Kategoria: Inne

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem karnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odszkodowanie za niesłuszne przebywanie w areszcie

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-09-09

W wieku 16 lat zostałem zatrzymany, przebywałem w schronisku dla nieletnich. Gdy skończyłem 17 lat, przeniesiono mnie do aresztu dla dorosłych. Miało to miejsce w latach 1985–1988. Później odbyła się rozprawa, na której mnie nie skazano. Po całej sprawie wyjechałem z Polski. Czy mam szanse na odszkodowanie za niesłuszne przebywanie w areszcie dla dorosłych?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Bardzo szczegolowa i dokladna odpowiedz i bardzo pomocna bo wiem co mam dalej robic.Dziekuje.
Ewa
Bardzo dziękuję za porady które były bardzo fachowe, dokładne i bardzo szybko w niskiej cenie. Miałem możliwość zadania dodatkowych pytań w okresie kilku tygodni na które otrzymałem szybko odpowiedzi w tej samej cenie. Na pewno jak zajdzie taka potrzeba będę korzystał z serwisu ePorady24 oraz polecał w rodzinie i moim znajomym.
Stanisław, technik mechanik
Bardzo szybka i fachowa odpowiedź. Szczególne podziękowania dla Pani Izabeli Nowackiej-Marzeion. Polecam każdemu, kto potrzebuje rozwiać prawne wątpliwości.
Anna
Profesionalizm i szybkie / sprawne załatwienie omawianego temat.
Grzegorz, 63 lata, Kontroler Ruchu Lotniczego -Warszawa Obszar /Instruktor STD
Serdecznie dziękuję. Otrzymałam wyczerpującą poradę.
Agnieszka, 60 lat, urzędnik

Należy zaznaczyć, że ówcześnie obowiązujący Kodeks postępowania karnego obowiązywał od 19 kwietnia 1969 r.

Przewidywał on jednak (tak jak obecny) w rozdziale 50. odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub aresztowanie.

Zgodnie z art. 487 dawnego Kodeksu:

„§ 1. Oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania lub rewizji nadzwyczajnej został uniewinniony lub skazany na podstawie łagodniejszego przepisu, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem tego skazanego w całości lub w części kary, której nie powinien był ponieść.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się także, jeżeli prowadzone dalej w wyniku wznowienia lub rewizji nadzwyczajnej postępowanie umorzono wskutek okoliczności, których nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu.

§ 3. Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia powstaje również w związku z zastosowaniem środka zabezpieczającego w warunkach określonych w § 1 i 2.

§ 4. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio w razie oczywiście niesłusznego tymczasowego aresztowania”.

Pana tymczasowe aresztowanie było oczywiście niesłuszne, bowiem jak wskazał w uzasadnieniu Sąd Wojewódzki, był Pan nieletni w momencie wystąpienia przestępstwa.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 1998 r., sygn. akt V KKN 203/97 (które odnosiło się do postanowień dawnego Kodeksu), „zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 487 § 4 dkpk odszkodowanie przysługuje jedynie w takich wypadkach tymczasowych aresztowań, które są niesłuszne w stopniu oczywistym albo z powodu zupełnej bezpodstawności faktycznej, albo też z powodu niedopuszczalności prawnej”. Chodzi bowiem o to, że w obowiązującym stanie prawnym oczywista bezzasadność zastosowania tymczasowego aresztowania (lub zatrzymania) ma miejsce jedynie w sytuacji, gdy jest wynikiem dowolności w ocenie materiału dowodowego albo też wypływa z braku podstaw do jego stosowania.

W Pana przypadku rzeczywiście nie było podstawy prawnej do zastosowania wobec Pana tymczasowego aresztowania, biorąc pod uwagę fakt, że następnie został Pan uniewinniony.

Zgodnie z art. 488:

„§ 1. Żądanie odszkodowania należy zgłosić w sądzie wojewódzkim, w którego okręgu wydano orzeczenie w pierwszej instancji, a w wypadku określonym w art. 487 § 4 w sądzie wojewódzkim właściwym ze względu na miejsce, w którym nastąpiło zwolnienie z tymczasowego aresztu.

§ 2. Sąd wojewódzki orzeka na rozprawie w składzie trzech sędziów; sprawy o odszkodowanie powinny być rozpoznawane w pierwszej kolejności; postępowanie wolne jest od kosztów.

§ 3. Na postanowienie wydane w myśl § 2 przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego”.

Jednak ustawodawca dla dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (również jest tak na gruncie obecnie obowiązującego kodeksu) przewidział wyjątkowo krótki okres na dochodzenie odszkodowania. Zgodnie bowiem z art. 489 nie można żądać odszkodowania z powodu niesłusznego skazania po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia, dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia, a w wypadku dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za oczywiście niesłuszne aresztowanie – od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt II AKz 122/08, „przepis art. 555 k.p.k. ustala termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie (»roszczenia… przedawniają się…«), inaczej niż art. 489 k.p.k. z 1969 roku, który przewidywał prekluzję roszczenia (»nie można żądać…«). Niezgłoszenie roszczenia (na podstawie obecnego kpk) w terminie nie powoduje wygaśnięcia (»utraty«) roszczenia, więc nie zamyka drogi dochodzenia roszczenia. Sąd nie może obecnie uwzględnić przedawnienia z urzędu, dopiero na zarzut, a i to gdy ten zarzut nie będzie sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Ma to tę konsekwencję, że nie można umorzyć postępowania wszczętego wnioskiem złożonym po upływie terminu przedawnienia. Powinno się wyznaczyć rozprawę i wydać orzeczenie merytoryczne, więc w razie stwierdzenia przedawnienia – ewentualnie oddalić wniosek”.

Tak więc działając na podstawie dawnego Kodeksu, utracił Pan prawo do żądania odszkodowania za niesłuszne aresztowanie i sąd odrzuci Pana wniosek w tym zakresie (obecnie mógłby oddalić wniosek wobec podniesienia zarzutu przedawnienia).

Reasumując, na podstawie przedstawionego przez Pana stanu faktycznego, wskutek upływu ponad 20 lat od uprawomocnienia się orzeczenia w Pana sprawie utracił Pan prawo do żądania odszkodowanie za zastosowanie wobec Pana tymczasowego aresztowania bez podstawy prawnej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem karnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »