Prowadzenie auta po zawieszeniu lub cofnięciu prawa jazdy – co grozi?

Zawieszenie uprawnień do kierowania pojazdami

Jeżeli starosta skierował kierowcę na badania psychologiczne albo ponowny egzamin i jednocześnie zawiesił uprawnienia do kierowania pojazdami, do czasu wykonania decyzji nie wolno prowadzić samochodu. Zgodnie z art. 104a ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami osoba, której uprawnienia zostały zawieszone, jest traktowana jak osoba nieposiadająca uprawnień.

W praktyce oznacza to, że podczas kontroli drogowej policja sprawdzi status prawa jazdy w systemie CEPiK. Sam brak fizycznego dokumentu nie jest dziś problemem, ale aktywne zawieszenie lub cofnięcie uprawnień już tak. Wiele osób błędnie utożsamia brak uprawnień a brak dokumentu, choć są to dwie różne sytuacje prawne.

Jakie kary grożą za jazdę bez uprawnień?

Prowadzenie pojazdu mechanicznego bez wymaganych uprawnień jest wykroczeniem z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń. Obecnie grozi za to:

• grzywna nie niższa niż 1500 zł,
• kara ograniczenia wolności albo aresztu,
• obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów.

Zakaz prowadzenia pojazdów może zostać orzeczony nawet wtedy, gdy kierowca wcześniej posiadał prawo jazdy, ale jego uprawnienia zostały czasowo zawieszone. W niektórych sytuacjach sąd uznaje, że zakaz obejmuje wszystkie pojazdy, a nie wyłącznie kategorię wskazaną w decyzji.

Wykroczenie a przestępstwo – istotna różnica

Nie każda jazda bez prawa jazdy jest traktowana tak samo. Jeżeli kierowca nigdy nie miał uprawnień albo zostały one zawieszone, zwykle odpowiada za wykroczenie z art. 94 Kodeksu wykroczeń.

Inaczej wygląda sytuacja po cofnięciu uprawnień decyzją administracyjną. Wówczas zastosowanie może mieć art. 180a Kodeksu karnego, który przewiduje odpowiedzialność karną za niestosowanie się do decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Za taki czyn grozi kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.

Jeszcze surowsze konsekwencje grożą kierowcy, który prowadzi pojazd mimo sądowego zakazu prowadzenia pojazdów. Taka sytuacja może stanowić przestępstwo z art. 244 Kodeksu karnego.

Jeżeli dojdzie do kolizji z osobą bez prawa jazdy, pojawiają się również problemy związane z odpowiedzialnością odszkodowawczą i regresową. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy dochodzi do kolizji z kierowcą bez uprawnień.

Czy ubezpieczyciel może żądać zwrotu pieniędzy?

Samo prowadzenie auta bez uprawnień nie powoduje automatycznie braku ochrony z OC wobec poszkodowanego. Ubezpieczyciel co do zasady wypłaci odszkodowanie osobie poszkodowanej. Może jednak później dochodzić zwrotu wypłaconych środków od sprawcy w ramach regresu ubezpieczeniowego, szczególnie gdy brak uprawnień miał wpływ na zdarzenie.

Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny. Znaczenie ma m.in. rodzaj naruszenia, treść decyzji administracyjnej oraz okoliczności kolizji.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jakie skutki może wywołać jazda mimo zawieszenia albo cofnięcia prawa jazdy.

FAQ

Czy można prowadzić auto po skierowaniu na badania psychologiczne?

To zależy od treści decyzji administracyjnej. Jeżeli doszło do zawieszenia uprawnień albo zatrzymania prawa jazdy ze skutkiem natychmiastowym, prowadzenie pojazdu jest niedozwolone.

Czy policja zatrzyma samochód za jazdę bez uprawnień?

Policja może uniemożliwić dalszą jazdę, np. przez odholowanie pojazdu lub przekazanie go osobie posiadającej uprawnienia.

Czy jazda bez prawa jazdy zawsze oznacza przestępstwo?

Nie. W wielu przypadkach jest to wykroczenie z art. 94 Kodeksu wykroczeń. Przestępstwo pojawia się m.in. przy cofnięciu uprawnień albo złamaniu sądowego zakazu prowadzenia pojazdów.

Czy można odwołać się od decyzji o cofnięciu lub zawieszeniu prawa jazdy?

Tak. Decyzję administracyjną można zaskarżyć w trybie przewidzianym przez Kodeks postępowania administracyjnego. Warto jednak pamiętać, że samo wniesienie odwołania nie zawsze wstrzymuje wykonanie decyzji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń.
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
3. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
4. Aktualne orzecznictwo dotyczące art. 94 Kodeksu wykroczeń i art. 180a Kodeksu karnego.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.