Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem karnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy mogę uniknąć stawiennictwa w sądzie jako świadek?

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 2019-08-30

Otrzymałam wezwanie do sądu jako świadek w sprawie, w której zeznawałam ponad 5 lat temu na policji. Nie chcę iść na rozprawę, bo takie sytuacje strasznie mnie stresują. Dodatkowo nie pamiętam już dobrze całego zdarzenia. Zajmuję się też kilkumiesięcznym dzieckiem. Czy mogę uniknąć stawiennictwa w sądzie jako świadek? Czy mogę napisać do sądu pismo, w którym wytłumaczę powody mojego braku stawiennictwa?

Prawo obowiązujące przewiduje niewiele okoliczności upoważniających odmowę składania zeznań lub odmowę udzielania odpowiedzi na poszczególne pytania; przykładowo są to: tajemnica spowiedzi (zwłaszcza dotycząca duchownych, ale niekiedy także innych osób, np. tłumacza podczas spowiedzi); szczególna tajemnica służbowa (wymagająca uzyskania zgody na zeznawanie w zakresie takową tajemnicą objętym), zagrożenie odpowiedzialnością karną własną lub kogoś z grona osób najbliższych, w sprawie dotyczącej osoby najbliższej. Stres lub poczucie stresu z pewnością nie są okolicznościami uzasadniającymi odmowę zeznawania lub odmowę odpowiadania na poszczególne pytania w trakcie przesłuchania. Zdarzają się czasami poważne problemy zdrowotne (w tym np. związane z bardzo silnym przeżywaniem okoliczności, której dotyczy jakieś postępowanie), że można to uznać za poważne przeszkody – jednak takie problemy zdrowotne powinny być stwierdzone przez lekarza, i to przez lekarza sądowego (jedynie w sytuacjach nagłych lub nadzwyczajnych albo tylko przejściowo może zostać zaakceptowane zaświadczenie lekarza, który nie jest lekarzem sądowym).

Ustawodawca przyjmuje, że każdy wezwany do składania zeznań (zwłaszcza jako świadek) powinien przynajmniej stawić się na wyznaczony termin. Czasami mają miejsce okoliczności obiektywnie uniemożliwiające lub poważnie utrudniające stawiennictwo osobiste. Niekiedy sam status (potencjalnego) świadka w danym układzie sytuacyjnym może uzasadniać łagodne podejście organu procesowego (np. sądu) – np. duchowny (z uwagi na tajemnicę spowiedzi) lub osoba najbliższa (np. dla oskarżonego w sprawie karnej). Jednakże organ procesowy (np. sąd) również w takich (potencjalnie oczywistych) sytuacjach jest uprawniony nawet zarządzić doprowadzenie pod przymusem (potencjalnego) świadka – by ten mógł powołać się na swe uprawnienia do odmowy składania zeznań.

Osoby odbierające zeznania (zwłaszcza z odpowiednim doświadczeniem) – np. sędziowie lub funkcjonariusze organów ścigania – prawdopodobnie mają świadomość tego, że ludzka pamięć może być zawodna; czymś często spotykanym jest zacieranie się szczegółów zdarzeń w pamięci ludzkiej. Jeżeli osoba zeznająca nie pamięta określonych zdarzeń (całych lub w szczegółach), to powinna zaakcentować swą niepamięć w danym zakresie i domagać się zaprotokółowania także takich oświadczeń – to o wiele lepsze od „wymyślania szczegółów” lub „innego fantazjowania”, bo za składanie fałszywych zeznań grozić może odpowiedzialność karna na podstawie art. 233 Kodeksu karnego. Zeznania powinny być protokołowane; w przypadku składania zeznań przed organami ścigania regułą jest podpisywanie protokołu przesłuchania; dobrze jest taki protokół dokładnie przeczytać przed jego podpisaniem – czasami mogą się do tekstu wkraść niedokładności (np. związane ze zmieniającą sens interpunkcją), a nawet oczywiste niedorzeczności (np. będące skutkiem awarii informatycznej skopiowanie i wklejenie fragmentu zupełnie innego materiału).

Pani wezwanie otrzymała, więc za późno jest na jego unikanie – stało się: zapewne doręczenie zostało potwierdzone (a pisma tego rodzaju na ogół doręcza się „za zwrotnym potwierdzeniem odbioru”). Przedstawiony opis sytuacji jest zbyt ogólny, by można było wskazywać przepisy prawne (np. dotyczące uprawnienia do odmowy składania zeznań lub żądania zwrotu kosztów stawiennictwa przez świadka) – dlatego proponuję, by Pani (zadając pytanie dodatkowe) wskazała szczegóły lub przysłała skan otrzymanego wezwania.

Chodzi o okoliczność oficjalną, więc należy zachowywać formę pisemną. Pisma dobrze jest składać za pokwitowaniem przyjęcia (np. przez biuro podawcze sądu) lub wysyłać listami poleconymi (i to „za zwrotnym potwierdzeniem odbioru”). Sprawowanie pieczy nad dzieckiem (zwłaszcza wymagającym zajmowania się nim) to poważna okoliczność, którą Pani mogłaby podkreślić w swym wniosku (w swej prośbie) do organu, który Panią wezwał do złożenia zeznań. W grę mogłyby wchodzić różne rozwiązania szczegółowe – przykładowo: wniosek o zwrot kosztów usług opiekuńczych podczas Pani nieobecności w związku z wezwaniem (oczywiście, warto wnioskować o zwrot kosztów przejazdu), przesłuchanie Pani w miejscu zamieszkania lub w pobliżu (np. na posterunku policyjnym). Na oficjalnych stronach internetowych sądów (zwłaszcza sądów okręgowych) powinny być dostępne informacje o praktykujących na danym obszarze lekarzach sądowych.

Z całą pewnością przyda się Pani właściwy kontakt z sądem wzywającym na przesłuchanie. Unikanie stawiennictwa mogłoby być ryzykowne – prawnie (np. odpowiedzialność prawna) i faktycznie (np. asysta policji na oczach znajomych).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem karnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Jak uzyskać wyrok sądu karnego w imieniu innej osoby?

Potrzebuję podpowiedzi, jak uzyskać wyrok sądu karnego w imieniu innej osoby. Pewna osoba (daleka znajoma) uzyskała informację, że jest poszukiwana przez...

Czy sąd powinien przesłać wyrok po umorzeniu sprawy warunkowo?

Czy sąd powinien przesłać wyrok po umorzeniu sprawy warunkowo? Nie dostałem wyroku i nie wiedziałem, kiedy się uprawomocni. Otrzymałem tylko wezwanie do...

Nie naprawienie szkody z wyroku a problemy na lotnisku po powrocie do kraju

Moja synowa wyrokiem z 2010 r. została ukarana karą pozbawienia wolności na okres 6 miesięcy z warunkowym zawieszeniem na okres 2 lat. Czy wyrok...

Czy zeznania dzieci przesłuchanych przez pedagoga szkolnego mogą być dopuszczone jako dowód w sprawie karnej?

Czy zeznania dzieci (poniżej 13 lat) przesłuchanych przez pedagoga szkolnego mogą być dopuszczone jako dowód w sprawie karnej? Pedagog przedstawił...

Udowodnienie winy przez badanie wariografem

Wystąpiłem z aktem oskarżenia z przeciw osobie z 212 K.k. Obawiam się, że może kłamać w celu uniknięcia odpowiedzialności. Na jakiej...

Czy jest sens składać sprzeciw od wyroku?

Kilka miesięcy temu doszło między mną a sąsiadką do konfliktu sąsiedzkiego. Nawzajem robiłyśmy sobie złośliwe żarty i kłótnia przybierała...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »