nakazu lub zakazu. Można również wystąpić o zabezpieczenie na czas postępowania, które sąd powinien rozpoznać w terminie 3 dni.

Czy do zawiadomienia muszę mieć nagrania albo świadków?

Nie. Brak nagrania lub bezpośredniego świadka nie uniemożliwia złożenia zawiadomienia. Należy dokładnie opisać zdarzenia oraz wskazać wszystkie dostępne dowody, w tym dokumentację medyczną, wcześniejsze interwencje, korespondencję, osoby, które widziały skutki przemocy, oraz dokumentację instytucji udzielających pomocy.

Podsumowanie

Jeżeli Policja nie reaguje na przemoc domową, nie należy ograniczać się do jednej drogi działania. Przy aktualnym zagrożeniu trzeba ponownie wezwać pomoc. Równolegle można złożyć formalne zawiadomienie bezpośrednio do prokuratury, zabezpieczyć dowody, uruchomić procedurę ochronną oraz wystąpić do sądu rejonowego o nakaz lub zakazy chroniące przed sprawcą.

Po złożeniu zawiadomienia trzeba pilnować terminów. Brak informacji przez 6 tygodni otwiera możliwość zażalenia przewidzianego w art. 306 § 3 Kodeksu postępowania karnego, natomiast na formalną odmowę wszczęcia lub umorzenie postępowania przysługuje co do zasady 7 dni na wniesienie zażalenia. Ocena, który środek jest właściwy i jakie zarzuty należy podnieść, zależy od dokumentów, przebiegu interwencji oraz całego stanu faktycznego.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 304–307, art. 460 i art. 465.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 207.
• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, w szczególności art. 2, art. 9d, art. 11a i art. 11aa.
• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – przepisy dotyczące nakazu natychmiastowego opuszczenia mieszkania oraz zakazów chroniących osoby doznające przemocy domowej.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – przepisy dotyczące sądowej ochrony przed przemocą domową i postępowania zabezpieczającego.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 227 i art. 237.
• Ministerstwo Sprawiedliwości – oficjalne informacje dotyczące natychmiastowej i sądowej ochrony przed przemocą, stan prawny zweryfikowany na 15 sierpnia 2026 r.