Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z mandatami lub wykroczeniami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odwołanie się po przyjęciu mandatu karnego

Autor: Michał Soćko • Opublikowane: 2019-12-27

Zatrzymano mi prawo jazdy i zastanawiam się, czy da się to jeszcze odkręcić. Chodzi o to, że przyjąłem mandat karny. Czy w ten sposób zamknąłem sobie definitywnie drogę do odwołania? Mogłem na przykład poddać w wątpliwość stan techniczny urządzeń pomiarowych. Czy zrobiłoby jakąś różnicę, gdybym wraz zaświadczeniem o zatrzymaniu prawa jazdy jednocześnie nie przyjął mandatu? Czy to prawda, że mam tydzień czasu na odwołanie się od mandatu do sądu? Gdyby chodziło o sam mandat karny, to machnąłbym ręką, ale brak uprawnienia do prowadzenia auta naprawdę utrudnia życie.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Odwołanie się po przyjęciu mandatu karnego

Mandat karny prawomocny z chwila podpisania

Jeżeli chodzi o kwestię wykroczenia, to w Pana przypadku sprawa jest już w zasadzie rozstrzygnięta. Zgodnie bowiem z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (j.t. Dz. U. 2016 r. Nr 0, poz. 1713; zwanej dalej „K.p.s.w.”) – mandat karny kredytowany staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Oznacza to, że z chwilą podpisania mandatu karnego mandat jest prawomocny i może być egzekwowany.

Natomiast gdyby Pan odmówił przyjęcia mandatu karnego, funkcjonariusz Policji zobligowany byłby do skierowania sprawy do sądu. Wówczas przed sądem mógłby bronić Pan swoich praw, np. kwestionując prawidłowość pomiaru. Stanowi o tym art. 97 § 2 i 3 K.p.s.w. w zw. z art. 99 K.p.s.w.:

Art. 97. § 1. W postępowaniu mandatowym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, funkcjonariusz uprawniony do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego może ją nałożyć jedynie, gdy:

1) schwytano sprawcę wykroczenia na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia,

2) stwierdzi popełnienie wykroczenia naocznie pod nieobecność sprawcy, a nie zachodzi wątpliwość co do sprawcy czynu,

3) stwierdzi popełnienie wykroczenia za pomocą przyrządu kontrolno-pomiarowego lub urządzenia rejestrującego, a sprawca nie został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem, i nie zachodzi wątpliwość co do sprawcy czynu

– w tym także, w razie potrzeby, po przeprowadzeniu w niezbędnym zakresie czynności wyjaśniających, podjętych niezwłocznie po ujawnieniu wykroczenia. Nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego nie może nastąpić po upływie 14 dni od daty ujawnienia czynu w wypadku, o którym mowa w pkt 1, 90 dni w wypadku, o którym mowa w pkt 2, oraz 180 dni w wypadku, o którym mowa w pkt 3.

§ 2. Sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego.

§ 3. Funkcjonariusz nakładający grzywnę obowiązany jest określić jej wysokość, wykroczenie zarzucone sprawcy oraz poinformować sprawcę wykroczenia o prawie odmowy przyjęcia mandatu karnego i o skutkach prawnych takiej odmowy.”

„Art. 99. W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego lub nieuiszczenia w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie. We wniosku tym należy zaznaczyć, że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu albo nie uiścił grzywny nałożonej mandatem zaocznym, a w miarę możności podać także przyczyny odmowy.”

Zatem skoro przyjął Pan mandat karny, to postępowanie wykroczeniowe na tym się kończy i jest Pan obowiązany do jego uiszczenia. Poza tym przyjęcie mandatu karnego ma jeszcze ten skutek, że sprawca potwierdza w ten sposób okoliczności wykroczenia i uznaje swoją winę w zdarzeniu.

Przekroczenie dopuszczalnej prędkość o więcej niż 50 km/h

Natomiast jeżeli doszło do zatrzymania prawa jazdy za przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h, to oprócz kwestii popełnionego wykroczenia zastosowanie znajdzie postępowanie administracyjne uregulowane w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. 2017 r. Nr 0, poz. 978; zwanej dalej „u.k.p.”). I tak, zgodnie z art. 102 u.k.p.:

Art. 102. 1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy:

1) upłynął termin ważności prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem – jeżeli dokument ten został przesłany przez organy kontroli ruchu drogowego;

2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu:

a) kursu dokształcającego w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w art. 91 ust. 2 pkt 1 lit. a,

b) praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym, o którym mowa w art. 91 ust. 2 pkt 1 lit. b,

c) kursów reedukacyjnych, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lub 5;

3) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia:

a) o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2,

b) o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1;

4) kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym;

5) kierujący pojazdem silnikowym przewozi osoby w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji; przepis nie dotyczy przewożenia osób autobusem w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych, powiatowych i wojewódzkich przewozach pasażerskich w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1867, 1920 i 1954 oraz z 2017 r. poz. 60 i 730), o ile w pojeździe przewidziane są miejsca stojące.

1a. Przepisu ust. 1 pkt 5 nie stosuje się, jeżeli liczba przewożonych osób w sposób, o którym mowa w tym przepisie, nie przekracza:

1) 5 – w przypadku przewożenia ich autobusem;

2) 2 – w przypadku przewożenia ich samochodem osobowym, samochodem ciężarowym lub w przyczepie ciągniętej przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny.

1b. Administrator centralnej ewidencji kierowców przekazuje staroście informacje w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, będące podstawą wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy.

1c. Starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.

1d. Jeżeli osoba kierowała pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4 lub 5 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c, nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy.

1e. Okres, o którym mowa w ust. 1c i 1d, oblicza się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, a w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – data tej czynności. Jeżeli w chwili wydawania decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, prawo jazdy było już w posiadaniu starosty z innego tytułu, okres zatrzymania prawa jazdy liczy się od dnia wydania tej decyzji.

2. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.

3. Jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d – w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi.

Starosta jest obowiązany do wydania takiej decyzji w razie stwierdzenia przekroczenia prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Poza tym decyzja taka ma charakter związany. Oznacza to, że starosta w tym przypadku nie korzysta z uznania administracyjnego.

Tak też wskazuje się w orzecznictwie, gdzie przyjęto że: „literalne brzmienie przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 978) dowodzi, że orzeczenie wydane na podstawie tego przepisu ma charakter związany. Samo rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że w razie otrzymania zawiadomienia o naruszeniu wskazanego wyżej przepisu ruchu drogowego – na skutek zawiadomienia właściwego organu – starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ ten nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. W żadnym wypadku nie może on prowadzić postępowania administracyjnego zmierzającego do weryfikacji zasadności nałożenia na kierowcę mandatu karnego za ujawnione wykroczenie, gdyż do tego uprawniony jest sąd powszechny” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2190/16).

Zaznaczyć również należy, że art. 102 u.k.p. nie przewiduje żadnych okoliczności zwalniających kierowcę z odpowiedzialności za popełniony czyn, z wyjątkiem jednej sytuacji, którą jest stan wyższej konieczności (art. 102 ust. 1aa u.k.p.).

Zatem skoro nie kwestionował Pan swojej odpowiedzialności za popełnione wykroczenie i przyjął mandat, a z drugiej strony starosta wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie danych przesłanych przez policję, to możliwości obrony w postępowaniu administracyjnym są niewielkie.

Instytucja uchylenia mandatu karnego

Tak jak zostało to już powiedziane – z chwilą podpisania mandatu staje się on prawomocny i odwołanie nie przysługuje. Istnieje jeszcze instytucja uchylenia mandatu karnego (art. 101 K.p.s.w.). Może mieć ona zastosowanie wówczas, gdy czyn, za który został Pan ukarany, nie stanowiłby w ogóle wykroczenia (np. przestępstwo lub czyn ścigany w postępowaniu dyscyplinarnym) lub były okoliczności wyłączające bezprawność czynu (obrona konieczna, stan wyższej konieczności, niepoczytalność, wiek sprawcy poniżej 17 lat).

Dodatkowo mandatu nie można nałożyć za wykroczenie, za które należałoby orzec środek karny lub w zakresie którego postępowanie mandatowe było niedopuszczalne. W takich sytuacjach mandat może być uchylony. Przepis ten stanowi:

Art. 101. § 1. Prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie albo na osobę, która popełniła czyn zabroniony przed ukończeniem 17 lat, albo gdy ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia wykroczenia z przyczyn, o których mowa w art. 15-17 Kodeksu wykroczeń (odpowiednio obrona konieczna, stan wyższej konieczności oraz niepoczytalność). Uchylenie następuje na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego złożony nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu lub na wniosek organu, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, albo z urzędu.

(…)

§ 2. Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. W przedmiocie uchylenia mandatu karnego sąd orzeka na posiedzeniu. W posiedzeniu ma prawo uczestniczyć ukarany, organ, który lub którego funkcjonariusz nałożył grzywnę w drodze mandatu, albo przedstawiciel tego organu oraz ujawniony pokrzywdzony. Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu karnego.”

Jeżeli takie okoliczności zaistnieją, to wniosek o uchylenie mandatu należy złożyć w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się mandatu (od podpisania mandatu) do sądu, na obszarze którego mandat został nałożony. Nie jest to jednak odwołanie. Sąd nie będzie bowiem merytorycznie sprawy rozpoznawał, a jedynie ustalał, czy mają zastosowanie te przypadki, które zostały wskazane w art. 101 K.p.s.w.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z mandatami lub wykroczeniami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Niepełnoletnia oskarżona o próbę kradzieży

Moja niepełnoletnia córka została oskarżona o próbę kradzieży kredek. Trzymając kredki w ręce, podeszła blisko bramki i bramka...

 

Jak odzyskać prawo jazdy po potrąceniu pieszego?

Jak odzyskać prawo jazdy po potrąceniu pieszego?

Potrąciłem pieszego, który szedł poboczem, do dzisiaj nie wiem, jak do tego doszło, przede mną jechał samochód, który go ominął, a ja go w cale...

Potrącenie psa - kto jest winny?

Potrącenie psa - kto jest winny?

Mam dużego psa, który pewnego dnia wybiegł przypadkiem na ulicę i potrącił go samochód. Zapłaciłem za zniszczony zderzak, a pies jest pod opieką...

Przekroczenie prędkości w porze nocnej

Przekroczenie prędkości w porze nocnej

Na całej długości obwodnicy obowiązuje ograniczenie do 70 km/h. Jedynie przy zjazdach jest obniżone do 50 km/h. Przekroczyłem prędkość o 54 km/h,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »