Wina

Subiektywne przypisanie czynu sprawcy — działanie umyślne (z zamiarem) lub nieumyślne (lekkomyślność, niedbalstwo). Bez winy nie ma odpowiedzialności karnej. art. 1 § 3, art. 9 K.k.

Wina to możliwość postawienia sprawcy zarzutu, że w chwili czynu zachował się niezgodnie z prawem, choć mógł postąpić inaczej — bez winy nie ma przestępstwa. Czyn można popełnić umyślnie: z zamiarem bezpośrednim (chce go popełnić) lub ewentualnym (przewiduje i godzi się), albo nieumyślnie: przez lekkomyślność lub niedbalstwo (naruszenie reguł ostrożności). Winę wyłączają m.in. niepoczytalność, usprawiedliwiony błąd czy działanie w stanie wyższej konieczności.

PrzykładKierowca, który celowo wjeżdża samochodem w grupę ludzi, działa umyślnie — chce wyrządzić krzywdę albo co najmniej godzi się na nią. Inny, który zagapił się i potrącił prawidłowo przechodzącego pieszego, działa nieumyślnie, bo naruszył reguły ostrożności, choć skutku nie chciał ani nań nie przystawał. Oba czyny są zawinione, ale różnią się postacią winy, co istotnie wpływa na kwalifikację i wysokość kary. Wina jest koniecznym warunkiem odpowiedzialności karnej — nie popełnia przestępstwa ten, komu nie można jej przypisać, np. osoba niepoczytalna w chwili czynu (art. 31 K.k.) czy działająca w usprawiedliwionym błędzie. Stopień winy sąd wymierza obok społecznej szkodliwości, ustalając karę.

PoradyWina umyślna przy poświadczeniu nieprawdy · Wina i umyślność przy uszkodzeniu rzeczy · Wina i społeczna szkodliwość a umorzenie

Zobacz też: społeczna szkodliwość