Obrona konieczna

Odpieranie bezpośredniego, bezprawnego zamachu na jakiekolwiek dobro chronione prawem. Działanie w obronie koniecznej wyłącza bezprawność czynu — nie jest przestępstwem. art. 25 K.k.

Warunkiem jest bezpośredni, bezprawny i rzeczywisty zamach na dobro chronione prawem. Obrona musi być skierowana przeciwko napastnikowi i współmierna do niebezpieczeństwa. Przekroczenie granic obrony koniecznej (eksces) — np. sposób obrony rażąco niewspółmierny do zamachu — nie wyłącza winy, ale sąd może nadzwyczajnie złagodzić karę, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Jeśli przekroczenie było następstwem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu, sprawca w ogóle nie podlega karze.

PrzykładNapastnik w nocy wdziera się do mieszkania i z nożem rzuca się na właściciela. Broniąc się, właściciel odpiera atak i rani agresora. Ponieważ odpierał bezpośredni, bezprawny i rzeczywisty zamach na swoje zdrowie i mir domowy, działał w obronie koniecznej z art. 25 K.k. — jego czyn nie jest przestępstwem, mimo spowodowania obrażeń napastnika. Obrona musi być współmierna do zagrożenia; rażące jej przekroczenie (np. dalsze bicie już obezwładnionego napastnika) może rodzić odpowiedzialność, choć sąd zwykle łagodzi wówczas karę lub odstępuje od jej wymierzenia, zwłaszcza gdy przekroczenie wynikło ze strachu.

PoradyKonsekwencje bójki — co mi grozi · Co grozi za złamanie komuś nosa

Zobacz też: stan wyższej konieczności