Strona główna › Krok po kroku › Oszustwo internetowe — jak zgłosić sprawę i zabezpieczyć dowody krok po kroku?
Oszustwo internetowe — jak zgłosić sprawę i zabezpieczyć dowody krok po kroku?
• Stan prawny na: 2026-06-06 • Poradnik krok po kroku • Autor: Anna Wiśniewska
Oszustwo internetowe może dotyczyć zakupów na portalu ogłoszeniowym, fałszywego sklepu, przejęcia konta, wyłudzenia kodu BLIK, podszywania się pod bank, fałszywej inwestycji albo wiadomości z linkiem do płatności.
W takiej sytuacji liczy się czas: trzeba szybko zabezpieczyć dowody, skontaktować się z bankiem, zgłosić incydent i złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ten poradnik prowadzi przez to krok po kroku.
Najważniejsze:
- Najpierw dowody — nie kasuj rozmów, maili i potwierdzeń; rób zrzuty z widocznym adresem URL i datą.
- Natychmiast bank — blokada karty i bankowości, próba zatrzymania transakcji. Czas jest kluczowy.
- CERT Polska — phishing i fałszywe strony zgłosisz na incydent.cert.pl, podejrzane SMS-y na numer 8080.
- Zawiadomienie złożysz w każdej jednostce policji lub w prokuraturze — funkcjonariusz ma obowiązek je przyjąć.
- Najczęstsza kwalifikacja: art. 286 § 1 k.k. (oszustwo); przy ingerencji w system — art. 287 k.k.
- Jako pokrzywdzony jesteś stroną postępowania przygotowawczego.
- Cyberprzestępczością zajmuje się też CBZC.
W typowym oszustwie z art. 286 § 1 k.k. chodzi o doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie jej w błąd, wyzyskanie błędu albo niezdolności do należytego pojmowania działania. Przy oszustwach cyfrowych znaczenie może mieć także art. 287 k.k., dotyczący bezprawnego wpływania na automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie danych informatycznych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub wyrządzenia szkody.
Krok 1. Natychmiast zabezpiecz dowody
KROK 1
Nie kasuj rozmów, SMS-ów, maili, potwierdzeń płatności ani historii transakcji. Zrób zrzuty ekranu, zapisz linki, numery telefonów, adresy e-mail, numery rachunków bankowych, dane profilu sprzedawcy i treść ogłoszenia.
Rób zrzuty tak, aby widoczny był pełny adres strony (URL) oraz data i godzina. Warto przygotować jeden folder z dowodami, by przy zgłoszeniu nie szukać wszystkiego od nowa.
Krok 2. Skontaktuj się z bankiem
KROK 2
Jeżeli podałeś dane logowania, kod BLIK, dane karty albo wykonałeś przelew — natychmiast skontaktuj się z bankiem. Poproś o blokadę karty i bankowości elektronicznej, zastrzeżenie instrumentów płatniczych oraz sprawdzenie, czy możliwe jest zatrzymanie albo reklamowanie transakcji.
Działaj w minutach, nie w dniach. Przy świeżym przelewie szybki kontakt z bankiem zwiększa szansę na zatrzymanie środków, zanim zostaną przekazane dalej. Jeśli kliknąłeś w link i podałeś dane — od razu zmień hasła do bankowości.
Krok 3. Zgłoś incydent do CERT Polska
KROK 3
Podejrzane wiadomości, fałszywe strony, phishing i inne incydenty cyberbezpieczeństwa zgłosisz CERT Polska przez formularz na incydent.cert.pl. Podejrzane SMS-y (np. o „dopłacie do przesyłki") możesz przekazać na numer 8080 — zespół przeanalizuje treść i w razie potrzeby zablokuje złośliwą domenę.
Krok 4. Złóż zawiadomienie o przestępstwie
KROK 4
Zawiadomienie złożysz w dowolnej jednostce policji lub w prokuraturze. Funkcjonariusz ma obowiązek przyjąć zawiadomienie w każdym komisariacie i komendzie oraz sporządzić protokół ustnego zawiadomienia. Sprawami cyberprzestępczości zajmuje się również Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości (CBZC).
Poproś o numer sprawy/sygnaturę oraz o kopię protokołu (lub możliwość zrobienia mu zdjęcia). Kopie wszystkich materiałów zachowaj także u siebie.
Boisz się, że zawiadomienie zostanie potraktowane pobieżnie? Przygotujemy je z Tobą — z właściwą kwalifikacją i kompletem dowodów.
Krok 5. Przygotuj opis zdarzenia
KROK 5
W zawiadomieniu warto opisać:
- kiedy doszło do kontaktu z oszustem,
- gdzie znalazłeś ogłoszenie lub link,
- jakie dane podałeś,
- jaką kwotę straciłeś,
- na jaki rachunek lub numer telefonu przekazano pieniądze,
- jakie działania podjąłeś po wykryciu oszustwa,
- jakie dowody załączasz.
Krok 6. Dodaj wniosek o ściganie, jeśli jest potrzebny
KROK 6
Niektóre czyny wymagają wniosku pokrzywdzonego o ściganie. Dla bezpieczeństwa w treści zawiadomienia warto dodać zdanie: „Wnoszę o ściganie sprawcy oraz o poinformowanie mnie o sposobie zakończenia postępowania".
Krok 7. Pilnuj praw pokrzywdzonego
KROK 7
Pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony jest stroną — może składać wnioski dowodowe, działać w sprawie i być informowany o jej przebiegu. W postępowaniu sądowym może działać jako oskarżyciel posiłkowy.
Checklista dowodów
- Potwierdzenie przelewu.
- Numer rachunku odbiorcy.
- Numer telefonu lub e-mail oszusta.
- Link do ogłoszenia lub strony.
- Zrzuty ekranu rozmów (z widocznym URL i datą).
- Korespondencja mailowa.
- Dane konta użytkownika na portalu.
- Potwierdzenie zgłoszenia w banku.
- Potwierdzenie zgłoszenia incydentu (CERT).
Przykłady z praktyki
Przykład 1 — Pan Marek
Pan Marek kupił sprzęt na portalu ogłoszeniowym, zapłacił z góry i nigdy nie dostał paczki. Od razu zrobił zrzuty rozmów i ogłoszenia, zapisał numer konta sprzedawcy i złożył zawiadomienie z kompletem dowodów. Uporządkowany materiał przyspieszył czynności.
Przykład 2 — Pani Anna
Pani Anna kliknęła w link z SMS-a o „dopłacie do przesyłki" i podała dane karty. Natychmiast zadzwoniła do banku, zastrzegła kartę, zmieniła hasła, a podejrzany SMS przesłała na numer 8080. Szybka reakcja ograniczyła straty.
Przykład 3 — Pan Tomasz
Pan Tomasz wpłacił pieniądze na rzekomą „inwestycję". Złożył zawiadomienie, dopisał wniosek o ściganie i prośbę o informację o zakończeniu postępowania, a jako pokrzywdzony aktywnie składał wnioski dowodowe. Dzięki temu miał wgląd w przebieg sprawy.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Gdzie zgłosić oszustwo internetowe?
Zawiadomienie o przestępstwie złożysz w dowolnej jednostce policji lub w prokuraturze. Niezależnie warto zgłosić incydent do banku oraz do CERT Polska (incydent.cert.pl, a podejrzane SMS-y na numer 8080). Sprawami cyberprzestępczości zajmuje się też Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości (CBZC).
Jakie dowody zebrać przy oszustwie internetowym?
Zrzuty ekranu rozmów z widocznym adresem URL, datą i godziną, potwierdzenia przelewów, numer rachunku odbiorcy, numer telefonu lub e-mail sprawcy, link do ogłoszenia lub strony, dane konta użytkownika na portalu oraz potwierdzenia zgłoszeń w banku.
Z jakiego artykułu kwalifikuje się oszustwo internetowe?
Najczęściej z art. 286 § 1 k.k. — doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd. W przypadkach ingerencji w system informatyczny (np. dane bankowości) zastosowanie może mieć art. 287 k.k. (oszustwo komputerowe).
Co zrobić najpierw, gdy straciłem pieniądze?
Najpierw zabezpiecz dowody i natychmiast skontaktuj się z bankiem (blokada karty i bankowości, próba zatrzymania transakcji). Czas jest kluczowy, bo ślady cyfrowe szybko znikają, a środki mogą zostać dalej przelane.
Czy policja ma obowiązek przyjąć zawiadomienie?
Tak. Zawiadomienie o przestępstwie ma obowiązek przyjąć każdy funkcjonariusz w dowolnym komisariacie lub komendzie i sporządzić protokół ustnego zawiadomienia. Warto poprosić o numer sprawy i kopię protokołu.
Czy mam jakieś prawa jako pokrzywdzony?
Tak. Pokrzywdzony jest stroną postępowania przygotowawczego — może składać wnioski dowodowe, działać w sprawie i być informowany o jej przebiegu. W postępowaniu sądowym może działać jako oskarżyciel posiłkowy.
Czy zgłoszenie do CERT Polska zastępuje zawiadomienie na policji?
Nie. Zgłoszenie do CERT Polska służy reakcji technicznej (np. blokadzie złośliwej domeny). Aby uruchomić postępowanie karne, trzeba dodatkowo złożyć zawiadomienie o przestępstwie na policji lub w prokuraturze.
Podsumowanie
Przy oszustwie internetowym kolejność działań jest prosta: najpierw dowody, potem bank, następnie zgłoszenie incydentu i zawiadomienie o przestępstwie. Im szybciej i im kompletniej zadziałasz, tym większa szansa na ograniczenie strat i skuteczne ściganie sprawcy.
Dobrze przygotowane zawiadomienie — z właściwą kwalifikacją czynu i pełną dokumentacją — bywa różnicą między sprawnym postępowaniem a odmową jego wszczęcia.
Padłeś ofiarą oszustwa internetowego i chcesz dobrze przygotować zawiadomienie? Opisz, jak doszło do oszustwa, jaką kwotę utraciłeś i jakie masz dowody — prawnik pomoże uporządkować sprawę i przygotować pismo do organów ścigania.
Zadaj pytanie prawnikowiŹródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny (art. 286, art. 287) — ISAP
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (art. 49, art. 304) — ISAP
3. CERT Polska / NASK — zgłaszanie incydentów: incydent.cert.pl oraz SMS na numer 8080.
Autor: Anna Wiśniewska — prawniczka
Prawniczka z wieloletnim doświadczeniem, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się m.in. w prawie karnym i wykroczeniowym. Materiały mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej w indywidualnej sprawie — w razie wątpliwości zadaj pytanie prawnikowi.
