Firmy rodzinne bardzo często kierują się jasno określoną wizją i misją, której istotnym elementem jest przekazywanie działalności kolejnym pokoleniom. Sukcesja międzypokoleniowa stanowi zatem nie tylko wyzwanie, ale i przede wszystkim fundament długoletniego funkcjonowania takich organizacji. Co zatem należy wziąć pod uwagę, aby zapewnić sprawne i trwałe przekazanie firmy następcom? Na to pytanie spróbujemy odpowiedzieć w dalszej części artykułu.

W pierwszej kolejności warto przyjrzeć się najważniejszym wyzwaniom, które mogą pojawić się na drodze wcześniej wspomnianej sukcesji pokoleniowej. Proces ten, choć wydaje się być naturalnym w firmach rodzinnych, często wiąże się z wieloma trudnościami – dotyczącymi nie tylko kwestii organizacyjnych, ale również emocjonalnych.

Do kluczowych obszarów wymagających uwagi należą:

1. Odpowiednie przygotowanie sukcesorów 

Zgodnie ze statystykami aż 85% potencjalnych sukcesorów nie chce w przyszłości zarządzać firmą rodzinną. Powyższe może wynikać zarówno z obaw następców przed przyjęciem odpowiedzialności za wspólny, rodzinny biznes, ale również z niechęci dotychczasowych właścicieli przed rezygnacją z dotychczasowej pozycji i oddania kontroli w ręce sukcesorów.

Z uwagi na powyższe planowanie sukcesji powinno rozpoczynać się odpowiednio wcześnie i przebiegać w sposób stopniowy. Takie ukształtowanie procesu przekazywania władzy pozwala na uniknięcie podejmowania decyzji w warunkach presji czasu, jednocześnie stwarzając przestrzeń do płynnego przekazywania odpowiedzialności.

Przekazanie firmy młodszemu pokoleniu nie powinno być jedynie traktowane jako formalność, lecz powinno być efektem długofalowego i przemyślanego procesu. Konieczne jest nie tylko przekazanie wiedzy i doświadczenia, ale także stopniowe angażowanie sukcesorów w podejmowanie decyzji oraz budowanie ich autorytetu w oczach zespołu i partnerów biznesowych.

2. Rozwiązanie ewentualnych konfliktów rodzinnych i wypracowanie wspólnej wizji 

Zauważalnym problemem wśród wielu firm rodzinnych jest borykanie się z ukrytymi lub otwartymi napięciami pomiędzy członkami rodziny. Prawidłowo przeprowadzony proces sukcesji w takim przypadku staje się znacznie utrudniony lub wręcz niemożliwy. Kluczowe jest więc stworzenie przestrzeni do otwartego dialogu oraz wypracowanie wspólnego kierunku rozwoju firmy, akceptowanego przez wszystkich zainteresowanych.

3. Formalizacja procesu sukcesji 

Brak spisanych procedur i jasno określonych zasad przekazania władzy w firmach rodzinnych często prowadzi do wielu niepotrzebnych nieporozumień. Uregulowanie przede wszystkim kwestii prawnych, finansowych i organizacyjnych w formie np. umów, statutów lub testamentów pozwala uniknąć wielu konfliktów, a także zapewnia większą przejrzystość w przedsiębiorstwie.

Warto również wskazać, że przekazanie firmy rodzinnej może odbywać się na różne sposoby. Wybór konkretnej ścieżki prawnej uzależniony jest jednak od struktury organizacyjno-prawnej przedsiębiorstwa. Jako przykład wskazać można proces sukcesji w jednoosobowej działalności gospodarczej, który przebiega całkowicie odmiennie niż w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Tym samym wybór prawidłowej ścieżki sukcesji wymaga indywidualnego podejścia do każdego przypadku.

4. Niedostateczne wsparcie zewnętrzne i doradztwo 

Wiele firm rodzinnych próbuje przeprowadzić sukcesję samodzielnie, bez korzystania z pomocy doradców czy ekspertów prawnych i podatkowych. Tymczasem wsparcie zewnętrzne może okazać się nieocenione w wielu kwestiach. Wsparcie ekspertów w zakresie sukcesji nie tylko pomaga spojrzeć na proces z szerszej perspektywy, ale przede wszystkim pozwala uniknąć typowych błędów i umożliwia skorzystanie z doświadczeń innych przedsiębiorstw.

Należy również pamiętać, że nie ma wyłącznie jednej prawidłowej drogi do przeprowadzenia sukcesji – wszystko zależy od formy prawnej firmy i indywidualnych okoliczności. Kluczowe jest, by dobrze zrozumieć specyfikę dane działalności oraz potrzeby właściciela – jeszcze przed podjęciem konkretnych działań.

Podsumowanie

Niezwykle istotne jest, aby proces sukcesji nie był bagatelizowany ani odsuwany na dalszy plan. Jego odpowiednie zaplanowanie i przeprowadzenie ma bezpośredni wpływ na przyszłość firmy rodzinnej. Należy również podkreślić, że wczesne zaangażowanie potencjalnych następców ma kluczowe znaczenie. Im wcześniej rozpoczną oni aktywne uczestnictwo w życiu firmy, tym większe zdobędą doświadczenie i pewność siebie, co zmniejszy ich ewentualne obawy przed samodzielnym zarządzaniem przedsiębiorstwem.

Warto również pamiętać, że możliwości przeprowadzenia sukcesji zależą w głównej mierze od formy prawnej, w jakiej działa firma rodzinna. Z tego względu im szybciej właściciele zdecydują się na uporządkowanie tych kwestii, tym większe szanse na sprawny, efektywny i bezpieczny przebieg całego procesu.

Jeśli prowadzisz firmę rodzinną i stoisz przed wyzwaniem związanym z sukcesją pokoleniową, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia. Odpowiednio zaplanowany proces może zapewnić ciągłość działania oraz bezpieczeństwo prawne.

Skontaktuj się z nami, jeśli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu strategii sukcesji lub uporządkowaniu spraw związanych z przekazaniem firmy – chętnie Ci w tym pomożemy.

Po więcej informacji odsyłamy również do artykułu r. pr. Joanny Jaszczyk z Kancelarii KKP Kotulski Köhler Przybysz Adwokaci i Radcowie Prawni sp. k., zamieszczonego na stronie: https://kkplegal.pl/uslugi/firmy-rodzinne-i-sukcesje/.